Καταγγελίες για τη διαδικασία κατανομής έργων ύψους 9,75 εκατ. ευρώ
Ερωτήματα για τη διαφάνεια και την ισότιμη συμμετοχή στη διαδικασία χρηματοδότησης έργων συνολικού ύψους 9,75 εκατομμυρίων ευρώ θέτει η επιστημονική και ερευνητική κοινότητα προς το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι καταγγελίες αφορούν πρόσκληση ενδιαφέροντος που απευθυνόταν αρχικά σε εννέα συγκεκριμένους φορείς, ενώ ορισμένα έργα φαίνεται να ανατέθηκαν πριν ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη προθεσμία υποβολής προτάσεων.
Η αρχική πρόσκληση δημοσιεύθηκε στις 25 Μαΐου και αφορούσε δέκα έργα, συνολικού προϋπολογισμού 9 εκατομμυρίων ευρώ. Με μεταγενέστερη αναθεώρηση, στα τέλη Ιουνίου, τα έργα μειώθηκαν σε εννέα και το ποσό αυξήθηκε στα 9,25 εκατομμύρια ευρώ. Στις 3 Ιουλίου δημοσιεύθηκε νέα εκδοχή, στην οποία προστέθηκε η διατύπωση «Λοιποί φορείς καθ’ αρμοδιότητα», ενώ στις 24 Ιουλίου ο προϋπολογισμός ανήλθε στα 9,75 εκατομμύρια ευρώ.
Στους φορείς που περιλαμβάνονταν στην πρόσκληση συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος, το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας, η Κοινωνία της Πληροφορίας και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος. Περιλαμβάνονταν επίσης η Γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, η οποία υπάγεται στο ίδιο υπουργείο, καθώς και η ΕΥΠ.
Η αναφορά στην ΕΥΠ χαρακτηρίζεται από εκπροσώπους της ερευνητικής κοινότητας ως πιθανό λάθος, καθώς δεν διαθέτει τμήμα επιστημονικής έρευνας. Ενδέχεται να συνδέεται με το Κέντρο Τεχνολογικής Υποστήριξης, Ανάπτυξης και Καινοτομίας, το οποίο λειτουργεί στο εσωτερικό της ΕΥΠ, αλλά αποτελεί αυτοτελή υπηρεσία. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι έργο για την αξιοποίηση του ευρωπαϊκού προγράμματος Destination Earth θα μπορούσε να αφορά φορείς όπως το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, οι οποίοι δεν είχαν δικαίωμα συμμετοχής στην αρχική πρόσκληση.
Αναθέσεις πριν από τη λήξη της προθεσμίας
Παρότι η αναθεωρημένη πρόσκληση όριζε ως καταληκτική ημερομηνία την 29η Σεπτεμβρίου, στις 3 Αυγούστου αναρτήθηκε πράξη που ανέθετε έργο ύψους 1,5 εκατομμυρίου ευρώ στο Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος. Έως τις 2 Σεπτεμβρίου είχαν δημοσιευθεί συνολικά εννέα πράξεις κατανομής των έργων και των σχετικών κονδυλίων, σχεδόν έναν μήνα πριν από τη λήξη της προθεσμίας.
Η Ένωση Ελλήνων Ερευνητών χαρακτηρίζει τον χρόνο αξιολόγησης των προτάσεων «ρεκόρ» και ζητά διευκρινίσεις για τη διαδικασία. Σύμφωνα με τις επισημάνσεις της, δεν δημοσιεύθηκε τελικός πίνακας αποτελεσμάτων, δεν γνωστοποιήθηκε η συγκρότηση επιτροπής ενστάσεων και δεν ανακοινώθηκαν τα μέλη της επιτροπής αξιολόγησης. Ερωτήματα προκαλεί επίσης η παρουσία της ίδιας της Γενικής Γραμματείας του υπουργείου μεταξύ των επιλαχόντων, με έργο ύψους 880.000 ευρώ.
Το υπουργείο υποστηρίζει ότι τα έργα δεν αφορούν ερευνητικά κονδύλια R&D, αλλά επιχειρησιακές ανάγκες που συνδέονται με συγκεκριμένα συστήματα και εθνικές στρατηγικές. Όπως αναφέρει, ορισμένα είχαν ζητηθεί από το ΚΥΣΕΑ, ενώ άλλα αφορούν ανάγκες της ΕΥΠ και της Πυροσβεστικής. Η αύξηση του προϋπολογισμού, σύμφωνα με την ίδια θέση, οφείλεται σε νέα έργα που προστέθηκαν στην πορεία.
Το υπουργείο αναφέρει ακόμη ότι γνώριζε εξαρχής ποιος φορέας θα υλοποιήσει κάθε έργο και ότι η διαδικασία σχεδιάστηκε ώστε να προχωρήσουν γρήγορα οι αναθέσεις. Θεωρεί επίσης πως η προσθήκη της φράσης «Λοιποί φορείς καθ’ αρμοδιότητα» διεύρυνε την πρόσκληση. Η Ένωση Ελλήνων Ερευνητών, από την πλευρά της, προειδοποιεί ότι τέτοιες πρακτικές πλήττουν την εμπιστοσύνη της επιστημονικής κοινότητας στη διαφανή και ισότιμη ενίσχυση της έρευνας.
