Η έκθεση «Saffo. Lo spirito della poesia» άνοιξε στις 15 Οκτωβρίου στον Παλατίνο λόφο της Ρώμης, φωτίζοντας τη ζωή και τη μεταγενέστερη πρόσληψη της Σαπφούς, της ποιήτριας από τη Λέσβο που οι αρχαίοι αποκαλούσαν «δέκατη Μούσα». Στεγάζεται στα Uccelliere Farnesiane, μέσα στο Αρχαιολογικό Πάρκο του Κολοσσαίου, και θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 31 Ιανουαρίου 2027.
Την επιμέλεια έχει η Silvia Romani, ενώ τη διοργάνωση ανέλαβε ο εκδοτικός οίκος Electa με πρωτοβουλία του Αρχαιολογικού Πάρκου. Η παρουσίαση αποτελεί το δεύτερο μέρος ενός κύκλου για γυναικείες μορφές της αρχαιότητας που εξακολουθούν να απασχολούν το κοινό. Είχε προηγηθεί η έκθεση για την Πηνελόπη, στους ίδιους χώρους, από τον Σεπτέμβριο του 2024 έως τον Ιανουάριο του 2025.
Από την ιστορική ποιήτρια στον μύθο
Η έκθεση ξεδιπλώνεται σε δύο περίπτερα. Το πρώτο εστιάζει στην ιστορική Σαπφώ και στη θέση της στην αρχαϊκή ελληνική λογοτεχνία. Αρχαία τεκμήρια, αγγεία, γλυπτά, έργα ζωγραφικής και χειρόγραφα παρουσιάζουν πώς απεικονίστηκε η ίδια και πώς διασώθηκε η εικόνα της. Η ενότητα οργανώνεται γύρω από δύο μοτίβα της ποίησής της, το άλμα και το φεγγάρι, με ηχητικά στοιχεία και προβολή της σελήνης.
Το δεύτερο περίπτερο παρακολουθεί τις μεταμορφώσεις της Σαπφούς από τον 19ο αιώνα μέχρι την ποπ κουλτούρα, μέσα από τη βικτωριανή εικονογραφία, την Art Nouveau και την Art Deco. Ένας τεχνητός εσωτερικός κήπος, με εικόνες, φωτογραφίες και άρωμα τριαντάφυλλου, διαμορφώνει την ατμόσφαιρα της ενότητας. Οι διοργανωτές επιλέγουν να μην επιχειρήσουν μια πλήρη βιογραφία, η οποία δεν μπορεί να τεκμηριωθεί, αλλά να προσφέρουν μια εμπειρία γύρω από την ποιήτρια.
Τα σωζόμενα ποιήματα και η επίσκεψη
Η Σαπφώ έζησε περίπου από το 630 έως το 570 π.Χ. στη Λέσβο. Οι περισσότερες αρχαίες πηγές τη συνδέουν με τη Μυτιλήνη, ενώ η Σούδα αναφέρει την Ερεσό. Από τους περίπου 10.000 στίχους που εκτιμάται ότι έγραψε, έχουν διασωθεί γύρω στους 650. Μόνο ένα ποίημα σώζεται ολόκληρο, ο «Ύμνος στην Αφροδίτη». Νέα αποσπάσματα έχουν εντοπιστεί σε παπύρους, ανάμεσά τους το ποίημα για τον Τιθωνό, που ανακοινώθηκε το 2004, και το «Ποίημα των αδελφών», που δημοσιεύθηκε το 2014.
Η έκθεση παρουσιάζει και τον μύθο ότι η Σαπφώ αυτοκτόνησε πέφτοντας από τον βράχο της Λευκάδας εξαιτίας του έρωτά της για τον Φάωνα. Οι σύγχρονοι μελετητές θεωρούν την ιστορία ανιστόρητη, όμως αυτή ενέπνευσε ζωγράφους του 19ου αιώνα, μεταξύ των οποίων και τον Gustave Moreau. Στη σύγχρονη αναγνωστική της παρουσία περιλαμβάνεται και το «If Not, Winter» της Anne Carson, που κυκλοφόρησε το 2002.
Η πρόσβαση ακολουθεί το ωράριο του Παλατίνου και των Κήπων Farnese. Έως τις 24 Οκτωβρίου η είσοδος είναι από τις 08:30 έως τις 18:30. Από τις 25 Οκτωβρίου, με το χειμερινό ωράριο, ο χώρος λειτουργεί από τις 09:00 έως τις 16:30, με τελευταία είσοδο στις 15:30. Το βασικό εισιτήριο για το Κολοσσαίο, τη Ρωμαϊκή Αγορά και τον Παλατίνο κοστίζει 18 ευρώ, ενώ οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ηλικίας 18 έως 25 ετών πληρώνουν 2 ευρώ. Η κράτηση γίνεται μέσω της πλατφόρμας ticketing.colosseo.it.
