Στελέχη των Αρχών ασφαλείας εκτιμούν ότι τουλάχιστον 15.000 άτομα έχουν χρησιμοποιηθεί ως «αχυράνθρωποι» σε 5.000 έως 8.000 εικονικές εταιρείες, σε ένα εκτεταμένο σχήμα φοροδιαφυγής που αφορά κυρίως την εστίαση, το λιανικό εμπόριο και το λαθρεμπόριο καυσίμων και τσιγάρων. Η εκτίμηση αφορά κυρίως την τελευταία διετία και συνδέει τη δράση περίπου 20 λογιστικών γραφείων με τη δημιουργία εταιρειών που λειτουργούν για περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα με τις αναφορές, οι εταιρείες χρησιμοποιούνται για να αποφεύγεται η καταβολή φόρων και ασφαλιστικών εισφορών. Όταν καταλογίζονται πρόστιμα, οι τυπικά υπεύθυνοι συχνά δεν έχουν τη δυνατότητα να τα πληρώσουν, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις είναι βαριά ασθενείς, ηλικιωμένοι ή έχουν αποβιώσει. Οι άνθρωποι που εμφανίζονται ως διαχειριστές φέρονται να λαμβάνουν 500 έως 1.000 ευρώ τον μήνα, υπογράφοντας έγγραφα για λογαριασμό των εταιρειών.
Εταιρείες μικρής διάρκειας και ευάλωτοι διαχειριστές
Η περιγραφή των Αρχών αναφέρει ότι, μετά την ενίσχυση των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων των παραστατικών, η πρακτική των εικονικών τιμολογίων αντικαταστάθηκε σε αρκετές περιπτώσεις από τη σύσταση εταιρειών με «μπροστινούς». Τα πρόσωπα αυτά φέρεται να εντοπίζονται μέσω λογιστικών γραφείων ή προσωπικών γνωριμιών, με κριτήρια την οικονομική δυσχέρεια, τη μεγάλη ηλικία ή προβλήματα υγείας. Αναφέρονται επίσης περιπτώσεις όπου ως διαχειριστές εμφανίζονται πρόσωπα που υποτίθεται ότι διαμένουν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Κύπρος, το Βέλγιο, η Τσεχία και η Ολλανδία.
Κατά τις ίδιες αναφορές, περίπου δέκα μεγάλα κυκλώματα φοροδιαφυγής αποκαλύφθηκαν τον τελευταίο χρόνο, με συνολικό ποσό που ξεπερνά τα 500 εκατ. ευρώ. Σε υπόθεση στη Θεσσαλονίκη, η φοροδιαφυγή υπολογίζεται σε 207.000.000 ευρώ και αφορά 1.300 «αχυρανθρώπους». Μεταξύ των προσώπων που φέρονται να εμφανίζονταν ως ιδιοκτήτες εταιρειών περιλαμβάνονται εργαζόμενοι σε επισφαλείς ή χαμηλά αμειβόμενες εργασίες, άνεργοι που λάμβαναν επιδόματα, καθώς και 12 άτομα που είχαν πεθάνει. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, συναλλαγές εμφανίζονταν να συνεχίζονται και μετά τον θάνατό τους.
Αναφορές ελεγκτών κάνουν λόγο για προσεγγίσεις υποψήφιων διαχειριστών έξω από ογκολογικά νοσοκομεία στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Ωστόσο, ο διοικητής του Γενικού Αντικαρκινικού – Ογκολογικού Νοσοκομείου Αθηνών «Ο Άγιος Σάββας», Χρήστος Φασιανός, δήλωσε ότι δεν έχει γίνει αντιληπτή ή καταγγελθεί τέτοια προσέγγιση εντός ή πέριξ του νοσοκομείου. Αντίστοιχες αναφορές υπήρξαν από μέλη του νοσηλευτικού προσωπικού.
Επιφυλάξεις για την έκταση του φαινομένου
Ο πρόεδρος του Λογιστικού Συλλόγου Αθήνας, Μιχάλης Πόλυγγερ, ανέφερε ότι υπήρξαν πληροφορίες από συναδέλφους για χρήση «αχυρανθρώπων» από ορισμένα λογιστικά γραφεία, κυρίως σε επιχειρήσεις εστίασης και νυχτερινής διασκέδασης. Τόνισε, ωστόσο, ότι δεν μπορεί να προσδιορίσει τον αριθμό των περιπτώσεων ούτε υπάρχουν, όπως είπε, χειροπιαστά στοιχεία. Υπογράμμισε επίσης ότι η συντριπτική πλειονότητα των λογιστών εργάζεται με επαγγελματισμό και επιδιώκει την ακρίβεια των δηλώσεων.
