Η φθινοπωρινή σύναξη των Αγραφιωτάδων της Κοζάνης στον χαμηλό Αηλιά
Στον χαμηλό Αηλιά της Κοζάνης πραγματοποιείται κάθε Σεπτέμβριο, ανήμερα της γιορτής του Αγίου Βησσαρίωνα, η ετήσια λειτουργία των απογόνων των οικογενειών που έφτασαν στην πόλη από τα Άγραφα της Θεσσαλίας, αναζητώντας ασφαλές καταφύγιο πριν από περισσότερους από τέσσερις αιώνες.
Η εγκατάσταση των Αγραφιωτών στην Κοζάνη τοποθετείται γύρω στο 1612, μετά την αποτυχημένη επανάσταση του Διονυσίου του Φιλοσόφου για την κατάληψη των Ιωαννίνων, το 1611. Οι διώξεις που ακολούθησαν ανάγκασαν πολλούς χριστιανικούς πληθυσμούς να μετακινηθούν βορειότερα. Ανάμεσά τους βρίσκονταν 20 οικογένειες από τα Άγραφα, οι οποίες επέλεξαν την Κοζάνη ως τόπο εγκατάστασης.
Οι πρώτες οικογένειες εγκαταστάθηκαν στην περιοχή των Αγίων Αναργύρων, έχοντας μαζί τους ως φυλαχτό την εικόνα του Αγίου Βησσαρίωνα, μητροπολίτη Λάρισας και Τρίκκης. Από αυτή την παράδοση προέρχεται και η καθιερωμένη φθινοπωρινή σύναξη την ημέρα της γιορτής του Αγίου.
Η παλιά εικόνα, ιστορικό κειμήλιο του Αγίου Βησσαρίωνα, χάθηκε με την πάροδο του χρόνου. Ο ίδιος ο Άγιος, ωστόσο, εξακολουθεί να ενώνει τις οικογένειες και τους απογόνους τους, που συγκεντρώνονται τόσο στον εσπερινό όσο και στον όρθρο της επόμενης ημέρας, τιμώντας τη μνήμη των μακρινών προγόνων τους. Παλαιότερα, μάλιστα, έρχονταν στη σύναξη και οικογένειες από τη Θεσσαλονίκη, όπως εκείνη του καθηγητή του Πολυτεχνείου Μάνου.
Με το πέρασμα των αιώνων, οι αρχικές οικογένειες αυξήθηκαν. Ανάμεσα στις οικογένειες που συνδέονται με την παράδοση αναφέρονται οι Ματιακήδες, οι Γκαγκήδες, οι Γαζήδες, οι Μανδρελάδες, οι Τσικριτζάδες, οι Δαβάνηδες, οι Δελιαλήδες, καθώς και οι οικογένειες Μάνου και Βαβίτσα, μαζί με τους πολυπληθείς Αγραφιωτάδες.
Σημαντική υπήρξε και η συμβολή του πατέρα Γαζή, ο οποίος είχε οργανώσει ακόμη και εκδρομή Κοζανιτών στη γενέθλια γη των προγόνων τους, στα Άγραφα. Στη σύναξη παραμένει σταθερά παρών και ο διευθυντής της Παρέμβασης, Βασίλης Καραγιάννης, που για χρόνια παρακολουθούσε τις συγκεντρώσεις μαζί με τον γιατρό Χρήστο Μπέσα.
Τη σύγχρονη σύναξη στηρίζει εδώ και αρκετά χρόνια η κ. Βόντσα Κούλα, το γένος Δαβάνη, η οποία συμμετέχει τόσο στον εσπερινό όσο και στη γιορτή της επόμενης ημέρας, μαζί με την οικογένειά της. Η παράδοση, που διατηρεί ζωντανή τη μνήμη της καταγωγής των Αγραφιωτών της Κοζάνης, συνεχίζει να συγκεντρώνει απογόνους, αν και, όπως επισημαίνεται, η συμμετοχή φθίνει χρόνο με τον χρόνο.
Γράφει η Φανή Φτάκα
Πηγή: Αρχικό ρεπορτάζ
