Δέκα κατευθύνσεις της Ιεράς Συνόδου για την παρουσία των κληρικών στα social media
Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέτασε την ολοένα εντονότερη παρουσία των κληρικών στο διαδίκτυο και έθεσε ένα πλαίσιο αρχών για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η συζήτηση προκλήθηκε και από βίντεο που κυκλοφόρησε στα social media, στο οποίο φέρεται ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης να τραγουδά μαζί με άλλους κληρικούς το μικρασιάτικο τραγούδι «Στο ’πα και στο ξαναλέω».
Στην ειδική εισήγηση προς την Ιερά Σύνοδο επισημαίνεται ότι το διαδίκτυο αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της κοινωνικής ζωής. Η παρουσία των ιερέων σε αυτό μπορεί να λειτουργήσει θετικά, ως δίαυλος επικοινωνίας με την κοινωνία και ιδιαίτερα με τους νέους, δημιουργεί όμως και προβληματισμούς σχετικά με τα όρια της δημόσιας έκφρασης, την αξιοπιστία των πληροφοριών και την προστασία των προσωπικών σχέσεων.
Η Εκκλησία της Ελλάδος απορρίπτει τόσο την άκριτη αποδοχή των ψηφιακών μέσων όσο και μια φοβική αντιμετώπιση που θα οδηγούσε σε γενική απαγόρευσή τους. Ως βασική στάση προκρίνεται η διάκριση, δηλαδή η προσεκτική αξιολόγηση του τρόπου και του περιεχομένου κάθε δημόσιας παρέμβασης.
Οι βασικές αρχές για τους κληρικούς
Μεταξύ των κατευθύνσεων που περιλαμβάνονται στην εισήγηση είναι οι εξής:
- Ο κληρικός διατηρεί την ιδιότητά του και κατά την παρουσία του στο διαδίκτυο.
- Δεν αποτελεί αυτοτελή εκκλησιαστική αυθεντία. Η δημόσια παρουσία του πρέπει να συνδέεται με τον Επίσκοπο, την τοπική Εκκλησία ή την Ιερά Σύνοδο.
- Δεν είναι απαραίτητο να τοποθετείται δημόσια για κάθε γεγονός ή ζήτημα. Απαιτείται αυτοσυγκράτηση.
- Οι πληροφορίες πρέπει να ελέγχονται πριν αναπαραχθούν, ειδικά όταν αφορούν πρόσωπα ή σοβαρά κοινωνικά και εκκλησιαστικά θέματα.
- Οι δημόσιες διαφωνίες δεν δικαιολογούν ύβρεις, χλευασμό, διαπόμπευση ή προσωπικές επιθέσεις.
- Οι εμπιστευτικές ποιμαντικές σχέσεις δεν πρέπει να μετατρέπονται σε περιεχόμενο δημοσιότητας.
- Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στις προσωπικές ψηφιακές επικοινωνίες.
- Η διαδικτυακή δράση δεν πρέπει να δημιουργεί προσωπικό «brand» ή εικόνα-είδωλο του κληρικού, αλλά να παραπέμπει στον Χριστό και στην Εκκλησία.
- Η ψηφιακή επικοινωνία θα πρέπει, όπου είναι δυνατόν, να οδηγεί στην πραγματική συνάντηση, στην ενοριακή και λατρευτική ζωή και στην κοινωνία των προσώπων.
- Οι κληρικοί χρειάζονται βασική κατάρτιση για τη λειτουργία των πλατφορμών, τους μηχανισμούς εθισμού και πόλωσης, καθώς και τα νέα ζητήματα που συνδέονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Στην εισήγηση τονίζεται ότι η διαδικτυακή παρουσία των κληρικών δεν αποτελεί προσωρινό φαινόμενο και αναμένεται να ενισχυθεί. Το βασικό ζητούμενο για την Εκκλησία είναι να βρίσκεται στον χώρο όπου βρίσκεται ο σύγχρονος άνθρωπος, χωρίς να χάνει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και εκφράζεται ως Εκκλησία.
Ο καθηγητής Θεολογίας του ΕΚΠΑ Ιωάννης Παναγιωτόπουλος ανέφερε ότι οι κληρικοί, όπως κάθε δημόσιο πρόσωπο, εκφέρουν λόγο που χρειάζεται να εντάσσεται στη λειτουργία και τη δομή της Εκκλησίας. Για το βίντεο με τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης σημείωσε ότι αφορά μια ιδιωτική στιγμή προσώπου το οποίο έχει ταυτόχρονα ειδικό ρόλο και θεσμική θέση. Όπως υπογράμμισε, τα social media μπορούν να βοηθήσουν στην προσέγγιση της νεολαίας, υπό την προϋπόθεση ότι τηρείται το μέτρο και η ψηφιακή επικοινωνία δεν υποκαθιστά την πραγματική ανθρώπινη και εκκλησιαστική εμπειρία.
