Ιδιαίτερα έντονη είναι η δημογραφική υποχώρηση στη Δυτική Μακεδονία, καθώς η Κοζάνη, τα Γρεβενά και η Φλώρινα συγκαταλέγονται στους έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας όπου οι γεννήσεις μειώθηκαν περισσότερο από 50% την περίοδο 2009-2024. Σε εθνικό επίπεδο, η μείωση έφτασε το 42%, από 117,44 χιλιάδες γεννήσεις το 2009 σε 68,31 χιλιάδες το 2024.
Τα στοιχεία προέρχονται από έρευνα του αφυπηρετήσαντα καθηγητή Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, Βύρωνα Κοτζαμάνη. Η μελέτη καταγράφει τη μεγάλη αλλαγή στη γεννητικότητα της χώρας: οι γεννήσεις από 148 χιλιάδες κατά μέσο όρο το 1979-1980 περιορίστηκαν στις 67 χιλιάδες το 2024-2025, ενώ η μέση ηλικία απόκτησης παιδιού αυξήθηκε από τα 26,2 στα 32,2 έτη.
Η εικόνα σε Κοζάνη, Γρεβενά και Φλώρινα
Η Κοζάνη, τα Γρεβενά και η Φλώρινα βρίσκονται στην ίδια ομάδα με τη Θεσπρωτία, τη Φθιώτιδα και την Ευρυτανία, όπου η πτώση των γεννήσεων ξεπέρασε το 50% ανάμεσα στο 2009 και το 2024. Αντίθετα, σε έξι νησιωτικούς νομούς η μείωση ήταν μικρότερη από 30%, ενώ στις Κυκλάδες και τη Ζάκυνθο δεν ξεπέρασε το 15%.
Η δημογραφική πίεση αποτυπώνεται και στη σχέση θανάτων και γεννήσεων. Το 2009 αντιστοιχούσαν σε εθνικό επίπεδο 92 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, ενώ το 2024 ο λόγος αυξήθηκε στους 184 θανάτους ανά 100 γεννήσεις. Σε 17 νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας καταγράφηκαν από 175 έως 276 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις. Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται τα Γρεβενά, μαζί με τους νομούς Τρικάλων, Αρκαδίας, Κιλκίς, Καρδίτσας, Άρτας, Ευρυτανίας, Φωκίδας και Σερρών.
Σύμφωνα με τον κ. Κοτζαμάνη, οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιοχών συνδέονται κυρίως με το πλήθος των γυναικών ηλικίας 25-45 ετών, τη γονιμότητα των γενεών, τον αριθμό των ηλικιωμένων και τις μετακινήσεις του πληθυσμού. Οι περιοχές με τις μεγαλύτερες μειώσεις γεννήσεων είχαν χαμηλότερη γονιμότητα ήδη από τη γενιά του 1960, εντονότερη υποχώρηση στις επόμενες γενιές και ταχύτερη μείωση των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας.
Λιγότερες γεννήσεις και μεγαλύτερη ηλικία τεκνοποίησης
Η έρευνα αποδίδει τη μακροχρόνια μείωση των γεννήσεων στην πτώση της διαγενεακής γονιμότητας. Οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 απέκτησαν κατά μέσο όρο δύο παιδιά, ενώ όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 απέκτησαν λιγότερα από 1,5. Παράλληλα, ο ετήσιος δείκτης γονιμότητας μειώθηκε από 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 1979-1980 σε 1.240 το 2024-2025.
Η μείωση των γεννήσεων ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1970, με εξαίρεση την περίοδο 2003-2009, όταν καταγράφηκε μικρή αύξηση, κυρίως λόγω της μαζικής εισόδου αλλοδαπών μετά το 1990. Την ίδια ώρα, η αύξηση των θανάτων οδήγησε τα φυσικά ισοζύγια σε αρνητικό πρόσημο μετά το 2010.
Σε πανελλαδικό επίπεδο, οι γυναίκες ηλικίας 25-44 ετών μειώθηκαν κατά σχεδόν 480 χιλιάδες, ποσοστό 28%. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στο γεγονός ότι φτάνουν πλέον σε αναπαραγωγική ηλικία μικρότερες γενιές, εξαιτίας της πτώσης των γεννήσεων μετά το 1980, αλλά και στο αρνητικό μεταναστευτικό ισοζύγιο στις συγκεκριμένες ηλικίες μετά το 2010.
Ο κ. Κοτζαμάνης εκτιμά ότι την τελευταία δεκαπενταετία η μείωση των γεννήσεων, που έφτασε το 42%, ήταν πολύ εντονότερη από εκείνη της δεκαετίας του 1980, όταν οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά 31%. Νέα σημαντική μείωση, περίπου 15%, αναμένεται στα σενάρια εξέλιξης της γονιμότητας και της θνησιμότητας για την περίοδο 2045-2060, όταν θα φτάσουν σε αναπαραγωγική ηλικία όσοι γεννήθηκαν το 2010-2029.
Πηγή: Αρχικό ρεπορτάζ
