Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, η χρήση μετρητών στην Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνει μια αντίφαση: ενώ οι ψηφιακές πληρωμές και οι ανέπαφες συναλλαγές κερδίζουν έδαφος, τα αποθέματα μετρητών αυξάνονται. Η αξία των τραπεζογραμματίων σε κυκλοφορία αναμένεται να φτάσει τα 1,6 δισ. ευρώ έως το 2026, εν μέσω ανησυχιών για τις συνέπειες πολέμων, πυρκαγιών και κυβερνοεπιθέσεων.
Η τάση της ψηφιοποίησης και η επιστροφή στα μετρητά
Καθώς οι πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες, καθώς και τα κινητά τηλέφωνα, επικρατούν στις καθημερινές συναλλαγές, οι άνθρωποι χρησιμοποιούν ολοένα και λιγότερο τα μετρητά. Ωστόσο, η αβεβαιότητα που προκαλούν διεθνείς κρίσεις και φυσικές καταστροφές οδηγεί πολλούς πολίτες να επιδιώκουν την ασφάλεια που προσφέρει το φυσικό χρήμα.
Αύξηση της αξίας των μετρητών στην ΕΕ
Τα τελευταία χρόνια, η αξία των χαρτονομισμάτων στην ευρωζώνη έχει αυξηθεί σημαντικά. Στη νέα έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), αναφέρεται ότι ο μέσος όρος των μετρητών που κατέχουν οι πολίτες κυμαίνεται από 35 ευρώ στην Ολλανδία έως 82 ευρώ στο Λουξεμβούργο, με την Ελλάδα να κατατάσσεται στα 70 ευρώ.
Στοιχεία που ενισχύουν την τάση
- Η συνολική αξία των τραπεζογραμματίων στην ΕΕ αυξάνεται από 1 δισ. ευρώ το 2016 σε 1,6 δισ. ευρώ το 2026.
- Το 99% των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων δέχεται μετρητά.
- Η αποδοχή των μετρητών φτάνει το 100% στο ελληνικό λιανεμπόριο.
- Περίπου 31 εκατομμύρια τραπεζογραμμάτια είναι σε κυκλοφορία σε όλη την ΕΕ.
Η επίδραση των κρίσεων
Η κατάσταση αυτή συνδέεται στενά με τις ανησυχίες για τις κυβερνοεπιθέσεις που έχουν επηρεάσει πολλές επιχειρήσεις. Φαίνεται ότι οι άνθρωποι προτιμούν να διατηρούν κάποια ποσότητα μετρητών για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Marks & Spencer υπήρξε θύμα κυβερνοεπίθεσης πέρυσι, γεγονός που δημιούργησε προβλήματα στη λειτουργία της επιχείρησης.
Μετρητά στην Ελλάδα: Μια ιδιαίτερη περίπτωση
Στην Ελλάδα, η εξάρτηση από τα μετρητά παραμένει υψηλή. Αν και η πανδημία είχε προκαλέσει μια στροφή προς τις ψηφιακές πληρωμές, τα δεδομένα δείχνουν ότι αυτή η τάση έχει ανακοπεί προσωρινά. Το ποσοστό αποδοχής των μετρητών αγγίζει το 100% στο λιανεμπόριο.
Σημαντικά στοιχεία για την Ελλάδα
- Περίπου το 92% των επιχειρήσεων στην ευρωζώνη δέχονται ακόμη μετρητά.
- Η εξάρτηση από τα μετρητά κυμαίνεται από 39% στην ευρωζώνη, με τη Λιθουανία να είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη εξάρτηση (59%).
- Η Ελλάδα βρίσκεται στο μέσο όρο της ευρωζώνης όσον αφορά τη χρήση μετρητών (42%).
Μέτρα ετοιμότητας για έκτακτες ανάγκες
Οι αρχές προτείνουν στους πολίτες να διατηρούν ένα πακέτο έκτακτης ανάγκης, το οποίο θα περιλαμβάνει τρόφιμα, νερό και φυσικά μετρητά. Η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι η χρησιμότητα των μετρητών δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο σε περιόδους κρίσης αλλά να διατηρείται ως σημαντικό εργαλείο καθημερινότητας.
Η σημασία της χρήσης μετρητών
Η Olive McCarthy, καθηγήτρια στο University College Cork, τονίζει ότι η χρήση μετρητών είναι απαραίτητη για την κοινωνία. Πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ένα βασικό εργαλείο και not merely as a backup measure. Τα μετρητά παρέχουν ιδιωτικότητα και είναι προσβάσιμα σε όλους.
