Σοβαρές διαστάσεις λαμβάνει η στεγαστική κρίση για τα άτομα με αναπηρία στην Ελλάδα, σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ. και τα περιστατικά που έχει καταγράψει ο μηχανισμός υποστήριξης «Διεκδικούμε Μαζί». Εξώσεις, πλειστηριασμοί, υψηλά ενοίκια και αδυναμία πρόσβασης σε κατάλληλες κατοικίες επιβαρύνουν χιλιάδες νοικοκυριά, τα οποία αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα χαμηλότερα εισοδήματα και αυξημένες ανάγκες διαβίωσης.
Στο δελτίο στατιστικής πληροφόρησης με τίτλο «Στεγαστική φτώχεια και αναπηρία», το οποίο κυκλοφόρησε στις 23 Σεπτεμβρίου, επισημαίνεται ότι η μεταμνημονιακή ανάπτυξη φαίνεται να διευρύνει τις ανισότητες εις βάρος των πολιτών με αναπηρία. Οι συντάκτες αναφέρουν ακόμη ότι οι μισοί πολίτες με σοβαρή αναπηρία σε παραγωγικές ηλικίες εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωποι με τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Οι δείκτες της στεγαστικής επιβάρυνσης
Ο δείκτης υπερβολικής στεγαστικής επιβάρυνσης για τα άτομα με αναπηρία ανέρχεται σε 34,3%, έναντι 9,9% ως σταθμισμένου μέσου όρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, το 47,7% δήλωσε ότι καθυστέρησε την πληρωμή ενοικίου ή στεγαστικού δανείου κατά τους τελευταίους 12 μήνες, ποσοστό αυξημένο κατά 16% σε σχέση με το 2021.
Ληξιπρόθεσμες οφειλές έχει το 44,6% των ατόμων με αναπηρία, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανέρχεται σε 10,1%. Η ενεργειακή φτώχεια αποτυπώνεται επίσης στο γεγονός ότι το 25,2% δεν διαθέτει ικανοποιητική θέρμανση στην κατοικία του, ενώ το 47% αναφέρει ότι δεν έχει προχωρήσει σε ενεργειακή αναβάθμιση, παρότι αυτή θεωρείται αναγκαία.
Το 2025, το 70,5% των ατόμων με αναπηρία δεν είχε πραγματοποιήσει τις απαιτούμενες παρεμβάσεις προσβασιμότητας στην κατοικία του. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2021 ήταν 58%, γεγονός που καταγράφει επιδείνωση της κατάστασης.
Πλειστηριασμοί, εξώσεις και ανάγκη στοχευμένων μέτρων
Η Ε.Σ.Α.μεΑ. αναφέρει ενδεικτικά την περίπτωση ατόμου με νεοπλασία στην Αθήνα, το οποίο ζει μόνο του και κινδύνευσε να χάσει τη μοναδική κατοικία του σε πλειστηριασμό για αρχικό χρέος 800 ευρώ από πιστωτική κάρτα. Μετά την παρέμβαση της Συνομοσπονδίας και του «Διεκδικούμε Μαζί», ο πλειστηριασμός ακυρώθηκε.
Σε άλλη περίπτωση, άτομο με αναπηρία από την Τρίπολη έχασε το σπίτι του λόγω οφειλών και η κατοικία αγοράστηκε από fund. Μετά την παρέμβαση της Ε.Σ.Α.μεΑ., το fund επέτρεψε στο άτομο να παραμείνει στο σπίτι. Σύμφωνα με τη Συνομοσπονδία, δεκάδες πολίτες από την Εύβοια, τη Χαλκιδική, την Αττική, την Κρήτη και άλλες περιοχές έχουν απευθυνθεί στον μηχανισμό υποστήριξης, καθώς κινδυνεύουν να βρεθούν χωρίς στέγη.
Ο γενικός γραμματέας της Ε.Σ.Α.μεΑ., Βασίλης Κούτσιανος, υπογραμμίζει ότι δεν εφαρμόζεται ειδική στεγαστική πολιτική για τα άτομα με αναπηρία. Η Συνομοσπονδία ζητά αύξηση του επιδόματος ενοικίου, μέτρα προστασίας της πρώτης κατοικίας, ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας και ειδικές ρυθμίσεις στους εξωδικαστικούς συμβιβασμούς. Όπως επισημαίνεται, η ανάγκη για προσβάσιμο σπίτι ή θέση στάθμευσης περιορίζει τις διαθέσιμες επιλογές, ενώ το κόστος εξυπηρέτησης των στεγαστικών υποχρεώσεων είναι συχνά υψηλότερο για τα άτομα με αναπηρία και τις οικογένειές τους.
