Από τον λιγνίτη στην Amazon: Δίκαιη Μετάβαση για ποιον;
Το δεσμευτικό μνημόνιο συνεργασίας που υπέγραψαν στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 η ΔΕΗ ΑΕ και η Amazon Web Services για τη δημιουργία data center στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης προκαλεί συζήτηση στη Δυτική Μακεδονία. Η Δημοτική Κίνηση «Κοζάνη Τόπος να Ζεις» χαρακτηρίζει την επένδυση σημαντική, ζητά όμως συγκεκριμένες δεσμεύσεις για το όφελος της τοπικής κοινωνίας και του περιβάλλοντος.
Με βάση τον σχεδιασμό, η Amazon θα μισθώσει το data center για 15 χρόνια και θα εγκαταστήσει και θα λειτουργεί τον εξοπλισμό. Η ΔΕΗ θα διαθέσει την έκταση, θα κατασκευάσει τα κτίρια, θα αναπτύξει τις υποστηρικτικές ενεργειακές υποδομές και θα παρέχει την απαραίτητη ηλεκτρική ενέργεια από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων.
Η αρχική ισχύς της υποδομής προβλέπεται να είναι 300 MW, με δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW. Ωστόσο, η Δημοτική Κίνηση επισημαίνει ότι η επένδυση, από μόνη της, δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί παράγοντας Δίκαιης Μετάβασης, καθώς μέχρι στιγμής δεν έχουν παρουσιαστεί στοιχεία που να κατοχυρώνουν το αντίστοιχο κοινωνικό και οικονομικό όφελος για την περιοχή.
Τα ερωτήματα για τις θέσεις εργασίας και την τοπική οικονομία
Στην ανακοίνωση υπογραμμίζεται ότι η ΔΕΗ αξιοποιεί εκτάσεις, περιουσιακά στοιχεία και υποδομές που δημιουργήθηκαν μέσα από δεκαετίες λιγνιτικής δραστηριότητας. Η περιοχή, όπως αναφέρεται, επωμίστηκε το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος αυτής της δραστηριότητας, ενώ η ΔΕΗ, παρά το γεγονός ότι αποτελεί κατά 33,4% Δημόσια Επιχείρηση, δεν έχει δώσει μέχρι σήμερα τις απαιτούμενες τεχνικές και λειτουργικές διευκρινίσεις στους κατοίκους και τους τοπικούς φορείς.
Η Δημοτική Κίνηση ζητά δημόσιες, συγκεκριμένες και μετρήσιμες απαντήσεις για μια σειρά ζητημάτων που αφορούν άμεσα την Κοζάνη, την Εορδαία και συνολικά τη Δυτική Μακεδονία:
- Πόσες μόνιμες θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν και πόσες από αυτές θα καλυφθούν από εργαζόμενους της περιοχής;
- Ποιο ποσοστό των προμηθειών θα αφορά επιχειρήσεις της Δυτικής Μακεδονίας;
- Ποια προγράμματα εκπαίδευσης θα υλοποιηθούν, ώστε οι τοπικοί εργαζόμενοι να αποκτήσουν πραγματική τεχνογνωσία;
- Ποιος θα είναι ο ρόλος του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας;
Ενέργεια, περιβάλλον και ανταποδοτικά οφέλη
Ξεχωριστό ερώτημα τίθεται για το ενεργειακό σκέλος της συμφωνίας. Η Amazon θα αγοράζει και η ΔΕΗ θα παρέχει ηλεκτρική ενέργεια μέσω μακροπρόθεσμων συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ. Η Δημοτική Κίνηση ζητά να διευκρινιστεί αν αντίστοιχες τιμές θα μπορούν να εξασφαλίσουν και οι καταναλωτές ή οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης της περιοχής.
Παράλληλα, ζητούνται απαντήσεις για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της υποδομής, αλλά και για το αν και με ποιον τρόπο θα αξιοποιηθεί η απορριπτόμενη θερμότητα του data center προς όφελος της τηλεθέρμανσης. Στο ίδιο πλαίσιο τίθεται και το ζήτημα των ανταποδοτικών οφελών, με τη μορφή ρήτρας επί των κερδών της επένδυσης.
Η «Κοζάνη Τόπος να Ζεις» δηλώνει ότι δεν τάσσεται κατά της δημιουργίας του data center ή της συμφωνίας με την Amazon. Ζητά, όμως, όρους που θα προστατεύουν το δημόσιο συμφέρον και το περιβάλλον και θα διασφαλίζουν ότι μέρος της αξίας που θα παραχθεί στον τόπο θα επιστρέφει δίκαια στους κατοίκους και την τοπική κοινωνία.
Όπως αναφέρει, η Δίκαιη Μετάβαση δεν μπορεί να περιορίζεται σε επικοινωνιακές αναφορές, αλλά οφείλει να αποτελέσει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο προς όφελος όλων. Η Δημοτική Κίνηση επιφυλάσσεται να επανέλθει όταν γίνουν γνωστά περισσότερα στοιχεία για τη συμφωνία.
Πηγή: Αρχικό ρεπορτάζ
