Στον αναπτυγμένο κόσμο, από τις αίθουσες συνεδριάσεων των Βρυξελλών μέχρι τους πολιτικούς διαδρόμους της Ουάσινγκτον, προβάλλει ένα κοινό και ανησυχητικό αφήγημα: οι οικονομίες έχουν χάσει την ανταγωνιστικότητά τους. Πολιτικοί, τεχνοκράτες και κορυφαίοι επιχειρηματίες επισημαίνουν ότι οι μισθοί είναι υπερβολικά υψηλοί, το κόστος εργασίας ασφυκτικό και οι κανονισμοί δυσλειτουργικοί.
Η παραπλανητική διάγνωση
Η συρρίκνωση του εργατικού κόστους προτείνεται ως η μοναδική λύση για την οικονομική στασιμότητα. Η ιδέα είναι ότι αν η εργασία γίνει φθηνότερη και οι κανονισμοί χαλαρώσουν, οι επενδύσεις θα επιστρέψουν, φέρνοντας ανάπτυξη.
Η εμμονή στη μείωση του κόστους εργασίας υπονομεύει την παραγωγικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Η αλήθεια πίσω από την οικονομική ανάπτυξη
Η Μαριάνα Μαζουκάτο, διακεκριμένη οικονομολόγος, αποδομεί αυτό το νεοφιλελεύθερο αφήγημα μέσα από μια μελέτη που εξετάζει τα οικονομικά δεδομένα των 300 μεγαλύτερων μη χρηματοπιστωτικών εταιρειών της Ευρώπης για τα τελευταία 25 χρόνια.
Απογοητευτικά ευρήματα
Η έρευνα δείχνει ότι το κεφάλαιο είναι άφθονο και φθηνό, ωστόσο οι παραγωγικές επενδύσεις και οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν στάσιμοι. Το πραγματικό εμπόδιο στην ανάπτυξη δεν είναι το κόστος εργασίας, αλλά ο τρόπος που διανέμεται το διαθέσιμο κεφάλαιο.
Οι επιχειρήσεις και η χρηματιστικοποίηση
Οι μεγάλες εταιρείες επικεντρώνονται στη χρηματοοικονομική κερδοφορία, παραμελώντας την παραγωγή. Συγκεντρώνουν κέρδη από τόκους και χρηματιστήρια, μετατρέποντας τον εαυτό τους σε πιστωτές, αντί να επενδύουν στην πραγματική παραγωγή.
Ραγδαία πτώση των παραγωγικών επενδύσεων
Από το 2000, ο καθαρός σχηματισμός κεφαλαίου στην Ευρώπη έχει μειωθεί δραματικά, με την παραγωγικότητα που επενδύεται σε νέες ικανότητες να καταρρέει.
- Η αποδοτικότητα των επιχειρήσεων έχει μειωθεί σημαντικά.
- Οι θέσεις εργασίας συρρικνώνονται παρά την αύξηση των κερδών.
- Οι εταιρείες προχωρούν σε μαζικές απολύσεις, ακόμη και όταν καταγράφουν κέρδη.
Ο ρόλος των εργαζομένων
Η χρηματοοικονομική συσσώρευση έχει επιπτώσεις στους εργαζόμενους. Η συμμετοχή των μισθών στο συνολικό εισόδημα μειώνεται, με δύο τρίτα των εταιρειών να προχωρούν σε προγράμματα αναδιάρθρωσης.
Χρειάζεται μια νέα προσέγγιση
Απαιτείται μια σύγχρονη βιομηχανική στρατηγική που να εστιάζει στους εργαζόμενους και τις κοινωνικές προκλήσεις. Το κράτος πρέπει να καθοδηγεί τις επενδύσεις προς την επίλυση μεγάλων ζητημάτων, όπως η κλιματική αλλαγή.
Ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο
Για να διατηρηθεί η παραγωγική βάση, απαιτείται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο που θα επανακαθορίσει τη σχέση κράτους, επιχειρήσεων και εργαζομένων. Η οικονομία πρέπει να αναγνωρίσει την αξία της πραγματικής παραγωγής και να προωθήσει μια δίκαιη κατανομή των ωφελημάτων.
Μόνο με τη σωστή ισορροπία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μπορούμε να ελπίζουμε σε μια βιώσιμη και δίκαιη ανάπτυξη.
