Χάος, ανισότητες και «επίδομα μητρότητας δύο ταχυτήτων» χαρακτηρίζουν τη σημερινή εικόνα του ελληνικού ασφαλιστικού συστήματος. Γυναίκες που λαμβάνουν άδειες μητρότητας με παροχές άνω των 6.000 ευρώ συνυπάρχουν με άλλες που δυσκολεύονται να πάρουν περισσότερα από 487 ευρώ. Αυτές τις εξωφρενικές ανισορροπίες επιχειρεί να διορθώσει το υπουργείο Εργασίας με τον νέο ενιαίο κανονισμό παροχών που ετοιμάζεται να φέρει σημαντικές αλλαγές.
Επίδομα μητρότητας: Από 487 έως 6.420 ευρώ
Σήμερα, οι μισθωτές ασφαλισμένες του πρώην ΙΚΑ λαμβάνουν 6.420 ευρώ για 119 ημέρες άδειας μητρότητας. Αντίθετα, οι ασφαλισμένες του πρώην ΕΤΑΑ περιορίζονται στα 800 ευρώ, του ΟΑΕΕ στα 600 ευρώ και οι αγρότισσες (πρώην ΟΓΑ) σε μόλις 487 ευρώ.
Παράλληλα, όλες οι νέες μητέρες έχουν δικαίωμα στο επίδομα ΔΥΠΑ (830 ευρώ τον μήνα για 9 μήνες), αλλά με άνισους όρους: για τις μισθωτές αρκεί η ασφάλιση, ενώ για τις μη μισθωτές απαιτείται η πλήρης εξόφληση των ασφαλιστικών τους υποχρεώσεων.
Αποτέλεσμα: Δύο γυναίκες με ίδιες συνθήκες ζωής και εργασίας μπορεί να λάβουν παροχές με διαφορά ακόμη και… 10 φορές.
Τι φέρνει ο νέος κανονισμός
Το υπουργείο Εργασίας προωθεί έναν ενιαίο κανονισμό για όλες τις μη συνταξιοδοτικές παροχές (μητρότητα, ασθένεια, αναπηρία, εργατικό ατύχημα, έξοδα κηδείας), ενοποιώντας 88 διαφορετικά καταστατικά που ισχύουν σήμερα.
Η επιτροπή που εργάζεται στο σχέδιο προτείνει ως βάση τις παροχές του πρώην ΙΚΑ, με προσαρμογές για δίκαιη κατανομή. Οι ασφαλισμένες που σήμερα λαμβάνουν ελάχιστα ποσά θα δουν αυξήσεις, ενώ όσες βρίσκονται στην άλλη άκρη της κλίμακας πιθανώς θα υποστούν μειώσεις.
Τι θα ισχύσει για το επίδομα μητρότητας
Η πρόθεση είναι η εξίσωση προς τα πάνω για τις χαμηλότερες κατηγορίες, ώστε μητέρες που σήμερα παίρνουν κάτω από 1.000 ευρώ να ενισχυθούν σημαντικά. Ωστόσο, δεν αναμένεται να διατηρηθούν οι παροχές άνω των 6.000 ευρώ, καθώς κρίνονται αδικαιολόγητες σε σχέση με τις υπόλοιπες.
Βασική αρχή: Καμία μητέρα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πολίτης δεύτερης κατηγορίας – αλλά και καμία δεν πρέπει να απολαμβάνει προνόμια σε βάρος των άλλων.
Παραδείγματα ανισοτήτων και σε άλλες παροχές
- Έξοδα κηδείας: Από 690 ευρώ στο ΝΑΤ έως σχεδόν 3.000 ευρώ στη ΔΕΗ. Ο νέος κανονισμός προτείνει ενιαίο βοήθημα 900–1.000 ευρώ για όλους.
- Επίδομα ασθένειας: Δεν προβλέπεται για μη μισθωτούς – με τον νέο κανονισμό θα υπάρξει πρόβλεψη και για αυτούς, με όρους.
Γιατί καθυστερεί η αλλαγή;
Παρά την ενοποίηση όλων των ταμείων στον ΕΦΚΑ από το 2017, οι παροχές συνέχισαν να λειτουργούν με τα παλιά καταστατικά. Έτσι, ο ΕΦΚΑ είναι ενιαίος μόνο… στα χαρτιά, ενώ στην πράξη υπάρχουν δεκάδες διαφορετικά συστήματα.
Τι σημαίνει για τους ασφαλισμένους
Η ενοποίηση θα μειώσει τη γραφειοκρατία, θα εξαλείψει ακραίες ανισότητες και θα φέρει σαφείς κανόνες. Ωστόσο, για ορισμένους που σήμερα λαμβάνουν υψηλές παροχές, πιθανώς να υπάρξουν μειώσεις. Κλειδί θα είναι η σύνδεση των παροχών με τις εισφορές – ώστε να διατηρηθεί μια ισορροπία μεταξύ δικαιούχων.
