Σχέδιο για κόμβο επιστροφών μεταναστών στην Αφρική έως το 2027
Τη λειτουργία του πρώτου κόμβου επιστροφών μεταναστών στην Αφρική επιδιώκει η Ελλάδα, σε συνεργασία με τη Δανία, την Αυστρία, τη Γερμανία και την Ολλανδία. Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης ανέφερε ότι οι πέντε χώρες σχεδιάζουν πιλοτικό πρόγραμμα έως το πρώτο εξάμηνο του 2027, που θα αφορά αιτούντες άσυλο των οποίων οι αιτήσεις έχουν απορριφθεί και οι οποίοι θα επιστρέφουν σε καθορισμένες χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στόχος είναι το εγχείρημα να καταστεί πλήρως λειτουργικό κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Η χρονική αυτή περίοδος συμπίπτει με την ανάληψη της εκ περιτροπής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Ελλάδα, τον Ιούλιο του ίδιου έτους.
Δεν προβλέπονται κλειστές εγκαταστάσεις
Σύμφωνα με την περιγραφή του υπουργού, το σχέδιο δεν αφορά τη δημιουργία κέντρων κράτησης ή κλειστών εγκαταστάσεων σε τρίτες χώρες. Προβλέπει, αντίθετα, τον καθορισμό χωρών υποδοχής για τις επιστροφές. Όταν μια αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί, η επιστροφή θα γίνεται είτε στη χώρα καταγωγής του ενδιαφερόμενου είτε σε τρίτη χώρα εκτός ΕΕ.
Η πρώτη συμφωνία, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το σχετικό δημοσίευμα, αναμένεται να συναφθεί με τη Ρουάντα. Στο πλαίσιο των συζητήσεων εξετάζονται επίσης η Ουγκάντα και το Ουζμπεκιστάν. Ο κ. Πλεύρης δεν κατονόμασε συγκεκριμένα κράτη, σημείωσε όμως ότι οι χώρες που βρίσκονται υπό εξέταση διαθέτουν ήδη μεγάλους μεταναστευτικούς πληθυσμούς και δομές φιλοξενίας.
Τα πιθανά μοντέλα συνεργασίας δεν περιορίζονται σε μία μορφή φιλοξενίας. Οι χώρες του Core Group εξετάζουν επιλογές που εκτείνονται από καταυλισμούς έως ευρύτερα προγράμματα ένταξης, ανάλογα με τις δυνατότητες και τις συμφωνίες που θα διαμορφωθούν με κάθε τρίτη χώρα.
Μηχανισμοί παρακολούθησης για τα ανθρώπινα δικαιώματα
Παράλληλα, τα πέντε κράτη βρίσκονται σε συνομιλίες με διεθνείς οργανισμούς για τη θέσπιση διαδικασιών παρακολούθησης. Σκοπός τους είναι να διασφαλίζεται ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες όπου θα πραγματοποιούνται οι επιστροφές.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η ευθύνη δεν θα μεταβιβαστεί στις τρίτες χώρες ή στους διεθνείς οργανισμούς. Όπως ανέφερε, οι οργανισμοί μπορούν να προσφέρουν τεχνογνωσία και παρουσία, όμως η ευθύνη για το πρόγραμμα θα παραμείνει από κοινού στα πέντε κράτη που συμμετέχουν στο Core Group.
