Εξατομικευμένος ο έλεγχος για τον καρκίνο του προστάτη
Η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία αναδεικνύει, με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη, τη μεγάλη συχνότητα της νόσου στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και τις αλλαγές στον προληπτικό έλεγχο. Οι νεότερες ευρωπαϊκές κατευθύνσεις στρέφουν την ιατρική αξιολόγηση σε μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση, ανάλογα με τον κίνδυνο κάθε άνδρα.
Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στους άνδρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του European Cancer Information System για το 2024, αντιστοιχεί στο 22,3% των νέων περιστατικών καρκίνου στον ανδρικό πληθυσμό, δηλαδή σχεδόν σε μία στις τέσσερις νέες διαγνώσεις.
Στην Ελλάδα, τα στοιχεία του Global Cancer Observatory για το 2022 καταγράφουν 7.036 νέες περιπτώσεις. Ο αριθμός αντιστοιχεί στο 19,2% όλων των νέων περιστατικών καρκίνου στους άνδρες στη χώρα, με περισσότερες από 19 νέες διαγνώσεις την ημέρα.
Τι αλλάζει στον προληπτικό έλεγχο
Η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι οι κατευθυντήριες οδηγίες της European Association of Urology για το 2026 υποστηρίζουν έναν έλεγχο προσαρμοσμένο στο ατομικό προφίλ κινδύνου. Το PSA εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εργαλείο, όμως η αξιολόγηση δεν βασίζεται σε μία μεμονωμένη τιμή. Ο ουρολόγος συνεκτιμά την ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και τη συνολική κατάσταση της υγείας.
Σε περίπτωση που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, μπορούν να χρησιμοποιηθούν η μαγνητική τομογραφία του προστάτη και ειδικά μοντέλα υπολογισμού κινδύνου. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες συστήνουν τη διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας πριν από τη βιοψία, όταν υπάρχει υποψία εντοπισμένου καρκίνου. Τα ευρήματα της εξέτασης, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα κλινικά δεδομένα, βοηθούν στην εκτίμηση του ποιοι άνδρες χρειάζεται να υποβληθούν σε βιοψία.
Στόχος της προσέγγισης αυτής δεν είναι η διενέργεια περισσότερων εξετάσεων σε όλους, αλλά ο έγκαιρος εντοπισμός όσων διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για κλινικά σημαντική νόσο και η αποφυγή, όπου αυτό είναι ασφαλές, περιττών βιοψιών και θεραπειών.
Ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και μελλοντικές προβλέψεις
Το πρόγραμμα PRAISE-U εξετάζει τον τρόπο εφαρμογής οργανωμένων προγραμμάτων έγκαιρης ανίχνευσης στα κράτη-μέλη, με προσαρμογή του ελέγχου στον κίνδυνο κάθε άνδρα και στις δυνατότητες των εθνικών συστημάτων υγείας. Παράλληλα, τον Αύγουστο του 2026 ξεκίνησαν οι εργασίες της European Commission Initiative on Prostate Cancer, με στόχο τη διαμόρφωση των πρώτων ευρωπαϊκών, επιστημονικά τεκμηριωμένων κατευθυντήριων οδηγιών και απαιτήσεων ποιότητας για τον προσυμπτωματικό έλεγχο, τη διάγνωση και τη φροντίδα των ασθενών.
Η Lancet Commission on Prostate Cancer εκτιμά ότι τα νέα περιστατικά παγκοσμίως θα αυξηθούν από περίπου 1,4 εκατομμύρια το 2020 σε 2,9 εκατομμύρια ετησίως έως το 2040. Οι ετήσιοι θάνατοι προβλέπεται να αυξηθούν κατά περίπου 85%, από 375.000 σε σχεδόν 700.000, κυρίως λόγω της γήρανσης και της αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού. Καθώς η νόσος στα αρχικά της στάδια συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα, η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία καλεί τους άνδρες να συζητούν με τον ουρολόγο τους για την εκτίμηση του κινδύνου και το κατάλληλο χρονικό σημείο έναρξης και επανάληψης του ελέγχου.
