Τουλάχιστον 112 θάνατοι μεταναστών και προσφύγων σε χώρους κράτησης στην Ελλάδα από το 2000 καταγράφουν ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης σε έκθεσή τους. Η έρευνα εξετάζει τις συνθήκες κράτησης σε αστυνομικά τμήματα και κλειστές δομές, αναδεικνύοντας ελλείψεις στην περίθαλψη, καταγγελίες κακομεταχείρισης και δυσκολίες στην επίσημη καταγραφή των περιστατικών.
Από τους θανάτους που περιλαμβάνονται στην καταγραφή, οι 84 σημειώθηκαν σε αστυνομικά τμήματα, όπου δεν υπήρχε ιατρικό προσωπικό, και οι 27 σε χώρους κράτησης μεταναστών. Οι 44 καταγράφηκαν ως αυτοκτονίες, ενώ 34 θάνατοι δεν είχαν καταγραφεί επίσημα. Η έκθεση εκτιμά ότι ορισμένοι θάνατοι θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με επαρκή επίβλεψη, ψυχιατρική φροντίδα και υγειονομική περίθαλψη.
Συνθήκες κράτησης και διαθέσιμα στοιχεία
Οι ερευνητές περιγράφουν καταγγελίες για σωματική βία, παραμέληση και εξευτελιστική μεταχείριση, σε συνδυασμό με υπερπληθυσμό και ανεπαρκή πρόσβαση σε τροφή και υπηρεσίες υγείας. Αναφέρουν επίσης ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι κρατούμενοι δεν έχουν επαρκή πρόσβαση σε νομική εκπροσώπηση και διερμηνεία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων έχει εκφράσει ανησυχίες για τον παγιωμένο χαρακτήρα παραβιάσεων δικαιωμάτων στη χώρα.
Στην Ελλάδα λειτουργούν επτά κέντρα κράτησης ενόψει απέλασης: έξι στην ηπειρωτική χώρα —Αμυγδαλέζα, Πέτρου Ράλλη, Κόρινθος, Ξάνθη, Παρανέστι και Φυλάκιο— και ένα στην Κω. Η συνολική χωρητικότητά τους ανερχόταν σε 3.836 θέσεις στα μέσα του 2024. Κράτηση γίνεται επίσης σε κλειστές ελεγχόμενες δομές στα νησιά, σε αστυνομικά τμήματα και σε άλλες αστυνομικές εγκαταστάσεις.
Το 2023 η Ελληνική Αστυνομία εξέδωσε 24.174 αποφάσεις κράτησης. Στο τέλος της ίδιας χρονιάς, 2.564 υπήκοοι τρίτων χωρών κρατούνταν σε αστυνομικά τμήματα ή άλλες εγκαταστάσεις σε όλη τη χώρα. Για το 2022, η έκθεση καταγράφει 504 ασυνόδευτους ανηλίκους υπό διοικητική κράτηση σε προαναχωρησιακά κέντρα και αστυνομικά τμήματα.
Ενδεικτικά για τις ελλείψεις προσωπικού, στοιχεία της έκθεσης AIDA του 2025 αναφέρουν ότι στην Αμυγδαλέζα, όπου κρατούνταν περισσότεροι από 600 άνθρωποι, υπηρετούσαν δύο γιατροί, τέσσερις νοσηλευτές, δύο επισκέπτες υγείας, ένας κοινωνικός λειτουργός, δύο ψυχολόγοι και τέσσερις διερμηνείς.
Αναφορές για άτυπους χώρους στον Έβρο
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε εγκαταστάσεις στον Έβρο, μεταξύ των οποίων και στον Πόρο, τις οποίες η έκθεση περιγράφει ως ημιεπίσημους χώρους κράτησης. Σύμφωνα με την καταγραφή, χρησιμοποιούνται περιφραγμένοι υπαίθριοι χώροι, κοντέινερ, αποθήκες, γκαράζ και χώροι φύλαξης ζώων, ενώ στον Πόρο δεν υπάρχει διαδικασία καταγραφής των ανθρώπων που μεταφέρονται εκεί. Η έκθεση συνδέει τις αναφορές αυτές με καταγγελίες για επαναπροωθήσεις.
Μεταξύ των περιστατικών που εξετάζονται είναι ο θάνατος του 37χρονου Μοχάμεντ Καμράν από το Πακιστάν, ο οποίος βρέθηκε νεκρός στο Αστυνομικό Τμήμα Αγίου Παντελεήμονα τον Σεπτέμβριο του 2024, με σημάδια κακοποίησης, αφού είχε μεταφερθεί από τμήμα σε τμήμα. Η έκθεση επισημαίνει, τέλος, ότι η έλλειψη σαφών στοιχείων για τον αριθμό των κρατουμένων και τις τοποθεσίες κράτησης δυσχεραίνει τον έλεγχο και την πλήρη καταγραφή των περιστατικών.
