Σε πανελλαδική ορολογική επιτήρηση για την ευλογιά των αιγοπροβάτων προχωρά το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με την εφαρμογή του προγράμματος να ξεκινά από την Ήπειρο στις 12 Οκτωβρίου 2026 και να ολοκληρώνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου. Στόχος είναι να διαπιστωθεί αν υπάρχει αδιάγνωστη κυκλοφορία του ιού ή προηγούμενη μόλυνση σε εκμεταλλεύσεις χωρίς εμφανή κλινικά συμπτώματα, καθώς η νόσος συνεχίζει να καταγράφεται σε περιοχές της χώρας.
Η εγκύκλιος της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής, με αριθμό 250901/1-10-2026, προβλέπει τη λήψη και εργαστηριακή εξέταση δειγμάτων αίματος από 153 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις ανά Περιφέρεια. Οι αναλύσεις θα πραγματοποιούνται στο Κτηνιατρικό Εργαστήριο Λάρισας, στο Κέντρο Κτηνιατρικών Ιδρυμάτων Θεσσαλονίκης και στο Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ στη Θέρμη.
Η ορολογική εξέταση ανιχνεύει αντισώματα έναντι του ιού της ευλογιάς των προβάτων και των αιγών. Σύμφωνα με την αιτιολόγηση του υπουργείου, ένα θετικό αποτέλεσμα σε εκμετάλλευση χωρίς συμπτώματα μπορεί να συνδέεται είτε με λοίμωξη που δεν είχε εντοπιστεί και δηλωθεί είτε με μη εγκεκριμένο εμβολιασμό.
Η επιδημιολογική εικόνα και οι ανησυχίες
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκε βελτίωση της επιδημιολογικής εικόνας, ωστόσο στη συνέχεια εμφανίστηκαν νέες εστίες σε Περιφερειακές Ενότητες που μέχρι τότε θεωρούνταν ελεύθερες από τη νόσο, μεταξύ άλλων στην Αρκαδία, την Καστοριά, τη Φλώρινα, την Άρτα και τη Μεσσηνία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη Μόνιμη Επιτροπή για την Υγεία των Ζώων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έως τις 9 Σεπτεμβρίου 2026 είχαν καταγραφεί στην Ελλάδα 2.271 εστίες ευλογιάς και είχαν θανατωθεί 495.918 αιγοπρόβατα. Παράλληλα, ζώνες προστασίας παρέμεναν σε ισχύ σε ολόκληρη την ηπειρωτική χώρα. Στις 7 Οκτωβρίου επιβεβαιώθηκαν νέα κρούσματα στο Διάσελλο Άρτας, ενώ στη Ροδόπη τέσσερις νέες εστίες οδήγησαν στη θανάτωση περισσότερων από 600 ζώων, μετά τα 250 που είχαν θανατωθεί την προηγούμενη εβδομάδα.
Η ευρωπαϊκή ομάδα ειδικών EUVET εκτίμησε ότι, σχεδόν δυόμισι χρόνια μετά την έναρξη του μεγάλου κύματος επιζωοτιών, η νόσος δεν έχει αντιμετωπιστεί. Μεταξύ των πιθανών εξηγήσεων που εξετάζονται είναι η μετάδοση του ιού σε μεγάλες αποστάσεις ή η αδιάγνωστη κυκλοφορία του με τα υφιστάμενα συστήματα επιτήρησης.
Τι σημαίνουν τα θετικά αποτελέσματα
Το σημείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στους κτηνοτρόφους είναι ότι η εγκύκλιος δεν διευκρινίζει ποια μέτρα θα εφαρμοστούν στις εκμεταλλεύσεις όπου θα εντοπιστούν αντισώματα. Ο Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης Δυτικής Ελλάδας Ανδρέας Φίλιας ζήτησε από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτη Σχοινά διευκρινίσεις για τον σκοπό των δειγματοληψιών, την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, τις κυρώσεις και το ενδεχόμενο θανάτωσης ζώων.
Η Βασιλική Ζαφειροπούλου, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, υποστηρίζει ότι, βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2020/689, θετικό αποτέλεσμα σε έμμεση διαγνωστική μέθοδο μπορεί να οδηγήσει στην ταξινόμηση ζώου ή ομάδας ζώων ως επιβεβαιωμένου κρούσματος, εφόσον δεν οφείλεται σε εμβολιασμό. Κατά την ίδια προσέγγιση, αυτό θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τα μέτρα που ισχύουν για τις εστίες της νόσου.
Το ΓΕΩΤΕΕ, κτηνοτρόφοι και επιστήμονες ζητούν τη χάραξη επίσημης στρατηγικής εμβολιασμού, με επιστημονικά κριτήρια και ενισχυμένες δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες. Η EUVET έχει επίσης συστήσει την προετοιμασία σχεδίων εμβολιασμού, ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς καθυστέρηση εφόσον κριθεί αναγκαίο. Αν το ποσοστό οροθετικών κοπαδιών αποδειχθεί υψηλό, εκφράζεται ο κίνδυνος να θεωρηθεί η χώρα ενδημική ως προς τον ιό, με πιθανές επιπτώσεις στις εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων από αιγοπρόβειο γάλα, μεταξύ αυτών και της φέτας.
