Οι σύλλογοι Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού από το ΕΜΠ, το ΕΚΠΑ και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου ζητούν σταθερή δημόσια χρηματοδότηση της έρευνας και σαφές χρονοδιάγραμμα νέων προκηρύξεων από το ΕΛΙΔΕΚ. Σε συνάντηση με τη διοίκηση του Ιδρύματος, που έγινε έπειτα από αίτημά τους και με συμμετοχή της εκτελεστικής γραμματείας της ΠΟΣΔΕΠ, δεν έλαβαν συγκεκριμένη δέσμευση για την ενίσχυση των ερευνητικών ομάδων. Η αβεβαιότητα αφορά τόσο τις δυνατότητες χρηματοδότησης όσο και τη συνέχεια του ίδιου του φορέα.
Σε αναμονή οι νέες προκηρύξεις
Οι προκηρύξεις του ΕΛΙΔΕΚ για ερευνητικά έργα με δικαιούχους μέλη ΔΕΠ και ερευνητές έχουν σταματήσει εδώ και περίπου τρία χρόνια. Η πιο πρόσφατη, η τέταρτη κατά σειρά για αυτές τις κατηγορίες, δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2023. Η αντίστοιχη διαδικασία για μεταδιδακτορικούς ερευνητές ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2024. Σύμφωνα με τους συλλόγους, η διοίκηση δεν παρουσίασε χρονοδιάγραμμα για νέες προσκλήσεις και συνέστησε υπομονή.
Η μόνη προκήρυξη για την οποία υπάρχει δέσμευση αφορά υποψήφιους διδάκτορες και αναμένεται εντός του 2026. Προβλέπονται 6,9 εκατ. ευρώ, ποσό που προέρχεται από αδιάθετους πόρους παλαιότερων προγραμμάτων και όχι από νέα χρηματοδότηση. Η διάθεσή του εγκρίθηκε με απόφαση του υφυπουργού Ανάπτυξης Σταύρου Καλαφάτη, η οποία δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ στα μέσα Οκτωβρίου και τροποποιεί τους ετήσιους προγραμματισμούς του ΕΛΙΔΕΚ για την περίοδο 2017-2020.
Πρόκειται για την έκτη προκήρυξη υποτροφιών για υποψήφιους διδάκτορες και την πρώτη έπειτα από αρκετά χρόνια. Ο αριθμός των υποτροφιών δεν έχει γίνει γνωστός, καθώς εξαρτάται από το στάδιο στο οποίο βρίσκεται κάθε υποψήφιος. Η πρόεδρος του Συλλόγου ΔΕΠ του ΕΜΠ, Μαρία Μενεγάκη, εκτιμά ότι με μέσο κόστος περίπου 30.000 ευρώ ανά υποψήφιο διδάκτορα, το ποσό θα μπορούσε να καλύψει περίπου 230 υποτροφίες. Τονίζει, ωστόσο, ότι δεν υπάρχει προγραμματισμός για τις επόμενες δράσεις.
Χρηματοδότηση χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα
Τον Ιούνιο, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος ανακοίνωσε την επέκταση της δανειακής σύμβασης του ΕΛΙΔΕΚ με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, με συνολικούς πόρους που μαζί με την εθνική συμμετοχή φτάνουν τα 286 εκατ. ευρώ έως το 2028. Τον Αύγουστο ανακοινώθηκε επίσης η ένταξη της χρηματοδότησης του Ιδρύματος στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου για την περίοδο 2026-2030.
Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες που μεταφέρθηκαν στο δημοσίευμα, στο ταμείο του ΕΛΙΔΕΚ βρίσκονται 14 εκατ. ευρώ από την πρώτη δόση της δεύτερης δανειακής σύμβασης, χωρίς να έχουν ακόμη προγραμματιστεί. Εκκρεμεί η οριστικοποίηση του συνολικού ποσού που θα διαθέσει το υπουργείο, ενώ η διαδικασία κατανομής των πόρων ανά έτος από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους βρίσκεται σε εξέλιξη. Η διοίκηση εκτιμά ότι θα ολοκληρωθεί έως το τέλος του χρόνου. Οι σύλλογοι επισημαίνουν ότι, από την ίδρυσή του το 2016, το ΕΛΙΔΕΚ δεν είχε τακτικό προϋπολογισμό με δημόσια χρηματοδότηση, αλλά στηρίχθηκε σε δανειακές συμβάσεις με την ΕΤΕπ και σε εθνική συμμετοχή μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
Η έλλειψη εθνικών πόρων ωθεί ερευνητές να διεκδικούν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, όπου, σύμφωνα με τη Μαρία Μενεγάκη, η πιθανότητα επιτυχίας μιας πρότασης στο Horizon φτάνει στην καλύτερη περίπτωση το 10%. Παράλληλα, τα στοιχεία του Συλλόγου ΔΕΠ του ΕΜΠ δείχνουν ότι ο τακτικός προϋπολογισμός του Πολυτεχνείου για διοίκηση και λειτουργία το 2024 ήταν μειωμένος κατά περίπου 45% σε σχέση με το 2010, σε ονομαστικούς όρους. Οι σύλλογοι ζητούν τακτική και επαρκή δημόσια χρηματοδότηση, προβλέψιμες προκηρύξεις και ειδική μέριμνα για τη βασική έρευνα, τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, τα περιφερειακά πανεπιστήμια και τις ερευνητικές υποδομές. Ζήτημα παραμένει και το αν τα μη κρατικά πανεπιστήμια θα μπορούν να διεκδικούν πόρους του ΕΛΙΔΕΚ, θέμα που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, παραπέμπεται σε πολιτική απόφαση.
