Αγγλία: Σταθερή κατοικία πριν από τη θεραπεία για τους ανθρώπους που ζουν στον δρόμο
Η Αγγλία επενδύει 442 εκατ. λίρες σε νέο πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της αστεγίας, με στόχο να προσφέρει σε όλους όσοι κοιμούνται στον δρόμο μια διαδρομή προς ασφαλή στέγη και να δημιουργήσει περισσότερες από 1.000 μόνιμες κατοικίες μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. Το σχέδιο, που ανακοινώθηκε τον Αύγουστο, ενσωματώνει βασικές αρχές του μοντέλου «Στέγαση Πρώτα» και συνδυάζει κατοικία με μακροχρόνια υποστήριξη.
Η λογική του μοντέλου είναι διαφορετική από την παραδοσιακή προσέγγιση. Οι άνθρωποι δεν χρειάζεται πρώτα να αντιμετωπίσουν προβλήματα όπως η εξάρτηση, η κακή ψυχική υγεία ή οι συνέπειες ενός τραύματος για να θεωρηθούν έτοιμοι να αποκτήσουν μόνιμο σπίτι. Αποκτούν αρχικά μια σταθερή κατοικία και στη συνέχεια λαμβάνουν τη βοήθεια που χρειάζονται.
Η διατήρηση του σπιτιού δεν εξαρτάται από την αποδοχή θεραπείας ή από την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Η υποστήριξη μπορεί να περιλαμβάνει φροντίδα ψυχικής υγείας, θεραπεία για χρήση ουσιών και αλκοόλ, βοήθεια με επιδόματα, αλλά και ενίσχυση για την αποκατάσταση σχέσεων με την οικογένεια και την κοινότητα.
Η αλλαγή στη ζωή του Μάικλ
Ο Μάικλ βρέθηκε χωρίς σπίτι στο Πλίμουθ το 2022 και πήγε στο Λονδίνο, όπου για την πρώτη του εβδομάδα κοιμόταν στο πεζοδρόμιο χωρίς καν υπνόσακο. Αργότερα απευθύνθηκε στην οργάνωση The Connection at St Martin-in-the-Fields και μετακινήθηκε ανάμεσα στον δρόμο και σε προσωρινά καταλύματα.
Έλαβε στη συνέχεια μια θέση μέσω κρατικού προγράμματος φιλοξενίας για ανθρώπους που κοιμούνται στον δρόμο, όμως η μίσθωση είχε περιορισμένη διάρκεια. Όταν πλησίαζε η ημερομηνία λήξης, επέστρεψε η αβεβαιότητα για το πού θα έμενε.
Η κατάσταση άλλαξε όταν εντάχθηκε στο Solo Homes, το πρόγραμμα της οργάνωσης που βασίζεται στη «Στέγαση Πρώτα». Με τη βοήθεια της κοινωνικής λειτουργού του, επισκέφθηκε ένα διαμέρισμα και υπέγραψε μίσθωση μέσα σε λίγες εβδομάδες. Το ενοίκιο καλύπτεται από τα επιδόματά του, ενώ η οργάνωση αναλαμβάνει το κόστος των αναγκών φροντίδας του, μεταξύ άλλων και την υποστήριξη για την ψυχική του υγεία.
Ο Μάικλ κατάφερε να διαμορφώσει το νέο του σπίτι, κατασκευάζοντας μάλιστα μέρος των επίπλων του. Από τότε δεν επέστρεψε στον δρόμο. «Ύστερα από τρία χρόνια αβεβαιότητας, ήταν ανακουφιστικό να ξέρω ότι δεν χρειάζεται να ανησυχώ πια», λέει.
Τι δείχνουν τα διαθέσιμα στοιχεία
Στα πιλοτικά προγράμματα «Στέγαση Πρώτα» που χρηματοδοτήθηκαν από την κυβέρνηση στο Μάντσεστερ, το Λίβερπουλ και τα West Midlands από το 2018 συμμετείχαν περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι. Μεταξύ όσων παρακολουθήθηκαν για έναν χρόνο, το 84% ζούσε σε μακροχρόνια κατοικία μετά έξι μήνες και το ποσοστό έφτασε το 92% στους 12 μήνες.
Παράλληλα, το ποσοστό όσων δήλωναν ότι αισθάνονταν συχνά ή πάντα μόνοι μειώθηκε από 35% σε 16%, ενώ η εγγραφή σε γενικό γιατρό αυξήθηκε από 60% σε 92%. Καταγράφηκαν επίσης λιγότερες αναφορές αντικοινωνικής συμπεριφοράς και επαφής με το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης.
Η σταθερή κατοικία, ωστόσο, δεν έλυσε άμεσα κάθε πρόβλημα. Μετά έναν χρόνο δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική μείωση στη συνολική χρήση ναρκωτικών ή στην εξάρτηση από το αλκοόλ, ενώ η απασχόληση παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αποκατάσταση μπορεί να είναι αργή και να μην ακολουθεί γραμμική πορεία.
Η ανάγκη παραμένει μεγάλη. Εκτιμάται ότι 8.748 άνθρωποι στην Αγγλία κοιμήθηκαν στον δρόμο κάποια στιγμή μέσα στον Ιούνιο, ενώ 3.253 χαρακτηρίστηκαν ως άνθρωποι με μακροχρόνια εμπειρία αστεγίας. Στο Λονδίνο, από τους ανθρώπους που μετακινήθηκαν σε κατάλυμα μεταξύ Απριλίου και Ιουνίου, το 80% κατευθύνθηκε σε προσωρινή στέγαση και μόλις το 20% σε μόνιμη κατοικία.
Η έλλειψη κατάλληλων κατοικιών, η μακροχρόνια χρηματοδότηση και η πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας παραμένουν τα βασικά εμπόδια. Από τα 442 εκατ. λίρες του νέου προγράμματος, τα 178 εκατ. προορίζονται ειδικά για μόνιμα καταλύματα, τα οποία οι δήμοι μπορούν να αποκτήσουν, να ανακαινίσουν ή να δημιουργήσουν μέσω μετατροπής υφιστάμενων κτιρίων.
