Η Ε.Ε. και η Βραζιλία, όπως επισημάνθηκε τη Δευτέρα (10/11), ενόψει της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP30), απηύθυναν κοινή έκκληση προς τη διεθνή κοινότητα να υιοθετήσει μηχανισμούς τιμολόγησης του άνθρακα και να αναπτύξει αγορές άνθρακα, με στόχο τη χρηματοδότηση δράσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Euronews, επικριτές προειδοποιούν ότι μια τέτοια προσέγγιση ενδέχεται να υπονομεύσει την εθνική φιλοδοξία για την κλιματική πολιτική και να θέσει σε κίνδυνο τη χρηματοδότηση δράσεων αποκατάστασης φυσικών «δεξαμενών» άνθρακα, όπως τα δάση και οι ωκεανοί.
COP30: EU backs global carbon market alliance to cut CO2 emissions https://t.co/A1ufFTPfrl
— euronews (@euronews) November 10, 2025
Κοινή πρωτοβουλία ενόψει της COP30
Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε ενόψει της COP30 και αποσκοπεί στη δημιουργία μιας παγκόσμιας συμμαχίας χωρών που θα δεσμευτούν να συγκεντρώνουν έσοδα από τις εκπομπές ρύπων και να τα επενδύουν σε καθαρές τεχνολογίες. Μάλιστα, η πρωτοβουλία αυτή θα λειτουργήσει ως μέσο για την περαιτέρω μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (GHG) και τη χρηματοδότηση των εθνικών σχεδίων δράσης για το κλίμα, στο πλαίσιο της Συμφωνίας των Παρισίων, η οποία συμπληρώνει φέτος δέκα χρόνια από την υιοθέτησή της στην COP21.
Η κοινή διακήρυξη, που δόθηκε στη δημοσιότητα την Παρασκευή (07/11), κατά τη διάρκεια της συνάντησης ηγετών πριν από την COP30, στοχεύει να ενθαρρύνει τις χώρες να αναπτύξουν στρατηγικές τιμολόγησης άνθρακα και να δημιουργήσουν αγορές εκπομπών στα πρότυπα του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), το οποίο λειτουργεί στην Ε.Ε. από το 2005.
Λιγότερες εκπομπές, περισσότερα έσοδα
Στο πλαίσιο του ETS, η Ε.Ε. υποχρεώνει τις εταιρείες να πληρώνουν για κάθε τόνο εκπομπών που παράγουν. Ακόμα, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το σύστημα έχει οδηγήσει σε μείωση 50% των εκπομπών σε σχέση με τα επίπεδα του 2005 και έχει αποφέρει πάνω από 250 δισεκατομμύρια ευρώ σε έσοδα.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξέφρασε την πλήρη στήριξή της στη διακήρυξη, την οποία συνυπογράφουν χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Κίνα και η Βραζιλία. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η τιμολόγηση του άνθρακα έχει εξελιχθεί σε κεντρικό εργαλείο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, δημιουργώντας παράλληλα ισχυρό επιχειρηματικό κίνητρο για την οικονομία και τους πολίτες. Θέλουμε να συνεργαστούμε στενά με τη Βραζιλία και με άλλους ομοϊδεάτες εταίρους για να προωθήσουμε την εφαρμογή της».
Οι υποστηρικτές βλέπουν ευκαιρία, οι επικριτές κίνδυνο
Πάντως, οι υποστηρικτές του μηχανισμού υποστηρίζουν ότι η ύπαρξη αξιόπιστης αγοράς άνθρακα θα προσφέρει στους επενδυτές τη βεβαιότητα που χρειάζονται για να χρηματοδοτήσουν έργα μείωσης ή δέσμευσης εκπομπών, όπως αναδασώσεις, παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας και βιομηχανίες χαμηλών ρύπων.
Αντίθετα, οι επικριτές εκτιμούν ότι η υπερβολική έμφαση στην τιμολόγηση άνθρακα ενδέχεται να αποπροσανατολίσει τη διεθνή κοινότητα από πιο ουσιαστικά μέτρα, όπως η αποκατάσταση των φυσικών οικοσυστημάτων που λειτουργούν ως «δεξαμενές» άνθρακα.
Παγκόσμιος χάρτης τιμολόγησης άνθρακα
Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, περίπου 55 εθνικές δικαιοδοσίες εφαρμόζουν σήμερα κάποιο σύστημα φορολόγησης ή εμπορίας εκπομπών, καλύπτοντας σχεδόν το 28% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Οι πρωτοβουλίες αυτές αφορούν σχεδόν στο ήμισυ των εκπομπών που προέρχονται από τους τομείς ενέργειας και βιομηχανίας.
Ακόμα, ο Άξελ φαν Τρότσενμπουργκ, ανώτατος διευθυντής της Παγκόσμιας Τράπεζας, χαρακτήρισε την τιμολόγηση του άνθρακα ως «ισχυρό εργαλείο» που μπορεί να βοηθήσει τα κράτη να μειώσουν εκπομπές, να αυξήσουν τα δημόσια έσοδα και να προωθήσουν την πράσινη ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. «Οι αγορές πιστώσεων άνθρακα μπορούν επίσης να κινητοποιήσουν ιδιωτικά κεφάλαια και να διοχετεύσουν πόρους σε αναπτυξιακές προτεραιότητες», δήλωσε ο ίδιος.
Οι αναπτυσσόμενες χώρες ζητούν επενδύσεις
Η Ματίλντ Μινιό, επικεφαλής του τμήματος Nature & Technology-Based Solutions της Schneider Electric Advisory Services, τόνισε ότι η παγκόσμια απανθρακοποίηση απαιτεί τεράστιες επενδύσεις, με τις αναπτυσσόμενες χώρες να χρειάζονται 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως έως το 2030.
Συγκεκριμένα, η ίδια ανέφερε: «Οι πιστώσεις άνθρακα προσφέρουν έναν αποδεδειγμένο μηχανισμό μέσω του οποίου οι οργανισμοί μπορούν να στηρίξουν επαληθευμένες δράσεις για το κλίμα, δημιουργώντας ταυτόχρονα στρατηγική αξία».
Αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις
Παρά τη θετική στάση πολλών κυβερνήσεων και διεθνών φορέων, πριν από την COP30, περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις απέναντι στην αγορά άνθρακα, θεωρώντας ότι δημιουργεί νέες μορφές εκμετάλλευσης φυσικών πόρων.
Ο Άντερσον Αμάρο, μέλος του Κινήματος Μικροκαλλιεργητών της Βραζιλίας και της Λατινοαμερικανικής Συντονιστικής Αγροτικών Οργανώσεων, δήλωσε: «Οι αγορές άνθρακα είναι ένας νέος τρόπος για τους δισεκατομμυριούχους και τις εταιρείες να αποσπούν περισσότερο πλούτο από τα εδάφη μας. Κερδίζουν δύο φορές, με την άδεια να επεκτείνουν δραστηριότητες που σχετίζονται με τα ορυκτά καύσιμα και με τα κέρδη που προκύπτουν από τις αγορές άνθρακα, νερού και βιοποικιλότητας».
Η συζήτηση γύρω από το κόστος του άνθρακα και τη δικαιοσύνη στην κλιματική μετάβαση αναμένεται να κυριαρχήσει στις διαπραγματεύσεις της COP30, με τους υποστηρικτές να βλέπουν μια ευκαιρία για παγκόσμια κινητοποίηση πόρων και τους επικριτές να προειδοποιούν για την εμπορευματοποίηση της ίδιας της φύσης.
