Ελλάδα και τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες σχεδιάζουν Κέντρο Επιστροφής στη Ρουάντα
Η Ελλάδα, η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία και η Ολλανδία προωθούν, σε συνεργασία με τη Ρουάντα, τη δημιουργία Κέντρου Επιστροφής για μετανάστες εκτός Ευρώπης. Οι πρώτες μεταφορές σχεδιάζεται να γίνουν το 2027, στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας που αφορά την εφαρμογή της ευρωπαϊκής πολιτικής επιστροφών.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις που έγιναν στη Βιέννη, στο κέντρο θα μεταφέρονται άτομα των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί οριστικά και έχουν εξαντλήσει τα διαθέσιμα ένδικα μέσα. Από την πρώτη φάση εξαιρούνται οι ασυνόδευτοι ανήλικοι, ενώ στη Ρουάντα προβλέπεται αρχικά να μεταφερθούν μόνο άνδρες που ταξιδεύουν χωρίς οικογένεια.
Πώς σχεδιάζεται να λειτουργήσει το Κέντρο
Οι μεταφερόμενοι θα φιλοξενούνται σε ανοιχτή δομή, η οποία χαρακτηρίζεται προσωρινή. Το σχέδιο προβλέπει δυνατότητα παραμονής και ένταξης στη Ρουάντα, με πρόσβαση στην εκπαίδευση, την εργασία, την υγειονομική περίθαλψη και το δικαστικό σύστημα, καθώς και δυνατότητα επιστροφής στη χώρα καταγωγής τους.
Για τις ολλανδικές αρχές, προτεραιότητα θα έχουν άτομα από χώρες της ίδιας περιοχής με τη Ρουάντα. Τα έξοδα και η προσωρινή στέγαση θα καλύπτονται από τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες της πρωτοβουλίας. Η μεταφορά σε τρίτη χώρα προβλέπεται από τον νέο Κανονισμό Επιστροφών της ΕΕ, βάσει συμφωνιών ή ρυθμίσεων για τη λειτουργία τέτοιων κέντρων.
Ο Αυστριακός καγκελάριος Κρίστιαν Στόκερ παρουσίασε τρεις επιδιώξεις του σχεδίου: τη μεταφορά ανθρώπων των οποίων οι αιτήσεις ασύλου απορρίφθηκαν τελεσίδικα, την αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης και την αποσυμφόρηση των ευρωπαϊκών υποδομών που έχουν δεχθεί πιέσεις από τις μεταναστευτικές ροές.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης χαρακτήρισε την πρωτοβουλία σημαντική για την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική. Υποστήριξε ότι μπορεί να συμβάλει στην αύξηση των επιστροφών και στην αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης, ενώ ανέφερε ότι η λειτουργία του κέντρου θα πρέπει να σέβεται το διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η ολλανδική κυβέρνηση παρουσιάζει τον κόμβο ως εναλλακτική όταν δεν είναι δυνατή η επιστροφή στη χώρα καταγωγής. Παράλληλα, ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός προβλέπει κυρώσεις για όσους δεν συνεργάζονται με τις αρχές, όπως πρόστιμα, μειωμένα επιδόματα ή ποινικές διώξεις, καθώς και κράτηση έως 24 μήνες σε περιπτώσεις κινδύνου για την ασφάλεια.
Επιφυλάξεις για τη νομιμότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα
Εισηγητές της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης για θέματα μετανάστευσης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξέφρασαν ανησυχία για το σχέδιο. Σε κοινή δήλωσή τους υποστηρίζουν ότι εγείρονται σοβαρά νομικά ζητήματα και κίνδυνοι για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ επισημαίνουν πως οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν χωρίς διαβούλευση με τα εθνικά κοινοβούλια και χωρίς να έχουν θεσπιστεί οι αναγκαίες εγγυήσεις.
Οι δύο εισηγητές επικαλούνται επίσης την προηγούμενη προσπάθεια του Ηνωμένου Βασιλείου να εφαρμόσει ανάλογο σχέδιο, η οποία εμποδίστηκε από το βρετανικό Κοινοβούλιο και τα δικαστήρια λόγω ανησυχιών για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρουάντα. Αναφέρουν ακόμη ότι δεν έχει αποδειχθεί πως τα κέντρα λειτουργούν αποτρεπτικά και ζητούν από τις πέντε κυβερνήσεις να μην προχωρήσουν τις διαπραγματεύσεις χωρίς πλήρη συμμετοχή των κοινοβουλίων και επαρκείς δικλίδες προστασίας.





