Στο Horniman Museum and Gardens του Λονδίνου, 25 τόνοι ανακυκλωμένου σκυροδέματος μετατράπηκαν σε έναν κήπο με φυτά ανθεκτικά στην ξηρασία, προσφέροντας ταυτόχρονα καταφύγιο σε μέλισσες, σκαθάρια και άλλα έντομα. Η πρακτική, που εφαρμόζεται παράλληλα και στο Yeo Valley Organic στο Σόμερσετ, δείχνει πώς τα οικοδομικά υπολείμματα μπορούν να αποκτήσουν νέα χρήση σε κήπους με χαμηλές ανάγκες σε νερό και μεγαλύτερη βιοποικιλότητα.
Ο κήπος του Horniman βρίσκεται δίπλα σε έναν πολυσύχναστο δρόμο του Λονδίνου και αποτελεί, όπως λέει ο επικεφαλής κηπουρικής Errol Reuben Fernandes, τη «βιτρίνα» του μουσείου. Η προηγούμενη φύτευση ήταν περισσότερο ομοιόμορφη, με αγαπάνθους, μπαμπού και φόρμιουμ, αλλά προσέφερε περιορισμένη ανθοφορία και μικρότερη εποχική ποικιλία.
Η νέα διαμόρφωση βασίστηκε σε υλικά που προέκυψαν από την ανακατασκευή ενός μονοπατιού. Στο σκυρόδεμα φυτεύτηκαν ξηρόφυτα, δηλαδή είδη προσαρμοσμένα σε συνθήκες με ελάχιστο νερό. Ανάμεσά τους βρίσκονται φυτά από τη Μεσόγειο, το Περού, τη Χιλή, τη Βολιβία και το Μεξικό, περιοχές όπου οι πολύ ζεστές summers και οι ψυχροί χειμώνες απαιτούν μεγάλη ανθεκτικότητα.
Μια διαφορετική προσέγγιση για τους νέους κήπους
Ο Nathan Apperley, επικεφαλής κηπουρός στο Yeo Valley Organic, υποστηρίζει ότι οι κήποι πολλών νεόδμητων κατοικιών απογοητεύουν τους νέους ιδιοκτήτες. Συχνά, πάνω από συμπιεσμένο και κακώς αποστραγγιζόμενο υπέδαφος τοποθετείται λίγο επιφανειακό χώμα και στη συνέχεια γκαζόν από άκρη σε άκρη. Το αποτέλεσμα μπορεί να αποτύχει, ενώ μια φύτευση με αδρανή υλικά θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν πιο φυσικό και ανθεκτικό χώρο.
Στο αγρόκτημα του Yeo Valley στο Blagdon του Σόμερσετ, η ομάδα χρησιμοποιεί θρυμματισμένα υλικά από εργοτάξια για να διαμορφώσει έναν κήπο διαφορετικό από τον υπόλοιπο χώρο. Η προσπάθεια βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, όμως τα φυτά ανταποκρίθηκαν πολύ καλά στην περίοδο ξηρασίας. Παρόμοιες εφαρμογές έχουν αναπτυχθεί στο Μάλμε της Σουηδίας από τον σχεδιαστή Peter Korn, ενώ ο John Little εφαρμόζει αντίστοιχες ιδέες στο Έσεξ. Κήπους με χαλίκι είχαν εξερευνήσει ήδη από τη δεκαετία του 1990 οι Beth Chatto και Derry Watkins.
Η Elizabeth Waddington, σχεδιάστρια περμακουλτούρας στη Σκωτία, άφησε έναν σωρό από τα υλικά που περίσσεψαν κατά την αποκατάσταση ενός παλιού πέτρινου αχυρώνα. Με τον χρόνο, ο χώρος γέμισε αυτοφυή αγριολούλουδα και παρουσίασε λιγότερα ζιζάνια από ό,τι ένα πιο εύφορο, κομποστοποιημένο παρτέρι. Η εικόνα θυμίζει περισσότερο όχθη φυτοφράχτη ή λιβάδι παρά αυστηρά περιποιημένο κήπο.
Πέντε βασικά βήματα
- Αξιοποίηση τοπικών υλικών: προτιμώνται οικοδομικά υπολείμματα που υπάρχουν ήδη στον χώρο ή μπορούν να βρεθούν κοντά, ώστε να περιορίζονται οι μεταφορές.
- Διαμόρφωση του υλικού: ο συνδυασμός κομματιών διαφορετικού μεγέθους βοηθά στη δημιουργία πιο κατάλληλων θέσεων φύτευσης.
- Επιλογή φυτών: ίριδες, εχινάκειες, Acanthus sennii, Polygonum scoparium και στάχυς ο βυζαντινός είναι μεταξύ των ειδών που αναφέρονται ως κατάλληλα.
- Στρωματοποιημένη βάση: τα μεγαλύτερα κομμάτια τοποθετούνται χαμηλότερα και τα λεπτότερα ψηλότερα, ώστε να εξασφαλίζεται αποστράγγιση. Ένα τμήμα του κήπου καλό είναι να βλέπει προς τον νότο.
- Φύτευση χωρίς πολύ χώμα: μετά την αφαίρεση μεγάλου μέρους του χώματος από τη γλάστρα, το φυτό τοποθετείται απευθείας στα αδρανή υλικά και ποτίζεται καλά αρχικά.
Οι κήποι από μπάζα μπορεί αρχικά να ξενίσουν, ειδικά όταν ο σωρός του σκυροδέματος παραμένει ορατός. Όμως, καθώς εγκαθίστανται τα φυτά, δημιουργείται ένα μικρό οικοσύστημα για έντομα και αρπακτικά τους. Η ασυνήθιστη εικόνα γίνεται έτσι αφορμή για διάλογο σχετικά με το πώς σχεδιάζονται οι κήποι και πώς μπορούν να ανταποκρίνονται καλύτερα στις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες.
