Η ανασκαφή του Πανεπιστημίου Κύπρου στην επαρχία Λάρνακας έφερε στο φως δεξαμενή επεξεργασίας πηλού και οργανωμένο νεκροταφείο με χρήση από τον 6ο έως τον 16ο αιώνα. Τα ευρήματα εντοπίστηκαν στη Μενόγεια και στην Κοφίνου και, όπως επισημαίνει το Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου, αποτελούν την πρώτη αρχαιολογική τεκμηρίωση του είδους τους στο νησί. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τις 15 Ιουνίου έως τις 24 Ιουλίου 2026.
Στη Μενόγεια αποκαλύφθηκαν στάδια της κεραμικής παραγωγής
Πέντε νέες ανασκαφικές τομές στη θέση Μενόγεια-Λίμνες επέκτειναν την εικόνα για το πρωτοβυζαντινό εργαστήριο κεραμικής. Στη δεξαμενή, η οποία είχε κατασκευαστεί πάνω στον φυσικό βράχο, βρέθηκαν διαδοχικά στρώματα καθαρού πηλού και κοσκινισμένου χώματος. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων χαρακτηρίζει το εύρημα την πρώτη άμεση αρχαιολογική μαρτυρία στην Κύπρο για μέρος της παραγωγικής διαδικασίας σε εργαστήριο κεραμικής πριν από τη νεότερη εποχή.
Στη δεξαμενή οδηγούσε νερό ένας αγωγός, κατασκευασμένος από δύο παράλληλες σειρές όρθιων λίθων. Οι ανασκαφές έφεραν επίσης στο φως χώρους αποθήκευσης και εργασίας, σωρούς ζυμωμένου πηλού, μεγάλο πιθάρι που διατηρήθηκε στη θέση του, τμήματα από τροχούς αγγειοπλαστικής και απορρίμματα παραγωγής.
Ναός και ταφές στον Άγιο Ηράκλειο
Στην Κοφίνου-Άγιος Ηράκλειος αποκαλύφθηκε σχεδόν ολόκληρο δάπεδο ναού, στρωμένο με μεγάλες πλάκες γύψου. Η θέση του τέμπλου διακρινόταν από λωρίδες ασβεστοκονιάματος. Θραύσματα τρούλου και τοιχογραφίες με διακόσμηση που μιμείται μαρμάρινη επένδυση —κόκκινες και πράσινες ταινίες σε λευκό φόντο— δείχνουν ότι ο ναός ήταν διακοσμημένος σε μεγάλο μέρος του.
Η περσινή ανασκαφή, στο πλαίσιο του προγράμματος Settled and Sacred Landscapes of Cyprus, είχε τεκμηριώσει νεκροταφείο γύρω από τρίκλιτη βασιλική. Η προκαταρκτική χρονολόγηση των ευρημάτων διακρίνει τέσσερις φάσεις:
- Στα τέλη του 6ου και στις αρχές του 7ου αιώνα οικοδομήθηκε πρωτοβυζαντινή τρίκλιτη βασιλική.
- Από τον 8ο έως τον 10ο αιώνα, πάνω από το κεντρικό κλίτος της βασιλικής, υπήρχε τρουλαίος ναός εγγεγραμμένου σταυρού.
- Από τα μέσα του 14ου έως τα μέσα του 16ου αιώνα, μετά την κατάρρευση του ναού, ο χώρος χρησιμοποιήθηκε για ταφές και οικιακές δραστηριότητες. Βρέθηκαν εστίες, μαγειρικά σκεύη και οστά ζώων.
- Μετά τον 16ο αιώνα κατασκευάστηκε το μικρό καμαροσκέπαστο παρεκκλήσι του Αγίου Ηρακλείου.
Η περίοδος από τον 8ο έως τον 10ο αιώνα, γνωστή ως οι Σκοτεινοί Αιώνες της βυζαντινής ιστορίας στην Κύπρο, είναι ελάχιστα ορατή στα αρχαιολογικά δεδομένα του νησιού. Τα ευρήματα της ανασκαφής προσθέτουν στοιχεία για την αγροτική και θρησκευτική ζωή, τα ταφικά έθιμα και την παραγωγή κεραμικής εκείνων των αιώνων.
