Οι αρχαιολόγοι επιβεβαίωσαν την τοποθεσία μιας χαμένης πόλης, στο σημερινό Ιράκ, που ίδρυσε ο Μέγας Αλέξανδρος, ενός, κάποτε, ακμάζοντος εμπορικού κόμβου που παρέμενε κρυμμένος εδώ και αιώνες.
Η αρχαία πόλη, γνωστή ως Αλεξάνδρεια του Τίγρη, βρίσκεται στο νότιο Ιράκ , κοντά στον Περσικό Κόλπο.
Ιδρύθηκε τον τέταρτο αιώνα π.Χ. ως πόλη -λιμάνι που συνέδεε το εμπόριο από την Ινδία με τη Μεσοποταμία και τον μεσογειακό κόσμο. Παρήκμασε μετά τον τρίτο αιώνα μ.Χ., όταν η ροή του Τίγρη άλλαξε.
Ανασκαφή υπό την στενή επίβλεψη στρατιωτών και αστυνομικών
Τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές έχουν χαρτογραφήσει τα οχυρωματικά τείχη της πόλης, τα οδικά δίκτυα και τα οικοδομικά τετράγωνα, χάρη σε εικόνες από drone και γεωφυσικές σαρώσεις υψηλής ανάλυσης.
Οι αρχαιολόγοι εργάζονται στον χώρο από τη δεκαετία του 2010, την εποχή που ο ISIS είχε τον έλεγχο του Ιράκ, αλλά μόλις τώρα αποκαλύφθηκε η πλήρης κλίμακα της χαμένης μητρόπολης.
Το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντίας στη Γερμανία, σε δελτίο τύπου της 28ης Ιανουαρίου, ανέφερε ότι οι ανασκαφείς «επιτρέπονταν να διεξάγουν επιφανειακές έρευνες μόνο υπό την στενή επίβλεψη είτε στρατιωτών είτε αστυνομικών».
Οι ερευνητές εντόπισαν συγκροτήματα ναών, εργαστήρια με κλιβάνους και φούρνους , καθώς και τα ερείπια του λιμανιού και του συστήματος καναλιών της πόλης.
Η πόλη είχε «πλημμυρίσει επανειλημμένα», αλλά ήταν ως εκ θαύματος καλά διατηρημένη, δήλωσε ο Στέφαν Ρ. Χάουζερ, καθηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντίας.
Ο Χάουζερ δήλωσε στο Fox News ότι, όπως και η πιο διάσημη αντίστοιχη πόλη στην Αίγυπτο , η Αλεξάνδρεια στον Τίγρη ιδρύθηκε σε ένα σταυροδρόμι μεταξύ ποταμού και θάλασσας.
When Alexander the Great returned to Mesopotamia from the Indus Valley around 324 B.C., he founded a strategic new port city known as Alexandria on the Tigris. It grew into a major trade center, declined, and its location was lost. Now—no longer!https://t.co/PQnw4cjJhh pic.twitter.com/GT5SDaQVDD
— Archaeology Magazine (@archaeologymag) February 10, 2026
Τεράστια πόλη
Η πόλη ιδρύθηκε σε μια εποχή που ένα νέο λιμάνι για το εμπόριο με την Ινδία ήταν απεγνωσμένα απαραίτητο στη νότια Μεσοποταμία.
Ο Χάουζερ είπε ότι ο Μέγας Αλέξανδρος επέλεξε προσωπικά την τοποθεσία το 324 π.Χ., επικαλούμενος τον συγγραφέα Πλίνιο τον Πρεσβύτερο, ο οποίος βασίστηκε σε παλαιότερες πηγές.
Ο Αλέξανδρος, ο Μακεδόνας ηγέτης που κατέκτησε την Περσική Αυτοκρατορία, προσελκύστηκε στην τοποθεσία από τη στρατηγική τοποθεσία του ποταμού.
Ο αρχαιολόγος είπε ότι εξεπλάγη από το μέγεθος της πόλης στα 2,5 τετραγωνικά μίλια, το οποίο χαρακτήρισε «τεράστιο για μια αρχαία πόλη».
«Το μέγεθος των οικοδομικών τετραγώνων είναι εξαιρετικό», είπε. «Ξεπερνά ακόμη και εκείνο των μεγάλων πρωτευουσών της εποχής, όπως η Σελεύκεια στον Τίγρη ή η Αλεξάνδρεια στον Νείλο».
Ο Χάουζερ πρόσθεσε: «Η ποιότητα των γεωφυσικών στοιχείων είναι απολύτως εκπληκτική… Η διατήρηση των κτιρίων είναι εκπληκτικά καλή και αρχίσαμε να αναγνωρίζουμε τους τοίχους ακριβώς κάτω από την επιφάνεια, κάτι που εξηγεί επίσης τα καλά αποτελέσματα στην γεωφυσική εξερεύνηση».
Site of the Month: Charax Spasinou/Jebel Khayyaber (aka Alexandria on the Tigris) located in southern Iraq. Learn more from the online magazine of the University of Konstanz! https://t.co/67b3KdeUao
📷 Credit: Jörg Fassbinder, 2016 pic.twitter.com/5pBVt4CAT2
— Ancient Near East Today (@ANE_Today) February 27, 2026
Νέο φως στην Πάρθια Αυτοκρατορία
Ο Χάουζερ είπε ότι η έρευνα ξεκίνησε το 2016 υπό την καθοδήγηση των Βρετανών αρχαιολόγων Τζέιν Μουν, Ρόμπερτ Κίλικ και Στιούαρτ Κάμπελ, στους οποίους απέδωσε την έναρξη του έργου.
Η ανασκαφή του χώρου ήταν μια πρόκληση, είπε, καθώς οι καλοκαιρινές θερμοκρασίες ξεπερνούν τους 48 βαθμούς Κελσίου.
Η ομάδα ερευνητών σχεδιάζει να διερευνήσει την περιοχή της πόλης, τα εργαστήρια και τους κλιβάνους της στο μέλλον, εν αναμονή της χρηματοδότησης.
Ο Χάουζερ τόνισε ότι η τοποθεσία θα μπορούσε να ρίξει νέο φως στην Πάρθια Αυτοκρατορία, η οποία έλεγχε την πόλη αιώνες μετά την κατάκτηση του Αλεξάνδρου. Περιέγραψε την αυτοκρατορία ως μία από τις πιο ελάχιστα μελετημένες δυνάμεις της αρχαιότητας..
«Δεν υπάρχει ούτε μία χρήσιμη περίληψη [της] ιστορίας, της δομής και του πολιτισμού της», είπε ο Χάουζερ.
Η τοποθεσία είναι «ιδιαίτερα κατάλληλη για αυτό το είδος έρευνας, επειδή δεν υπήρξε μεταγενέστερη οικοδομική δραστηριότητα από την αρχαιότητα», πρόσθεσε.
«Έχουμε τη σχεδόν μοναδική ευκαιρία να ανακατασκευάσουμε ένα ολόκληρο σχέδιο πόλης [μέσω] γεωφυσικής έρευνας και ελπίζουμε να ολοκληρώσουμε τη γεωφυσική φέτος».
