Η υπέρβαση του 1,5°C δεν κλείνει τον δρόμο για περιορισμό της υπερθέρμανσης
Το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για το Περιβάλλον (UNEP) εκτιμά, σε νέα έκθεσή του που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, ότι ο πλανήτης πιθανότατα θα ξεπεράσει τα επόμενα χρόνια το όριο του 1,5°C που συνδέεται με τη Συμφωνία του Παρισιού. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σοβαρή, όμως δεν σημαίνει ότι η άνοδος της θερμοκρασίας θα σταματήσει εκεί ή ότι οι προσπάθειες περιορισμού της κλιματικής αλλαγής χάνουν το νόημά τους.
Η έκθεση Limiting Overshoot περιγράφει μια πορεία «υπέρβασης, κορύφωσης και υποχώρησης». Σε αυτό το σενάριο, η θερμοκρασία ξεπερνά προσωρινά το 1,5°C, φτάνει σε ένα ανώτατο σημείο καθώς οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μειώνονται προς το καθαρό μηδέν και στη συνέχεια μπορεί να αρχίσει να υποχωρεί.
Για να συμβεί το τελευταίο βήμα, θα πρέπει η ανθρωπότητα να απομακρύνει από την ατμόσφαιρα περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από όσο εκπέμπει. Η διαδικασία αυτή θα απαιτούσε βαθιές και持续είς μειώσεις στις εκπομπές ορυκτών καυσίμων, καθώς και μια περίοδο καθαρών αρνητικών εκπομπών.
Κάθε δέκατο του βαθμού εξακολουθεί να μετρά
Στο πιο φιλόδοξο σενάριο που εξετάζει το UNEP, η υπερθέρμανση θα μπορούσε να κορυφωθεί περίπου στους 1,8°C έως τα μέσα του αιώνα. Αντίθετα, οι πολιτικές που εφαρμόζονται σήμερα οδηγούν σε άνοδο περίπου 2,6°C έως το 2100.
Η διαφορά ανάμεσα σε αυτά τα δύο επίπεδα έχει μεγάλη σημασία, καθώς οι κίνδυνοι αυξάνονται όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία. Ένας κόσμος στους 1,6°C είναι λιγότερο επικίνδυνος από έναν κόσμο στους 1,7°C, ενώ μικρότερη διάρκεια παραμονής πάνω από το 1,5°C περιορίζει τις επιπτώσεις σε σχέση με μια παρατεταμένη υπέρβαση.
«Κάθε δέκατο του βαθμού που αποφεύγουμε σημαίνει μικρότερη ζημιά», δήλωσε ο κλιματολόγος Andrew Weaver από το Πανεπιστήμιο της Βικτόρια.
Το 2024 ήταν η πρώτη μεμονωμένη χρονιά κατά την οποία η μέση παγκόσμια θερμοκρασία ξεπέρασε το 1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ωστόσο, το όριο της Συμφωνίας του Παρισιού αξιολογείται σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και όχι βάσει ενός μόνο θερμού έτους. Η μακροχρόνια θέρμανση υπολογίζεται σήμερα περίπου στους 1,4°C, επομένως το όριο δεν έχει ακόμη ξεπεραστεί επισήμως, αν και το UNEP θεωρεί πιθανή την υπέρβασή του μέσα στα επόμενα χρόνια.
Η απομάκρυνση άνθρακα, είτε μέσω δασών και άλλων φυσικών λύσεων είτε με τεχνολογίες που δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί στην απαιτούμενη κλίμακα, δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη μείωση των εκπομπών. Επιπλέον, ορισμένες συνέπειες μιας περιόδου υψηλότερων θερμοκρασιών ενδέχεται να είναι μη αναστρέψιμες, όπως η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η απώλεια ειδών και οι αλλαγές στους πάγους, στον Αμαζόνιο και στην ατλαντική κυκλοφορία.
Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η υπέρβαση του 1,5°C δεν ακυρώνει τη δράση. Η κορύφωση της θερμοκρασίας, ο χρόνος παραμονής πάνω από το όριο και η πιθανότητα μελλοντικής υποχώρησης θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την ταχύτητα και την κλίμακα των μειώσεων εκπομπών που θα επιτευχθούν τα επόμενα χρόνια.
