Στις 3 Νοεμβρίου 1944, η Τράπεζα της Ελλάδος έθεσε σε κυκλοφορία χαρτονόμισμα ονομαστικής αξίας 100 δισεκατομμυρίων δραχμών. Ήταν το μεγαλύτερο σε αξία που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα, αλλά έμεινε στα χέρια του κοινού μόνο λίγες ημέρες: με τη νομισματική μεταρρύθμιση της 11ης Νοεμβρίου αντιστοιχούσε σε μόλις δύο νέες δραχμές.
Το χαρτονόμισμα έφερε την υπογραφή του Ξενοφώντα Ζολώτα, ο οποίος είχε αναλάβει διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος στις 12 Οκτωβρίου 1944, την ημέρα της απελευθέρωσης της Αθήνας. Ο Ζολώτας επέστρεψε στη διοίκηση της Τράπεζας από το 1955 έως το 1967 και από το 1974 έως το 1981, ενώ το 1989-1990 διετέλεσε πρωθυπουργός.
Η Δηιδάμεια και τα αρχαία νομίσματα στις δύο όψεις
Στην μπροστινή πλευρά, τυπωμένη σε ανοιχτό κόκκινο με μαύρο περίγραμμα, απεικονίζεται σε προφίλ η Δηιδάμεια, μυθική κόρη του βασιλιά της Σκύρου. Η πίσω όψη συνδυάζει δύο αρχαία νομίσματα με κληματόφυλλα. Στο ένα φαίνονται δύο προφίλ, που εκτιμάται ότι είναι του Δία και της Ήρας, και στο άλλο ένας ταύρος που κουτουλά, μέσα σε στεφάνι βελανιδιάς.
Οι διαστάσεις του ήταν περίπου 12 επί 6 εκατοστά. Στους διεθνείς καταλόγους καταγράφεται ως Pick 135, σε περισσότερες από μία παραλλαγές. Το ελληνικό ρεκόρ, πάντως, δεν είναι παγκόσμιο: το 1946 η Εθνική Τράπεζα της Ουγγαρίας εξέδωσε χαρτονόμισμα αξίας 100 πεντάκις εκατομμυρίων πένγκε.
Ο υπερπληθωρισμός και η αλλαγή της δραχμής
Η έκδοση του χαρτονομίσματος ήρθε έπειτα από διαδοχικές αυξήσεις στις ονομαστικές αξίες των τραπεζογραμματίων. Από το 1941 έως το 1944 οι χιλιάδες δραχμές έδωσαν τη θέση τους σε εκατομμύρια και, στη συνέχεια, σε δισεκατομμύρια. Λίγο πριν από τα 100 δισεκατομμύρια είχαν κυκλοφορήσει χαρτονομίσματα των 5, 25 και 200 εκατομμυρίων, καθώς και των 2 δισεκατομμυρίων δραχμών.
Η κλιμάκωση συνδέθηκε με τον υπερπληθωρισμό της Κατοχής. Το χρήμα σε κυκλοφορία αυξήθηκε από 11,2 δισεκατομμύρια δραχμές το 1940 σε περισσότερα από 18 τρισεκατομμύρια το 1944. Η χρυσή λίρα, που αντιστοιχούσε σε 1.000 δραχμές το 1940, έφτασε τα 1,5 δισεκατομμύρια το 1944. Τον Νοέμβριο εκείνης της χρονιάς ένα χαρτονόμισμα έμενε κατά μέσο όρο στην κατοχή του κατόχου του περίπου τέσσερις ώρες, έναντι 40 ημερών το 1938.
Οι εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό στην κορύφωσή του, τον Οκτώβριο του 1944, διαφέρουν: ένας διεθνής πίνακας τον υπολογίζει σε περίπου 13.800% τον μήνα, με τις τιμές να διπλασιάζονται κάθε 4,3 ημέρες, ενώ άλλη εκτίμηση αναφέρει μηνιαία αύξηση 750%.
Η νέα δραχμή του 1944 αντιστοιχούσε σε 50 δισεκατομμύρια παλιές. Η μεταρρύθμιση δεν σταμάτησε αμέσως την άνοδο των τιμών· σταθεροποίηση ήρθε το 1946. Το 1954, 1.000 δραχμές έγιναν μία νέα δραχμή, η οποία παρέμεινε σε χρήση έως την αντικατάστασή της από το ευρώ το 2002.
