Σημαντική βελτίωση στη λειτουργία των πνευμόνων παιδιών στο Λονδίνο καταγράφει πενταετής μελέτη του Queen Mary University of London, μετά την εφαρμογή της Ζώνης Εξαιρετικά Χαμηλών Εκπομπών (Ulez) το 2019. Η έρευνα, που παρακολούθησε περισσότερους από 3.400 μαθητές δημοτικού στο Λονδίνο και στο Λούτον έως το 2022, συνδέει τη γρηγορότερη μείωση του διοξειδίου του αζώτου με ταχύτερη ανάπτυξη της πνευμονικής λειτουργίας των παιδιών της βρετανικής πρωτεύουσας.
Η Ulez εφαρμόστηκε αρχικά στο κεντρικό Λονδίνο τον Απρίλιο του 2019, με στόχο τον περιορισμό της ρύπανσης από την κυκλοφορία. Στη συνέχεια επεκτάθηκε στο εσωτερικό Λονδίνο το 2021 και σε ολόκληρη την πρωτεύουσα τον Αύγουστο του 2023. Η ζώνη επιβάλλει ημερήσια χρέωση 12,50 λιρών στα παλαιότερα και περισσότερο ρυπογόνα οχήματα που δεν πληρούν τα προβλεπόμενα πρότυπα.
Η παρακολούθηση των παιδιών
Οι ερευνητές εξέτασαν παιδιά ηλικίας έξι έως εννέα ετών, από σχολεία που βρίσκονταν εντός ή κοντά στα όρια της αρχικής ζώνης Ulez. Ως ομάδα σύγκρισης χρησιμοποιήθηκαν παιδιά από το Λούτον, μια αστική περιοχή με παρόμοια χαρακτηριστικά, χωρίς αντίστοιχη ζώνη καθαρού αέρα.
Κάθε χρόνο, από το 2018 έως το 2022, τα παιδιά υποβάλλονταν σε εξετάσεις πνευμονικής λειτουργίας. Πριν από την έναρξη του μέτρου, τα παιδιά του Λονδίνου είχαν χαμηλότερη πνευμονική ικανότητα και μεγαλύτερη έκθεση σε διοξείδιο του αζώτου (NO₂), έναν ρύπο που συνδέεται στενά με τα καυσαέρια των οχημάτων.
Ένας από τους βασικούς δείκτες ήταν ο FEV₁, δηλαδή ο όγκος αέρα που μπορεί να εκπνεύσει κάποιος δυνατά μέσα σε ένα δευτερόλεπτο μετά από βαθιά εισπνοή. Στην αρχή της μελέτης, ο μέσος FEV₁ των παιδιών του Λονδίνου ήταν περίπου 38 ml χαμηλότερος από εκείνον των παιδιών στο Λούτον. Στα επόμενα τέσσερα χρόνια, όμως, η ετήσια βελτίωση ήταν περίπου 10 ml μεγαλύτερη στο Λονδίνο και στο τέλος της παρακολούθησης η διαφορά ουσιαστικά είχε εξαλειφθεί.
Ταχύτερη βελτίωση καταγράφηκε και στον δείκτη FVC, που αφορά τη συνολική ποσότητα αέρα που μπορεί να εκπνεύσει κάποιος με έντονη προσπάθεια. Σε αυτή την περίπτωση, η διαφορά με το Λούτον δεν είχε κλείσει πλήρως έως το τέλος της μελέτης.
«Μια φιλόδοξη ζώνη καθαρού αέρα μπορεί να μειώσει γρήγορα τη ρύπανση και να αποκαταστήσει την επιβραδυνόμενη ανάπτυξη των πνευμόνων των παιδιών», ανέφερε ο καθηγητής Chris Griffiths, ένας από τους κύριους συγγραφείς της έρευνας.
Ενδείξεις, όχι απόλυτη απόδειξη αιτιότητας
Η καθηγήτρια Anna Hansell από το Πανεπιστήμιο του Λέστερ, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, εκτίμησε ότι η βελτιωμένη πνευμονική λειτουργία ενδέχεται να έχει οφέλη για την υγεία σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι πρόκειται για παρατηρητική μελέτη και δεν μπορεί να αποδείξει πως κάθε διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων παιδιών προκλήθηκε αποκλειστικά από την Ulez.
Τα παιδιά θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτα στην ατμοσφαιρική ρύπανση, καθώς οι πνεύμονές τους βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη. Περιορισμένη πνευμονική ανάπτυξη στην παιδική ηλικία έχει συνδεθεί με αυξημένους κινδύνους αναπνευστικών και καρδιαγγειακών προβλημάτων αργότερα στη ζωή.
Προγενέστερα ευρήματα της ίδιας ερευνητικής ομάδας έδειξαν επίσης αλλαγές στις καθημερινές μετακινήσεις: το 42% των παιδιών στο Λονδίνο που μεταφέρονταν προηγουμένως με αυτοκίνητο στο σχολείο στράφηκε σε περπάτημα, ποδήλατο ή δημόσιες συγκοινωνίες, έναντι 20% στο Λούτον.
Στο μεταξύ, η έκθεση του πληθυσμού του Λονδίνου σε NO₂ μειώθηκε κατά 41% από το 2019 έως το 2024, ενώ η έκθεση σε PM2.5 υποχώρησε κατά 28%. Οι ευρύτερες αυτές μειώσεις δεν αποδίδονται μόνο στην Ulez, καθώς την ίδια περίοδο εφαρμόστηκαν και άλλες πολιτικές για τον καθαρό αέρα.
Τα νέα στοιχεία προσθέτουν μια πιο άμεση διάσταση στη συζήτηση για τις ζώνες χαμηλών εκπομπών: πέρα από τις μετρήσεις στους δρόμους και τις αλλαγές στον στόλο των οχημάτων, αρχίζουν να εμφανίζονται πρώιμες ενδείξεις για το πώς ο καθαρότερος αέρας μπορεί να συνδέεται με την υγεία των κατοίκων.
