Η Ιωάννα Μελέσκου ήρθε στην Αθήνα από την Κρήτη, όπου είχε διαγράψει μια σύντομη πορεία, πρώτα ως δασκάλα και στη συνέχεια ως τηλεπαρουσιάστρια. Η αλήθεια είναι ότι η τηλεοπτική παρουσία της επισκίασε την εμπειρία της στις σχολικές αίθουσες, η οποία απέκτησε ανέλπιστη επικαιρότητα εξαιτίας των φονικών στα Βορίζια.
Όπως μάθαμε λοιπόν όλοι μέσα από την εκπομπή «Κοινωνία Άνω Κάτω» στο Open, η Ιωάννα Μαλέσκου διορίστηκε για πρώτη φορά στα Βορίζια, άγνωστη μεταξύ αγνώστων, προερχόμενη από την Πρέβεζα.
«Το βασικό για μένα ήταν ότι ήταν η πρώτη φορά. Η πρώτη επαφή που είχα με την Κρήτη ήταν στο χωριό αυτό, στο Δημοτικό σχολείο Βοριζίων ήταν η πρώτη μου χρονιά που δίδαξα σαν δασκάλα.
Τελειώνω Παιδαγωγικό Θεσσαλονίκης και με καλούν στον Νομό Ηρακλείου. Εγώ δεν είχα ιδέα από την Κρήτη. Αυτό όμως που θυμάμαι πολύ έντονα είναι ότι στην Πρωτοβάθμια που ανακοινώνεται που τοποθετείται ο κάθε αναπληρωτής, έρχονται και μου χτυπάνε την πλάτη η περισσότεροι, “υπομονή”, “κουράγιο”, “καλή δύναμη”». Κάπως έτσι περιέγραψε την πρώτη της επαφή με τον κόσμο της εκπαίδευσης ως αναπληρώτρια.
Η πρώτη εικόνα της Ιωάννας Μαλέσκου από τα Βορίζια
«Στο που θα επιλεγείς στον πίνακα παίζουν πολλοί παράγοντες ρόλο, παίζει η εντοπιότητα, που εγώ δεν την είχα, παίζει αν έχεις παιδιά. Το βύσμα στην δική μου περίπτωση δεν ίσχυε, δεν ξέρω αν κάποιος άλλος θα μπορούσε να έχει άκρη.
Ήταν το σχολείο που μου έλαχε. Πενταθέσιο. Είναι ένα χωριό το οποίο έχει πολύ νέο κόσμο. Δεν είναι όπως έχουμε στο μυαλό μας τα χωριά ότι είναι οι μεγαλύτεροι. Είναι ένα χωριό το οποίο έχει ζωντάνια, έχει πολλά νέα παιδιά, πολλά παιδιά. Κυρίως όμως έχει αυτό τον νέο κόσμο που καταλαβαίνεις ότι είναι περήφανοι για το χωριό τους.
Είναι ωραίο αυτό, είναι ευγενές σαν εικόνα και σαν συναίσθημα. Από την άλλη όμως είναι μια πολύ ιδιαίτερη συνθήκη.
Ήταν τη χρονιά ’10 – ’11. Εκεί έγινε και το βάπτισμα του πυρός συνολικά».
«Όταν είσαι ξένος, δεν μπορείς να αντιληφθείς τον τρόπο ζωής»
Στη συνέχεια η Ιωάννα Μελέσκου αναφέρθηκε στις συνθήκες που επικρατούν στον χωριό, οι οποίες δεν είναι ορατές με την πρώτη ματιά.
«Συζητάμε για κάτι πολύ στενάχωρο, κάτι πολύ δυσμενές και κάτι που εμένα με φορτίζει συναισθηματικά για όλους αυτούς τους λόγους που ανέφερα. Σε κάθε περίπτωση όμως πρέπει να λέμε αντικειμενικά τα πράγματα, τις συνθήκες που επικρατούν, και χωρίς υπερβολές κιόλας.
Αυτό που αντίκρυσα αρχικά ήταν μια εντελώς διαφορετική εικόνα ενός χωριού όπως εγώ το είχα στο μυαλό μου μπαίνοντας σε μια σχολική αίθουσα. Όταν είσαι ξένος, δεν μπορείς να αντιληφθείς τον τρόπο ζωής αν θέλετε, την κουλτούρα, τις αρχές, τον αξιακό κώδικα, τους άγραφους κανόνες. Όσο ψήνεσαι με τις συνθήκες και συναναστρέφεσαι με τον κόσμο, τα καταλαβαίνεις κι είναι πράγματα που τα καθιστούν ξεκάθαρα ώστε να συμπορευτείς».
Ο ρόλος του σχολείου
«Ο ρόλος ο δικός μας, το σχολικό κύτταρο, κι έχει σημασία να μιλάμε για την παιδεία χωρίς να την ακυρώνουμε, είναι εκείνο το πολύτιμο εργαλείο που θα αλλάξει πράγματα. Κι εγώ πιστεύω στις αλλαγές κι όντως πήγαμε με τη διάθεση, και οι υπόλοιπες συναδέλφισσες να αλλάξουμε.
Το πρώτο πράγμα που εντόπισα ήταν ότι υπήρχε μια δυσπιστία. Αν δεν είσαι από το μέρος αυτό, αν δεν μιλάς και την ντοπιολαλιά, κάπως σε βάζουν σε απόσταση μέχρι να κερδίσεις τον σεβασμό τους. Απόσταση που φλερτάρει με τα όρια του να μπεις απέναντι.
