Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 την αφρικανική πρωτοβουλία Correct the Map, ενθαρρύνοντας τη χρήση παγκόσμιων χαρτών που αποδίδουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις πραγματικές επιφάνειες χωρών και ηπείρων. Η απόφαση, με πρωταγωνιστικό ρόλο του Τόγκο και τη στήριξη της Αφρικανικής Ένωσης, συγκέντρωσε 164 ψήφους υπέρ, μία κατά και έξι αποχές.
Το ψήφισμα δεν καταργεί τη γνωστή προβολή Mercator ούτε επιβάλλει έναν συγκεκριμένο χάρτη. Προτείνει, όμως, σε κυβερνήσεις, σχολεία, διεθνείς οργανισμούς και άλλους φορείς να επιλέγουν προβολές ίσων επιφανειών όταν ο στόχος είναι να συγκρίνονται σωστά τα μεγέθη των περιοχών του πλανήτη.
Η απόφαση είναι μη δεσμευτική. Η αξία της βρίσκεται κυρίως στο ότι φέρνει σε διεθνές επίπεδο ένα ζήτημα που οι χαρτογράφοι γνωρίζουν εδώ και αιώνες: μια σφαιρική επιφάνεια δεν μπορεί να μεταφερθεί σε επίπεδο χαρτί ή οθόνη χωρίς παραμορφώσεις.
Γιατί η Mercator δημιουργεί λάθος εντύπωση για το μέγεθος
Η προβολή Mercator δημιουργήθηκε το 1569 από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Gerardus Mercator. Το βασικό της πλεονέκτημα είναι ότι διατηρεί τις γωνίες και εμφανίζει ως ευθείες τις γραμμές σταθερής πορείας, γεγονός που την έκανε ιδιαίτερα χρήσιμη στη ναυσιπλοΐα.
Ωστόσο, όσο αυξάνεται το γεωγραφικό πλάτος και πλησιάζουμε στους πόλους, οι επιφάνειες εμφανίζονται ολοένα μεγαλύτερες. Έτσι, περιοχές όπως η Γροιλανδία, ο Καναδάς και η βόρεια Ευρώπη αποκτούν δυσανάλογη οπτική παρουσία σε σχέση με περιοχές κοντά στον Ισημερινό.
Η διαφορά φαίνεται καθαρά στη σύγκριση της Αφρικής με τη Γροιλανδία. Ενώ σε έναν χάρτη Mercator μπορεί να μοιάζουν περίπου ισομεγέθεις, η Αφρική έχει στην πραγματικότητα επιφάνεια περίπου 14 φορές μεγαλύτερη. Η παραμόρφωση οφείλεται κυρίως στη διόγκωση της Γροιλανδίας και άλλων περιοχών των υψηλών γεωγραφικών πλατών.
Η Equal Earth και οι αλλαγές που συζητούνται
Μία από τις εναλλακτικές που προτείνονται είναι η Equal Earth, η οποία αναπτύχθηκε το 2018 από τους Bojan Šavrič, Tom Patterson και Bernhard Jenny. Πρόκειται για προβολή ίσων επιφανειών: αν μια περιοχή είναι δύο φορές μεγαλύτερη από μια άλλη στην πραγματικότητα, καταλαμβάνει και διπλάσια επιφάνεια στον χάρτη.
Η Equal Earth είναι κατάλληλη για παγκόσμιους θεματικούς χάρτες και για συγκρίσεις μεγέθους. Δεν εξαλείφει, όμως, κάθε παραμόρφωση, καθώς σχήματα, αποστάσεις, κατευθύνσεις και γωνίες δεν μπορούν να διατηρηθούν όλα ταυτόχρονα με απόλυτη ακρίβεια.
Το Τόγκο έχει ανακοινώσει ότι επιδιώκει να αλλάξει τα γεωγραφικά υλικά στα σχολεία έως το τέλος του 2026. Η Γαλλία ανακοίνωσε επίσης ότι το υπουργείο Ευρώπης και Εξωτερικών θα εγκαταλείψει τη Mercator στις διπλωματικές του χρήσεις, επιλέγοντας κάθε φορά την καταλληλότερη προβολή.
Η Mercator, πάντως, παραμένει χρήσιμη στη ναυσιπλοΐα και χρησιμοποιείται ευρέως σε διαδικτυακές υπηρεσίες χαρτών. Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανιστεί, αλλά να μην αποτελεί την αυτονόητη επιλογή όταν ένας χάρτης πρέπει να δείξει με ακρίβεια τις σχετικές επιφάνειες του κόσμου.
