Δυσκολίες στην Έρευνα και Καινοτομία στην Ελλάδα
Η Ελλάδα βρίσκεται σε δυσμενή θέση όσον αφορά την απασχόληση στον τομέα της Έρευνας και Καινοτομίας (Ε&Κ), καθώς τα ποσοστά απασχόλησης είναι σημαντικά χαμηλότερα σε σύγκριση με τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ και της ΕΕ. Αυτά τα ευρήματα προκύπτουν από την πρόσφατη έκθεση του Παρατηρητηρίου Σταδιοδρομίας στην Έρευνα και Καινοτομία, που καταγράφει τις τάσεις στην απασχόληση και την κυκλοφορία του εργατικού δυναμικού στον τομέα αυτό.
Η κατάσταση της Έρευνας και Καινοτομίας στην Ελλάδα
Το Παρατηρητήριο ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2025 και πρόσφατα δημοσιοποίησε τα πρώτα στατιστικά στοιχεία. Σκοπός του είναι να προσφέρει μια αξιόπιστη βάση δεδομένων που θα βοηθήσει στην πολιτική χάραξη και θα στηρίξει τους εργαζόμενους επιστήμονες και ερευνητές. Σημαντικά ερωτήματα που ανακύπτουν περιλαμβάνουν:
- Παράγονται αρκετοί διδάκτορες για τις μελλοντικές βιομηχανίες;
- Αποτρέπουν οι εργασιακές συνθήκες τους επιστήμονες από το να ακολουθήσουν ερευνητική σταδιοδρομία;
- Περιορίζουν οι συνθήκες κινητικότητας τη συνεργασία;
Αντιφάσεις στην ελληνική αγορά εργασίας
Τα στοιχεία δείχνουν μια αντιφατική εικόνα για την Ελλάδα: αν και παράγονται πολλοί ικανοί ερευνητές, η αξιοποίησή τους είναι περιορισμένη. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι η χώρα έχει το χαμηλότερο μισθολογικό κόστος για το ερευνητικό προσωπικό στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ. Συγκεκριμένα, το ετήσιο μισθολογικό κόστος για τους Έλληνες ερευνητές σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης είναι σχεδόν 50% χαμηλότερο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Δυσκολίες στην υποστήριξη νέων επιστημόνων
Η αποτυχία του προγράμματος «Trust Your Stars» του υπουργείου Παιδείας, που είχε ως στόχο την υποστήριξη των νέων επιστημόνων, φανερώνει την αδυναμία της χώρας να στηρίξει τους ερευνητές της. Αρκετοί επιστήμονες εκφράζουν την επιθυμία να εγκαταλείψουν τη χώρα, ενώ η ικανότητα των ελληνικών πανεπιστημίων να χρηματοδοτούν έρευνα παραμένει περιορισμένη.
Αύξηση των ερευνητικών θέσεων στον ΟΟΣΑ
Εν τω μεταξύ, οι χώρες του ΟΟΣΑ και της ΕΕ συνεχίζουν να αυξάνουν το ποσοστό των επαγγελματιών στους τομείς της επιστήμης και της μηχανικής. Από το 2017 έως το 2024, το ποσοστό αυτό αυξήθηκε από 3,2% σε 3,7% της συνολικής απασχόλησης.
Συγκριτική ανάλυση με άλλες χώρες
Στον τομέα των επιστημών και της μηχανικής, η Ελλάδα κατατάσσεται στο 3,9% της συνολικής απασχόλησης, αν και οι επαγγελματίες Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) είναι μόλις 1,3%. Αυτό υποδηλώνει μια ανισορροπία στην απασχόληση στους τομείς STEM, με επίπτωση στην ανάπτυξη καινοτομίας.
Προοπτικές και προτάσεις
Η Ελλάδα χρειάζεται να βελτιώσει τη στήριξη της Έρευνας και Ανάπτυξης στον ιδιωτικό τομέα, ώστε να ενισχυθεί η παραγωγική της ικανότητα. Οι επενδύσεις σε καινοτομία και έρευνα είναι κρίσιμες για την ανάπτυξη της οικονομίας.
Η υποχρηματοδότηση της έρευνας και η εξάρτηση από τομείς χαμηλής παραγωγικότητας περιορίζουν τις προοπτικές των νέων επιστημόνων, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ουσιαστικές πολιτικές υποστήριξης και επενδύσεων στον τομέα της Ε&Κ.
