Αυξημένη Οικονομική Αστάθεια στην Ευρωπαϊκή Γεωργία
Η ευρωπαϊκή γεωργία βρίσκεται σε μια περίοδο έντονης οικονομικής αστάθειας, καθώς η αύξηση του πληθωρισμού και η εκτίναξη του κόστους παραγωγής επηρεάζουν σοβαρά τα εισοδήματα των αγροτών. Η κατάσταση αυτή έχει επιδεινωθεί από την πανδημία, που προκάλεσε την αύξηση των τιμών ενέργειας και πρώτων υλών, πλήττοντας τα αγροτικά νοικοκυριά.
Προβλήματα μετά την Πανδημία
Μετά την επανεκκίνηση της παγκόσμιας οικονομίας, οι τιμές του φυσικού αερίου εκτοξεύθηκαν, προκαλώντας αλυσιδωτές αυξήσεις σε λιπάσματα, ζωοτροφές και ηλεκτρικό ρεύμα. Στην ΕΕ, οι τιμές των λιπασμάτων αυξήθηκαν κατά πάνω από 50% μεταξύ 2020 και 2024, ενώ οι τιμές ενέργειας και ζωοτροφών έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
- Αύξηση αξίας παραγωγής μικρότερη του 8% μεταξύ 2015 και 2020.
- Αξία παραγωγής αυξήθηκε κατά 32% έως το 2022.
- Σημαντικές ανισότητες μεταξύ κρατών-μελών και τύπων γεωργίας.
Επιπτώσεις στην Αγροτική Πολιτική
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι εξελίξεις αυτές εντείνουν τις ανισότητες και δημιουργούν νέες προκλήσεις για την αγροτική πολιτική. Η αύξηση των τιμών παραγωγής συνδέεται κυρίως με τις μεταβολές των τιμών και όχι με τον όγκο της παραγωγής.
Τάσεις στο Αγροτικό Εισόδημα
Η μεταβλητότητα στο καθαρό εισόδημα είναι έντονη για τις εκμεταλλεύσεις που ειδικεύονται σε γαλακτοκομικά προϊόντα και καλλιέργειες. Αντίθετα, οι εκμεταλλεύσεις που επικεντρώνονται σε κηπευτικά παρουσιάζουν λιγότερη μεταβλητότητα. Το 2023, το μέσο αγροτικό εισόδημα μειώθηκε δραστικά για πολλές κατηγορίες εκμεταλλεύσεων, ενώ οι εκμεταλλεύσεις σιτηρών σημείωσαν αύξηση.
Αναλύοντας τις Μειώσεις
Από το 2013 έως το 2023, οι τάσεις του εισοδήματος παρουσίασαν μεγάλες διαφορές μεταξύ κρατών-μελών. Το 2023, οι γαλακτοπαραγωγές και οι αμπελουργικές εκμεταλλεύσεις υπήρξαν οι πιο πληγείσες, με το πραγματικό εισόδημα να μειώνεται σε πολλές χώρες, όπως η Εσθονία και η Δανία.
Η Κατάσταση στην Ελλάδα
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει οξύ οικονομικό πρόβλημα στον πρωτογενή τομέα, ως αποτέλεσμα της διεθνούς κρίσης κόστους και της εξάρτησής της από τις επιδοτήσεις. Οι αγρότες πλήττονται από την αύξηση του κόστους παραγωγής και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
- Η ηλεκτρική ενέργεια και οι ζωοτροφές έχουν αυξήσει το κόστος για τους κτηνοτρόφους.
- Η κλιματική κρίση προκαλεί αβεβαιότητα στην παραγωγή.
- Το αγροτικό εισόδημα στην Ελλάδα παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η εξάρτηση των μικρών εκμεταλλεύσεων από τις άμεσες ενισχύσεις είναι σοβαρή, με πολλές περιπτώσεις να δείχνουν ότι οι επιδοτήσεις καλύπτουν πάνω από το 40% του καθαρού αγροτικού εισοδήματος, αποκαλύπτοντας έτσι τις δομικές αδυναμίες αυτού του τομέα.
