Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Παράρτημα Δυτικής Μακεδονίας (ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Π.Δ.Μ.) κατέθεσε προτάσεις στη δημόσια διαβούλευση για το Εθνικό και Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο (ΕΠΕΣ) 2028–2034. Ζητά να παραμείνει η μεταλιγνιτική μετάβαση διακριτή προτεραιότητα για την περιοχή και να ενισχυθεί η αγροδιατροφή ως πυλώνας της παραγωγικής ανασυγκρότησης.
Το Παράρτημα επισημαίνει ότι οι οικονομικές, κοινωνικές και δημογραφικές επιπτώσεις της απολιγνιτοποίησης εξακολουθούν να είναι έντονες και ότι η απώλεια παραγωγικής δραστηριότητας και θέσεων εργασίας δεν έχει αντισταθμιστεί πλήρως. Στις προτάσεις του συνδέει την επόμενη προγραμματική περίοδο με την ανάγκη για νέες παραγωγικές επενδύσεις, επιχειρήσεις και σταθερές θέσεις εργασίας στη Δυτική Μακεδονία.
Πρόταση για ειδικό κεφάλαιο μεταλιγνιτικής μετάβασης
Κεντρικό αίτημα είναι η δημιουργία αυτοτελούς Ειδικού Εδαφικού Κεφαλαίου Μεταλιγνιτικής Μετάβασης Δυτικής Μακεδονίας στο ΕΠΕΣ. Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Π.Δ.Μ. σημειώνει ότι η πρόβλεψη περιφερειακών και εδαφικών κεφαλαίων περιλαμβάνεται στο άρθρο 21 της πρότασης Κανονισμού COM(2025) 565 final, ενώ το άρθρο 6 προβλέπει τη συμμετοχή περιφερειακών και τοπικών αρχών.
Η χρηματοδότηση του κεφαλαίου, σύμφωνα με τις προτάσεις, θα πρέπει να είναι πρόσθετη και να μην αφαιρεί πόρους από τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες. Ως αφετηρία για τη διαπραγμάτευση αναφέρεται χρηματοδοτική δέσμευση της τάξης των πόρων που έχουν προγραμματιστεί για τη Δυτική Μακεδονία μέσω του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 2021–2027, δηλαδή περίπου 1,1 δισ. ευρώ. Το ακριβές ποσό, διευκρινίζεται, θα πρέπει να τεκμηριωθεί περαιτέρω κατά τη διαμόρφωση του Σχεδίου.
Το Επιμελητήριο ζητά επίσης να διαχωριστούν οι υποχρεώσεις της τρέχουσας περιόδου, όπως τα ήδη αναληφθέντα έργα και τα «έργα – γέφυρες», από τη νέα χρηματοδότηση για το 2028–2034. Προτείνει ακόμη προστασία των πόρων του Εδαφικού Κεφαλαίου από ανακατανομές για κρίσεις που δεν πλήττουν άμεσα την Περιφέρεια, με την επιφύλαξη ειδικά αιτιολογημένων περιπτώσεων και της προβλεπόμενης θεσμικής διαδικασίας.
Στο σκέλος της διαχείρισης, ζητείται ουσιαστική συμμετοχή της Περιφέρειας και των τοπικών φορέων στον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση των παρεμβάσεων. Μεταξύ άλλων, προτείνεται να εξεταστεί ο ορισμός της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης του Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» ως ενδιάμεσου φορέα για το περιφερειακό σκέλος του ΕΠΕΣ και τις δράσεις της μετάβασης.
Αγροδιατροφή σε όλη την αλυσίδα παραγωγής
Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Π.Δ.Μ. προτείνει να αναγνωριστεί η αγροδιατροφή ως βασικός τομέας για την οικονομική διαφοροποίηση της Δυτικής Μακεδονίας. Η στήριξη, σύμφωνα με το κείμενο που υποβλήθηκε, δεν θα πρέπει να περιορίζεται στην πρωτογενή παραγωγή, αλλά να καλύπτει και τη μεταποίηση, την τυποποίηση, τη συσκευασία, την αποθήκευση, την εμπορία και τη σύνδεση με τη γαστρονομία και τον τουρισμό.
Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται ο εκσυγχρονισμός γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, η αναβάθμιση των αρδευτικών δικτύων και η βιώσιμη διαχείριση των υδάτων. Προτείνεται επίσης να εξεταστεί η γεωργική αξιοποίηση κατάλληλων αποκατεστημένων εκτάσεων πρώην λιγνιτωρυχείων, με παράλληλη προστασία της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας.
Έμφαση δίνεται στη συνεργασία παραγωγών, συνεταιρισμών και άλλων συλλογικών σχημάτων, καθώς και στην ενίσχυση της μεταποίησης και της εξαγωγικής δραστηριότητας. Ως προϊόντα με κατοχυρωμένη ταυτότητα αναφέρονται ο Κρόκος Κοζάνης ΠΟΠ, οι οίνοι ΠΟΠ Αμύνταιο και τα Φασόλια Πρεσπών Φλώρινας ΠΓΕ.
Οι προτάσεις περιλαμβάνουν ακόμη την αξιοποίηση γεωργίας ακριβείας και ψηφιακών δεδομένων, την ενίσχυση της γεωτεχνικής συμβουλευτικής και την κατάρτιση παραγωγών. Για την αξιολόγηση των παρεμβάσεων προτείνεται η χρήση μετρήσιμων δεικτών, όπως οι νέες επενδύσεις και θέσεις εργασίας, η αύξηση της τοπικής προστιθέμενης αξίας και η ανάπτυξη της μεταποίησης και των εξαγωγών.
Πηγή: Αρχικό ρεπορτάζ





