Εθνικό Μητρώο Επιδομάτων: «Κόφτης» για χιλιάδες δικαιούχους

Σημαντικές αλλαγές φέρνει η κυβέρνηση στη διαχείριση των κοινωνικών παροχών, μέσω της δημιουργίας του Εθνικού Μητρώου Επιδομάτων και Παροχών, το οποίο προβλέπεται στο νέο νομοσχέδιο για τον Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα. Το μέτρο αποσκοπεί στον εξορθολογισμό του συστήματος, την καταγραφή όλων των παροχών και τη διασφάλιση ότι αυτές φτάνουν σε όσους τις έχουν πραγματικά ανάγκη.

Η υφιστάμενη κατάσταση χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό, αδιαφάνεια και αδυναμία ελέγχου, καθώς δεν υπάρχει κεντρική πλατφόρμα που να καταγράφει πόσα και ποια επιδόματα λαμβάνει ένας πολίτης. Έτσι, αρκετοί δικαιούχοι μπορεί να εισπράττουν δύο ή και τρία διαφορετικά επιδόματα χωρίς ουσιαστικό έλεγχο ή διασταύρωση στοιχείων.

Η πρωτοβουλία του Υπουργείου Οικονομικών, με επικεφαλής τον Κυριάκο Πιερρακάκη, περιλαμβάνει τη χαρτογράφηση όλων των επιδομάτων, τη σύνδεσή τους με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια και τη δημιουργία ενιαίας ψηφιακής βάσης δεδομένων. Στο εξής, θα λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο τα φορολογητέα εισοδήματα, αλλά και το ύψος της κινητής περιουσίας, των τραπεζικών καταθέσεων και της ακίνητης περιουσίας.

Στο μικροσκόπιο μπαίνουν αρχικά τρεις βασικές παροχές:

• Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα
• Επίδομα Στέγασης
• Επίδομα Παιδιού

Ενδεικτικά, οικογένεια με δύο παιδιά, ακίνητη περιουσία 220.000€ και αυτοκίνητο 1.600 κυβικών θα χάνει το επίδομα παιδιού. Ο νέος «κόφτης» ενεργοποιείται από 1η Ιανουαρίου 2025.

Ωστόσο, το εισόδημα από εργασία δεν αποκλείει την πρόσβαση σε παροχές – ένα ποσοστό εξαιρείται από τον υπολογισμό (20% στο επίδομα παιδιού και στέγασης, 30% στο Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα), ενισχύοντας έτσι το κίνητρο προς εργασία.

Το Δημόσιο αναγνωρίζει ότι ακόμα και σήμερα δεν γνωρίζει συνολικά πόσα επιδόματα λαμβάνει κάθε φυσικό πρόσωπο, καθώς δεν υπάρχει πλήρης διασύνδεση μεταξύ των ψηφιακών πλατφορμών των φορέων. Τα επιδόματα, όντας αφορολόγητα, δεν εμφανίζονται σε φορολογικές δηλώσεις και έτσι δεν προσμετρώνται στην εκτίμηση της οικονομικής κατάστασης του νοικοκυριού.

Ο κατακερματισμός είναι εμφανής: τα επιδόματα διανέμονται από φορείς όπως ο ΟΠΕΚΑ, ο ΕΦΚΑ, η ΔΥΠΑ, τα υπουργεία Οικονομικών και Ενέργειας, αλλά και μέσω ειδικών προγραμμάτων, π.χ. ΔΕΗ, Προγράμματα «Γέφυρα», επιδότηση παιδικών κατασκηνώσεων κ.ά.