Κλιμάκιο της Επιτροπής της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης επισκέφθηκε την Αθήνα την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου, εξετάζοντας διατάξεις του νόμου 5275/2026 για τη λειτουργία των ΜΚΟ και τη νόμιμη μετανάστευση. Η διαδικασία αφορά κυρίως το κατά πόσο οι περιορισμοί που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία για τις οργανώσεις συμβαδίζουν με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη δράση της κοινωνίας των πολιτών.
Η Επιτροπή, που έχει συμβουλευτικό ρόλο, κλήθηκε τον περασμένο Ιούνιο να εκδώσει επείγουσα γνωμοδότηση από την Ελβίρα Κόβατς, πρόεδρο της Επιτροπής για την Τήρηση των Υποχρεώσεων και των Δεσμεύσεων των Κρατών Μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι διατάξεις που προβλέπουν αυστηρότερες ποινές για πρόσωπα τα οποία καταδικάζονται για διακίνηση μεταναστών και παράλληλα είναι μέλη ΜΚΟ, καθώς και η δυνατότητα διαγραφής ολόκληρης της οργάνωσης από το μητρώο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
Το πλαίσιο για τις ΜΚΟ
Η έρευνα δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο μεταναστευτικό. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, οι εκπρόσωποι της Επιτροπής έχουν επισημάνει σε στελέχη της ελληνικής κυβέρνησης ότι εξετάζεται γενικότερα η συμβατότητα της ελληνικής νομοθεσίας με τους κανόνες που διέπουν τη λειτουργία των ΜΚΟ, όπως αυτοί προκύπτουν από τις διεθνείς συμβάσεις και συμφωνίες του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Ο νόμος Πλεύρη βρέθηκε στο επίκεντρο επειδή περιλαμβάνει ρυθμίσεις οι οποίες ενδέχεται να θεωρηθούν υπερβολικά περιοριστικές ή μη αναλογικές σε σχέση με το συγκεκριμένο θεσμικό κεκτημένο. Η Επιτροπή της Βενετίας, λόγω της νομικής της σύνθεσης, είναι αρμόδια να διατυπώσει σχετική γνωμοδότηση.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης και η Επιτροπή ενημέρωσαν την ελληνική κυβέρνηση από τις αρχές Αυγούστου. Κατά το διάστημα που προηγήθηκε της επίσκεψης πραγματοποιήθηκαν αρχικές επαφές με το υπουργείο Μετανάστευσης, καθώς και διαδικτυακές συνεντεύξεις με ακαδημαϊκούς και εργαζόμενους σε ΜΚΟ.
Οι συναντήσεις και το χρονοδιάγραμμα
Στο υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου οι απεσταλμένοι της Επιτροπής συναντήθηκαν με 13μελή ελληνική αντιπροσωπεία. Σε αυτή συμμετείχαν ο υπουργός Θάνος Πλεύρης, οκτώ στελέχη του υπουργείου, καθώς και εκπρόσωποι του υπουργείου Επικρατείας, του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και του υπουργείου Εξωτερικών. Ακολούθησαν συντομότερες συναντήσεις στο Συμβούλιο της Επικρατείας, την Εθνική Αρχή Διαφάνειας και τη Βουλή, με μέλη των κοινοβουλευτικών ομάδων κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου δήλωσε ότι θα υπερασπιστεί το νέο νομοθετικό πλαίσιο ενώπιον οποιουδήποτε θεσμικού οργάνου, αντιδρώντας στο δημοσίευμα που αποκάλυψε την ευρωπαϊκή εξέταση των ρυθμίσεων.
Το πρώτο προσχέδιο της γνωμοδότησης αναμένεται να αποσταλεί στην ελληνική κυβέρνηση στις 21 Σεπτεμβρίου για παρατηρήσεις. Η τελική μορφή του προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο μία εβδομάδα αργότερα, πριν από την Ολομέλεια της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης στις 28 Σεπτεμβρίου.
