Η μακραίωνη ιστορία και ο πλούτος των αρχαιοτήτων των Καμβουνίων βρέθηκαν στο επίκεντρο επιστημονικής ημερίδας που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2026 στο Γυμνάσιο Τρανοβάλτου. Η διοργάνωση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κοζάνης, με την υποστήριξη του Δήμου Σερβίων, εντάχθηκε στις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026 και προσέλκυσε κατοίκους, ερευνητές, εκπαιδευτικούς και φίλους της τοπικής ιστορίας.
Με τίτλο «Άγνωστα μνημεία, ζωντανή μνήμη: οι αρχαιότητες των Καμβουνίων αποκαλύπτονται», η ημερίδα περιλάμβανε οκτώ εισηγήσεις για την αρχαιολογική έρευνα, τα μνημεία, τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή κληρονομιά, αλλά και τις μνήμες των ανθρώπων της περιοχής.
Από τις σωστικές ανασκαφές έως τα νέα αρχαιολογικά δεδομένα
Την έναρξη των εργασιών έκανε η Δρ αρχαιολόγος Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη, επίτιμη προϊσταμένη του Υπουργείου Πολιτισμού. Η εισήγησή της αφορούσε τη διάσωση και την απώλεια αρχαιολογικών καταλοίπων στην περιοχή της Ελάτης και του μέσου ρου του Αλιάκμονα, μέσα από τις σωστικές ανασκαφές των δεκαετιών 2000-2010, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο κατασκευής του Υδροηλεκτρικού Έργου Μέσου Αλιάκμονα – Ιλαρίωνα της ΔΕΗ.
Η γεωλόγος MSc Άννα Μπατσή, επιστημονική υπεύθυνη του Παγκόσμιου Γεωπάρκου UNESCO Γρεβενών-Κοζάνης, παρουσίασε τη θέση των Μπουχαρίων και των Νοχταρίων Καμβουνίων στο γεωλογικό και πολιτιστικό περιβάλλον του Γεωπάρκου, αναδεικνύοντας τη δυνατότητα σύνδεσης της φυσικής και της πολιτιστικής κληρονομιάς με την αειφόρο ανάπτυξη.
Ο αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κοζάνης Λάμπρος Μαστρογιαννόπουλος έκανε μια διαχρονική παρουσίαση της ανθρώπινης παρουσίας στα Καμβούνια, από την προϊστορία έως τους νεότερους χρόνους. Παράλληλα, η προϊσταμένη της Εφορείας, Δρ αρχαιολόγος Αρετή Χονδρογιάννη-Μετόκη, αναφέρθηκε στα αποτελέσματα της επιφανειακής και ανασκαφικής έρευνας της τελευταίας δεκαπενταετίας στα λιγνιτωρυχεία της ΛΑΡΚΟ και του Προσηλίου (ΜΕ.Τ.Ε. Α.Ε.), καθώς και στο φυσικό πέρασμα του Σαρανταπόρου.
Βυζαντινή τέχνη, τοπικές μνήμες και επιδημίες
Στη δεύτερη συνεδρία, ο Δρ Βυζαντινής Αρχαιολογίας Κώστας Κατσίκης, αρχαιολόγος του Υπουργείου Πολιτισμού, παρουσίασε τη μνημειακή ζωγραφική των Καμβουνίων κατά τον 16ο και 17ο αιώνα. Ο Δρ αρχαιολόγος Θεοχάρης Τσάμπουρας, αναπληρωτής προϊστάμενος του Βυζαντινού και Μεταβυζαντινού Τμήματος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κοζάνης, αναφέρθηκε σε άγνωστα έως σήμερα φορητά έργα εκκλησιαστικής ζωγραφικής από την περιοχή.
Η ιστορικός Γεωργία Λαζαρίδου ανασύνθεσε την ιστορική διαδρομή της Πάδης, αξιοποιώντας αρχειακές πηγές, προφορικές μαρτυρίες και τοπικές παραδόσεις. Τον ρόλο των ναών ως πηγών πληροφόρησης για την ιστορία των επιδημιών και, ειδικότερα, για τα επεισόδια πανούκλας στα Καμβούνια παρουσίασε ο διπλωματούχος μηχανικός περιβάλλοντος και πτυχιούχος Βαλκανικών Σπουδών Νίκος Σταμπόπουλος.
Μετά τις εισηγήσεις ακολούθησε συζήτηση με το κοινό, κατά την οποία αναδείχθηκε το ενδιαφέρον των κατοίκων για την ιστορία, τα μνημεία και τις δυνατότητες ανάδειξης των Καμβουνίων. Η διοργάνωση συνδέθηκε με το φετινό σύνθημα των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς, «Κληρονομιά σε κίνδυνο: αναβίωση, ανθεκτικότητα, αναστοχασμός», και ανέδειξε τη σημασία της έρευνας, της τεκμηρίωσης και της συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας.
Πηγή: Αρχικό ρεπορτάζ