Φτάνοντας στο χωριό έπρεπε να αφουγκραστώ και να καταλάβω το set – up, τι συμβαίνει και τι σημαίνει να έχεις αυτόν τον ρόλο» εξήγησε η παρουσιάστρια, η οποία επισήμανε ότι οι διαφορές ανάμεσα στις οικογένειες ήταν φανερές ακόμα και στα παιδιά του Δημοτικού.
«Σε κάθε σχολική αίθουσα, σε κάθε σχολείο, τα παιδιά επιλέγουν με ποιους θα καθίσουν και με ποιους θα είναι πιο κοντά. Όμως έχει διαφορά όταν ας συνεργατικά να δημιουργήσεις τη συνθήκη στην τάξη, στη διδασκαλία, να καταλαβαίνεις με το καλημέρα ότι “κοίτα να δεις, εγώ δεν μιλάω με αυτόν”. Αυτά είναι πράγματα που τα γνώρισα, τα έμαθα και τα σεβάστηκα».
«Είμαστε τσακωσμένοι»: Παραβατικές συμπεριφορές από το νηπιαγωγείο
«Η παραβατική συμπεριφορά σε όλες τις ηλικίες και από πολύ νεαρή ηλικία είναι μια πραγματικότητα. Όχι για όλα τα παιδιά. Είναι οι εξαιρέσεις στον κανόνα και δεν είναι όλα άσπρο μαύρο.
Όταν εγώ ρωτάω ως εκπαιδευτικός και προσπαθώ να φέρω όλα τα παιδιά κοντά, αντιλαμβάνομαι ότι κάτι υπάρχει που τα απομακρύνει. Κι όχι απλά τα απομακρύνει, τους δημιουργεί μια ένταση.
Μου το ξεκαθάρισαν. “Είμαστε τσακωσμένοι” ήταν αυτό το οποίο άκουσα, είμαστε τσακωμένοι. Από κει και πέρα ένας ή μία εκπαιδευτικός δεν μπορεί με τι καλημέρα να πει “α, πες μου τις ανάγκες σου”, δεν πάνε έτσι αυτά τα πράγματα. Προσπαθείς να καλλιεργήσεις ένα πνεύμα συμπόνιας, συνένωσης, μιας ωραίας ειρηνικής διάθεσης.
Και ξαναλέω, αυτό δεν συνέβαινε με όλα τα παιδιά ή με όλους τους ανθρώπους. Γιατί πολλές φορές εμείς μιλώντας, βάζουμε στο τσουβάλι όλους τους ανθρώπους, τα ειρηνοποιά στοιχεία με τους ανθρώπους που έχουν παραβατική συμπεριφορά. Όμως, κάτι που κατάλαβα με την καλημέρα είναι ότι τα παιδιά, τα αγόρια κυρίως, είναι σαν να ποτίζονται από την ώρα της γέννησής τους με ένα αίσθημα ευθύνης για την τιμή της οικογένειά τους. Αυτό το να φέρομαι σαν ενήλικας ακόμα και αν είμαι παιδί πρώτης, δευτέρας, τρίτης Δημοτικού, ακόμα και νηπιαγωγείου. Ότι εγώ να χτυπήσω το στιβάνι μου, θα γίνει αυτό διότι “επαέ είναι το σπίτι μου, η οικογένειά μου”, πράγμα ευγενές γιατί είναι ωραία να τιμάμε την οικογένειά μας, αλλά μπορεί πολύ εύκολα να γίνει το κλικ και να φτάσεις στο άκρο».
«Αυτό το οποίο χτιζόταν μέσα στις σχολικές αίθουσες, μπορούσε εύκολα να ακυρωθεί πηγαίνοντας το παιδί στο σπίτι»
Οι αφορμές για βίαιες εκδηλώσεις όπως αυτή που κατέληξε με δύο νεκρούς είναι συνήθως οικονομικές διαφορές.
«Επειδή είναι μια κοινωνία που συντηρείται από την κτηνοτροφία κατά κύριο λόγο, από τη γεωργία και από τη μελισσοκομεία, αυτοί είναι και οι βασικοί λόγοι αντιπαράθεσής τους και αλίμονο αν παραβλέψουμε αυτό το γεγονός ως κάτι μείζων» απάντησε η Ιωάννα Μαλέσκου στην ερώτηση του Κωνσταντίνου Μπογδάνου αν υπάρχει αντικειμενικό έδαφος για την έχθρα που συντηρείται ανάμεσα σε διάφορες οικογένειες.
Όσο για τις εξελίξεις από εδώ και πέρα και τι περιθώριο αισιοδοξίας υπάρχει, η παρουσιάστρια απάντησε: «Εγώ πιστεύω πάντα στην θετική πλευρά των πραγμάτων και στις αλλαγές των ανθρώπων, κυρίως όμως στη δύναμη που μπορεί να έχει η παιδεία και η καλλιέργεια. Αυτό το οποίο μπορώ να σου πω είναι αν θέλεις ένα παράπονό μου από εκείνο το διάστημα. Ότι αυτό το οποίο χτιζόταν μέσα στις σχολικές αίθουσες, στους ανθρώπους, στα παιδιά, η σχέση των εκπαιδευτικών με τα παιδιά, μπορούσε εύκολα να ακυρωθεί πηγαίνοντας το παιδί στο σπίτι. Γιατί όταν εγώ σου εφοδιάζω την ψυχή σου με τη γλύκα, με τη ζεστασιά, με αξίες με άλλη εικόνα και προοπτική, αλλά εσύ επιστρέφεις σε μια βάση, σε ένα άλλο πλαίσιο, αυτό δημιουργούσε μια συνεχή πάλη με το κομμάτι των αναπληρωτών που αλλάζαμε, κάθε χρόνο ήταν άλλοι άνθρωποι».
Δείτε το σχετικό βίντεο:
