Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, στη Νέα Υόρκη, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης παρουσίασε κοινή δήλωση της Ελλάδας, της Κύπρου, της Αιγύπτου, του Μπαχρέιν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αφορμή ήταν η πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών στη Μεσόγειο.
Στη δήλωση εκφράζεται ανησυχία για τις επιπτώσεις της απόφασης στην περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα. Οι συμμετέχοντες υποστηρίζουν ότι διμερείς συμφωνίες δεν πρέπει να παρακάμπτουν τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου ή να θίγουν δικαιώματα τρίτων κρατών.
Η θέση για το μνημόνιο και το Δίκαιο της Θάλασσας
Η κοινή δήλωση επικαλείται ως πλαίσιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και το εθιμικό διεθνές δίκαιο. Επισημαίνει ότι οι σχετικοί κανόνες συμβάλλουν στην ασφάλεια δικαίου και στις ειρηνικές σχέσεις μεταξύ των κρατών.
Οι υπογράφοντες εκτιμούν ότι το μνημόνιο παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών. Κατά τη θέση που διατυπώνεται, η απόφαση της λιβυκής Βουλής δεν αλλάζει τη νομική κατάσταση και το μνημόνιο δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση οριοθέτησης ούτε να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Έκκληση για διάλογο με τη Λιβύη
Η δήλωση επαναβεβαιώνει τη στήριξη στην επανένωση των θεσμών της Λιβύης και στην προοπτική μιας ενωμένης και ευημερούσας χώρας. Παράλληλα, τονίζει ότι η πολιτική μετάβαση και οι σχέσεις της Λιβύης με τα γειτονικά κράτη πρέπει να βασίζονται στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και στις σχέσεις καλής γειτονίας.
Για την Ελλάδα αναφέρεται ότι έχει πραγματοποιήσει διμερείς συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, με καλή πίστη και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, και δηλώνει έτοιμη να συνεχίσει τις προσπάθειες. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, απαντώντας σε ερώτηση για παραβιάσεις του Δικαίου της Θάλασσας, χαρακτήρισε απαράδεκτες τις παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου.
