Αν νομίζετε ότι έχετε γνωρίσει τον πιο παράξενο εξωπλανήτη, τότε δεν έχετε μάθει ακόμα για τον TOI-4507 b. Αυτός ο εξωπλανήτης, που βρίσκεται περίπου 578 έτη φωτός μακριά από το ηλιακό μας σύστημα, καταρρίπτει σχεδόν κάθε γνωστό κανόνα για το πώς θα έπρεπε να συμπεριφέρονται οι πλανήτες.
Πρώτα απ’ όλα, σύμφωνα με το Space, ο συγκεκριμένος εξωπλανήτης περιστρέφεται γύρω από ένα πολύ νεαρό άστρο, ηλικίας μόλις 700 εκατομμυρίων ετών, γεγονός που το καθιστά ένα από τα νεότερα πλανητικά συστήματα που έχουν ανακαλυφθεί ποτέ. Ο ίδιος ο πλανήτης είναι 9 φορές μεγαλύτερος σε διάμετρο από τη Γη, αλλά έχει μόλις 30 φορές τη μάζα της. Αυτό σημαίνει ότι είναι το ίδιο φαρδύς με τον Δία, αλλά λιγότερο από το ένα δέκατο της μάζας του, δηλαδή είναι ένας εξαιρετικά ελαφρύς πλανήτης. Ο ασυνήθιστος αυτός συνδυασμός μεγέθους και χαμηλής μάζας κατατάσσει τον TOI-4507 b στην κατηγορία των λεγόμενων «super-puff», δηλαδή στην κατηγορία των εξωπλανητών με εκτεταμένη και «φουσκωμένη» ατμόσφαιρα.
If you think you’ve met the wildest exoplanet yet, you haven’t learned about TOI-4507 b. This strange world breaks almost every known rule for how planets should behave. https://t.co/g8QHz5z6Wj
— SPACE.com (@SPACEdotcom) October 14, 2025
Σχεδόν κάθετος στην τροχιά του άστρου του
Ο εξωπλανήτης TOI-4507 b κινείται σε σχεδόν πολική τροχιά, περιστρέφεται δηλαδή γύρω από το άστρο του σχεδόν κάθετα προς τον άξονα περιστροφής του άστρου. Η τροχιά του είναι σχετικά κοντινή, καθώς ολοκληρώνει μία πλήρη περιφορά σε μόλις 105 ημέρες, αλλά αυτό τον καθιστά και έναν από τους super-puffs με τη μεγαλύτερη περίοδο περιφοράς που έχουν εντοπιστεί ποτέ. Έτσι, έχουμε έναν πλανήτη με χαμηλή πυκνότητα και «φουσκωμένη» ατμόσφαιρα, που κινείται σχετικά μακριά από ένα νεαρό άστρο σε μια σχεδόν κάθετη τροχιά.
Πάντως, στην περίπτωση του TOI-4507 b υπάρχουν περισσότερα μυστήρια παρά απαντήσεις. Ωστόσο, οι ερευνητές που ανακοίνωσαν την ανακάλυψή του απέκλεισαν ορισμένα ενδεχόμενα.
Ειδικότερα, σε μια προδημοσίευση, που δεν έχει ακόμα αξιολογηθεί από ομότιμους καθηγητές και δεν έχει υποβληθεί στο arXiv, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν συνδυασμό δεδομένων από το διαστημικό τηλεσκόπιο TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) της NASA και από το τηλεσκόπιο ASTEP στην Ανταρκτική, το οποίο είναι εξειδικευμένο στο «κυνήγι» εξωπλανητών.
Η «μυστηριώδης» ατμόσφαιρά του
Πολλοί «super-puff» εξωπλανήτες αποκτούν τις διογκωμένες ατμόσφαιρές τους μέσω της λεγόμενης παλιρροϊκής θέρμανσης. Αν ένας εξωπλανήτης κινείται κοντά στο άστρο του με ελλειπτική τροχιά, το εσωτερικό του διαστέλλεται και συστέλλεται καθώς η βαρυτική δύναμη του άστρου μεταβάλλεται.
Αυτό το είδος θέρμανσης είναι υπεύθυνο για τους τηγμένους πυρήνες και τους υγρούς ωκεανούς πολλών δορυφόρων του εξωτερικού ηλιακού μας συστήματος. Σε άλλα πλανητικά συστήματα, η ίδια διαδικασία μπορεί να θερμάνει τον πλανήτη, προκαλώντας τη δημιουργία εκτεταμένης ατμόσφαιρας. Ωστόσο, ο TOI-4507 b βρίσκεται πολύ μακριά από το άστρο του για να παίζει η παλιρροϊκή θέρμανση σημαντικό ρόλο.
Ίσως, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, ο συγκεκριμένος εξωπλανήτης να μην είναι τόσο μεγάλος όσο φαίνεται. Ορισμένοι εξωπλανήτες μπορεί να διαθέτουν τεράστια συστήματα δακτυλίων που αποκρύπτουν το φως του άστρου με τον ίδιο τρόπο που το κάνει και ένας πλανήτης, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση μεγαλύτερου μεγέθους.
Αν και ο εξωπλανήτης TOI-4507 b είναι σχετικά ψυχρός, δεν είναι αρκετά ψυχρός ώστε να διατηρήσει σταθερό ένα τέτοιο σύστημα δακτυλίων για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ένα ταραχώδες παρελθόν
Πάντως, φαίνεται πως κάτι δραματικό συνέβη στο παρελθόν αυτού του εξωπλανήτη. Το γεγονός αυτό μπορεί να ήταν ταχύ και καταστροφικό, προκαλώντας αποπροσανατολισμό του πρωτοπλανητικού δίσκου σε σχέση με το άστρο. Ή μπορεί να ήταν μια αργή και σταθερή διαδικασία – για παράδειγμα, αν ένας άλλος, πιο μακρινός πλανήτης τον έσυρε σε νέα τροχιά με τη βαρυτική του έλξη. Όλα αυτά τα μυστήρια καθιστούν τον TOI-4507 b ιδανικό στόχο για μελλοντικές μελέτες.
Λόγω της φωτεινότητάς του και της χαμηλής πυκνότητας της ατμόσφαιράς του, ο εξωπλανήτης αποτελεί εξαιρετικό υποψήφιο για παρατήρηση από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb, το οποίο διαθέτει τις δυνατότητες να εντοπίσει τη χημική σύσταση της ατμόσφαιράς του.
