Όταν σκεφτόμαστε τη θάλασσα, πέρα από τα κύματα και το απέραντο γαλάζιο, το μυαλό πάει κατευθείαν σε ακτογραμμή με αμμουδερή παραλία ή βράχια. Υπάρχει, όμως, μια θάλασσα στον πλανήτη που απλά περιστοιχίζεται από… περισσότερη θάλασσα.
Η περιοχή, που βρίσκεται στον Βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό, ονομάζεται Θάλασσα των Σαργασσών και έχει πάρει το όνομά της από το σάργασο, ένα είδος φυκιού που βρίσκεται σε αφθονία εκεί.
Το μοναδικό με αυτή τη θάλασσα είναι ότι οριοθετείται από τέσσερα ωκεάνια ρεύματα: τα ρεύματα του Κόλπου (Δύση), Βορείου Ατλαντικού (Βορράς), Καναρίων (Ανατολή) και Βόρειου Ισημερινού (Νότος).
Αυτά τα κυκλικά ρεύματα, που ονομάζονται ωκεάνιες δίνες (gyres), ουσιαστικά παγιδεύουν το υδάτινο σώμα στο εσωτερικό τους, δημιουργώντας αυτό που ο Ιούλιος Βερν περιέγραψε στο έργο «Είκοσι Χιλιάδες Λεύγες Κάτω από τη Θάλασσα» ως «μια τέλεια λίμνη στον ανοιχτό Ατλαντικό».
Τι είναι η Θάλασσα των Σαργασσών
Η Θάλασσα των Σαργασσών είναι ένας τόπος πραγματικής οικολογικής, ιστορικής αλλά και πολιτιστικής σημασίας.
Η θαλάσσια αυτή περιοχή καλύπτεται σε μεγάλο μέρος της από τα «χρυσά δάση» του σάργασσου, ενός δύσοσμου, καφεκιτρινωπού φυκιού, ενώ είναι διάσημη για τα καθαρά μπλέ νερά της.
Είναι επίσης γνωστή για το φαινόμενο της μεγάλης διάρκειας νηνεμίας (άπνοια) κατά τη διάρκεια του οποίου τεράστιες ποσότητες φυκιών συγκεντρώνονται στην έκταση της.
Βρίσκεται στον Βόρειο Ατλαντικό, μεταξύ 20°–35° Βόρεια και 40°–70° Δυτικά, και εκτείνεται σε περίπου 5,2 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Όταν τα βρήκε σκούρα μέχρι και ο Χριστόφορος Κολόμβος
Παρά τη νηνεμία που επικρατεί στην περιοχή, τα παλιά χρόνια αποτελούσε φόβητρο των ναυτικών και των ιστιοφόρων πλοίων καθώς δεν διέθεταν μηχανές ώστε να μπορούν να συνεχίσουν το ταξίδι τους και συχνά τα κολλημένα στα φύκια πλοία μετατρέπονταν σε υγρούς τάφους για το πλήρωμα, δεδομένου ότι τότε ήταν πολύ δύσκολος ο έγκαιρος εντοπισμός ενός ναυαγίου.
Τα λειβάδια από φύκια είχαν μπερδέψει μέχρι και τον Χριστόφορο Κολόμβο, ο οποίος διέχισε τη θάλασσα το 1492. Λόγω των πολλών φυκιών, ο διάσημος εξερευνητής νόμιζε πως πλησιάζει στη στεριά.
Έγραφε στο ημερολόγιό του για τους φόβους των ναυτών του ότι τα φύκια θα τους μπλέξουν και θα τους παρασύρουν στον πυθμένα του ωκεανού ή ότι οι άπνοιες (νηνεμίες) που αντιμετώπισαν στη Θάλασσα των Σαργασσών θα τους εμπόδιζαν να επιστρέψουν στην Ισπανία.
Στη σημερινή εποχή πολλά μικρά σκάφη κινδυνεύουν εάν βρεθούν εκεί καθώς τα φύκια κολλάνε στις μικρές προπέλες και μπορούν πολύ εύκολα να τα ακινητοποιήσουν.
Ένα άλλο ενδιαφέρον γεγονός ότι στη δυτική άκρη της Θάλασσας των Σαργασσών βρίσκεται το περίφημο Τρίγωνο των Βερμούδων, όπου έχουν εξαφανιστεί πολλά πλοία και αεροσκάφη.
Ένα πλούσιο οικοσύστημα που απειλείται
Η Θάλασσα των Σαργασσών αποτελεί ένα καταφύγιο βιοποικιλότητας για απειλούμα είδη χελιών που μεταβαίνουν εκεί για να αναπαραχθούν, όπως επίσης και για φάλαινες – κυρίως φυσητήρες και μεγάπτερες – που μεταναστεύουν εκεί, τόνους και άλλα είδη ψαριών.
Είναι επίσης καθοριστική για την υποστήριξη του κύκλου ζωής αρκετών απειλούμενων και υπό εξαφάνιση ειδών, συμπεριλαμβανομένου του καρχαρία Porbeagle (καρχαρία λάμνα) και διαφόρων ειδών χελωνών.
Η Θάλασσα των Σαργασσών απειλείται πλέον σοβαρά από τη ναυσιπλοΐα – συμπεριλαμβανομένου του υποθαλάσσιου θορύβου, της καταστροφής των στρωμάτων του φυκιού Sargassum και της απελευθέρωσης χημικών ουσιών – την υπεραλίευση, τη ρύπανση από επιπλέοντα απορρίμματα και, φυσικά, την κλιματική αλλαγή.
Λόγω της κυκλικής κίνησης των ωκεάνιων δινών, τα πλαστικά συγκεντρώνονται εκεί.
Έτσι, πέρα από τα φύκια, στη Θάλασσα των Σαργασσών βρίσκεται και το διαβόητο σε όλο τον πλανήτη «νησί των πλαστικών», ένας τεράστιος σκουπιδότοπος που επιπλέει πάνω στα νερά. Εκτιμάται ότι εκτείνεται σε εκατοντάδες χιλιόμετρα και ότι έχει πυκνότητα 200.000 τεμαχίων απορριμμάτων ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.
Μελέτη που έγινε το 2023 διαπίστωσε ότι η θάλασσα είναι θερμότερη, αλμυρότερη και πιο όξινη από ποτέ από τότε που ξεκίνησαν οι καταγραφές το 1954, γεγονός που θα μπορούσε να έχει σοβαρές και εκτεταμένες επιπτώσεις σε άλλα ωκεάνια συστήματα.
