Η προσπάθεια των Ευρωπαίων να διαμορφώσουν ένα αξιόπιστο πλαίσιο εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία οδηγείται, σύμφωνα με διπλωματικές και πολιτικές εκτιμήσεις, σε μεγάλο φιάσκο. Οι τελευταίες τοποθετήσεις του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς κατέστησαν σαφές ότι το Βερολίνο δεν προτίθεται να συναινέσει σε αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων σε ουκρανικό έδαφος χωρίς προηγούμενη ρητή συγκατάθεση της Ρωσίας.
Η στάση αυτή εκλαμβάνεται από ευρωπαϊκές πηγές ως ισχυρό πλήγμα για τις πρόσφατες πρωτοβουλίες του Κιέβου και των βασικών του συμμάχων. Παράλληλα, συνιστά πολιτική αποστασιοποίηση από τη γραμμή που είχαν χαράξει μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, οι οποίοι υπέγραψαν στο Παρίσι δήλωση προθέσεων για τη συγκρότηση πολυεθνικής δύναμης στην Ουκρανία.
Το γαλλοβρετανικό σχέδιο προέβλεπε, σε μεταγενέστερο στάδιο και υπό την προϋπόθεση επίτευξης συμφωνίας ειρήνης, τη δημιουργία στρατιωτικών εγκαταστάσεων σε διάφορα σημεία της ουκρανικής επικράτειας. Ωστόσο, ήδη από τότε το Βερολίνο είχε διατυπώσει σοβαρές επιφυλάξεις, τονίζοντας ότι τυχόν γερμανική στρατιωτική παρουσία θα μπορούσε να περιοριστεί αποκλειστικά σε κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ που συνορεύουν με την Ουκρανία, όπως η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής.
Στις 8 Ιανουαρίου, η Γερμανία άλλαξε εντελώς στάση και «άδειασε» Γαλλία, Ουκρανία και Βρετανία.
Καθοριστική τοποθέτηση Μερτς για την αποστολή στρατευμάτων
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι η ανάπτυξη δυτικών στρατευμάτων στο πλαίσιο εγγυήσεων ασφαλείας προς την Ουκρανία δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς την έγκριση της Ρωσίας. Τη δήλωση μετέδωσε το τηλεοπτικό δίκτυο Phoenix.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της γερμανικής κυβέρνησης, η προβλεπόμενη ακολουθία ενεργειών θα πρέπει να ξεκινήσει με κατάπαυση του πυρός, να ακολουθήσει η συζήτηση για τις εγγυήσεις ασφαλείας και μόνο σε τελικό στάδιο να επιδιωχθεί μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία με τη Μόσχα.
«Καμία από αυτές τις φάσεις δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς τη συναίνεση της Ρωσίας και, προς το παρόν, βρισκόμαστε αρκετά μακριά από ένα τέτοιο ενδεχόμενο», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Στο μεταξύ, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε ότι το κοινοβούλιο του Ηνωμένου Βασιλείου θα κληθεί να ψηφίσει για την αποστολή στρατευμάτων στην Ουκρανία μόνο εφόσον έχει προηγηθεί κατάπαυση του πυρός. Διευκρίνισε ότι οποιαδήποτε υλοποίηση της υπογεγραμμένης διακήρυξης θα τεθεί υπό κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Χωρίς σαφείς εγγυήσεις η Ουκρανία μετά το Παρίσι
Την έλλειψη απτών και συγκεκριμένων εγγυήσεων ασφαλείας από τους Ευρωπαίους εταίρους επεσήμανε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σε ενημέρωση δημοσιογράφων την Τετάρτη 7 Ιανουαρίου.
Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι, παρά τις επανειλημμένες παρεμβάσεις του προς τους συμμάχους, δεν έχει λάβει μέχρι στιγμής μια ξεκάθαρη και δεσμευτική απάντηση για το πώς θα προστατευθεί η Ουκρανία σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης.
Οι δηλώσεις αυτές ακολούθησαν την υπογραφή της γαλλοβρετανικής διακήρυξης, η οποία προβλέπει μελλοντική ανάπτυξη στρατευμάτων μετά την επίτευξη ειρήνης. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες των εγγυήσεων παραμένουν αδιευκρίνιστες, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να μην έχουν προσυπογράψει τη συγκεκριμένη δέσμευση στις συνομιλίες της 6ης Ιανουαρίου στο Παρίσι.
Τι συμφωνήθηκε και τι όχι στη Διάσκεψη του Παρισιού
Κατά τη διάσκεψη της 6ης Ιανουαρίου, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Κιρ Στάρμερ υπέγραψαν διακήρυξη προθέσεων που αφορά την ενδεχόμενη ανάπτυξη πολυεθνικής δύναμης στην Ουκρανία μετά το τέλος των εχθροπραξιών, σύμφωνα με το ουκρανικό μέσο Strana.
Ωστόσο, όπως διευκρίνισε ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, οι συμφωνίες που αφορούν συγκεκριμένες δεσμεύσεις από κάθε χώρα βρίσκονται ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο. Το έγγραφο έχει γενικό χαρακτήρα και δεν περιλαμβάνει στοιχεία για τον αριθμό των στρατευμάτων, τη διάρκεια ή τη μορφή της πιθανής στρατιωτικής παρουσίας.
Παρασκηνιακές εντάσεις στους κόλπους της ΕΕ
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Telegraph, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε έντονη συνομιλία με τον Ουκρανό πρόεδρο στο περιθώριο της διάσκεψης στο Παρίσι. Όπως αναφέρεται, η επικεφαλής της Κομισιόν υιοθέτησε αυστηρό τόνο, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά της για χειρισμούς της ουκρανικής πλευράς.
Ο αρθρογράφος σημειώνει ότι η αντίδραση αυτή προκλήθηκε από την εκτίμηση πως ο Ζελένσκι επιχείρησε να ενσωματώσει στο τελικό κείμενο διατύπωση που θα μπορούσε να εκληφθεί ως κλιμάκωση απέναντι στη Μόσχα.
Οι Ευρωπαίοι σε αναμονή της αμερικανικής στάσης
Παρά τις πολιτικές δηλώσεις στήριξης, οι επιμέρους συμφωνίες για τις εγγυήσεις ασφαλείας παραμένουν σε εκκρεμότητα. Όπως ανέφερε ο Ντόναλντ Τουσκ, το γενικό πλαίσιο έχει τεθεί, όμως οι ουσιαστικές δεσμεύσεις, δηλαδή ποια χώρα αναλαμβάνει ποιο ρόλο και με ποια μέσα, θα αποτελέσουν αντικείμενο νέων διαβουλεύσεων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Πολωνός πρωθυπουργός εκτίμησε ότι έως τα τέλη Ιανουαρίου ενδέχεται να έχει διαμορφωθεί κοινή θέση για τον ρόλο της Ουάσινγκτον στο σύστημα εγγυήσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκουν να εναρμονίσουν τις προσεγγίσεις τους σε ό,τι αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία. Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και το ενδεχόμενο αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας μετά τη σύναψη ειρήνης, χωρίς όμως να έχει αποσαφηνιστεί ο ρόλος ή η γεωγραφική της έκταση.
Ο Φρίντριχ Μερτς επανέλαβε ότι η Γερμανία θα μπορούσε, μετά το τέλος της σύγκρουσης, να αναπτύξει δυνάμεις μόνο σε εδάφη κρατών-μελών του ΝΑΤΟ που συνορεύουν με την Ουκρανία, αποκλείοντας εκ νέου την άμεση παρουσία εντός της χώρας.
