Ένταση στην Κρήτη από τις αυξημένες μεταναστευτικές ροές και την έλλειψη κατάλληλων χώρων φιλοξενίας
Νέα περιστατικά άφιξης μεταναστών καταγράφηκαν την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου στην Κρήτη, με 44 άνδρες να φτάνουν στην παραλία Στομίου Ιεράπετρας και ακόμη 55 άτομα στην παραλία Κουδουμά στον νομό Ηρακλείου. Η ανατολική Κρήτη έχει εξελιχθεί πλέον σε βασική πύλη εισόδου, ενώ οι τοπικές υπηρεσίες καλούνται να διαχειριστούν αυξημένες αφίξεις χωρίς επαρκείς υποδομές.
Η Ιεράπετρα, η Αγία Γαλήνη και οι Καλές Λιμένες βρίσκονται στο επίκεντρο των φετινών ροών. Η εικόνα διαφέρει από εκείνη του 2023, όταν οι περισσότερες αφίξεις καταγράφονταν στη Γαύδο και στα νότια παράλια των Χανίων, όπως η Παλαιόχωρα και τα Σφακιά. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των λιμενικών Ανατολικής Κρήτης Γιώργο Σφακιανάκη, το 70% έως 75% των ροών εντοπίζεται πλέον στην ανατολική πλευρά του νησιού.
Οι αριθμοί παρουσιάζουν μεγάλη αύξηση. Το 2023 έφτασαν στην Κρήτη 790 άνθρωποι, το 2024 περίπου 5.100 και το 2025 21.000. Από τις αρχές του 2026 έως τις 15 Οκτωβρίου, οι αφίξεις ανέρχονται σε 19.500 άτομα. Ως σταθερό σημείο αναχώρησης των σκαφών αναφέρεται η περιοχή του Τομπρούκ στη Λιβύη.
Ακατάλληλοι χώροι και σχέδιο για νέα δομή
Στο Ηράκλειο, οι αφιχθέντες φιλοξενούνται στο «Παλιό Ψυγείο» του λιμανιού, ενώ στην Ιεράπετρα χρησιμοποιείται χώρος παλιού δημοτικού αμαξοστασίου. Στις 13 και 14 Οκτωβρίου εκατοντάδες άνθρωποι παρέμειναν εκεί, εκτεθειμένοι στην κακοκαιρία. Ο δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξανδρος Καλοκαιρινός έκανε λόγο για αυτοσχέδια φιλοξενία και ακατάλληλες υγειονομικές και ανθρωπιστικές συνθήκες, καθώς κάποιοι κοιμούνται ακόμη και στον αύλειο χώρο.
Στις 15 Οκτωβρίου ψηφίστηκε τροπολογία για τη δημιουργία νέας δομής προσωρινής φιλοξενίας ή σταθμού μεταφοράς στο Ηράκλειο. Η εγκατάσταση προορίζεται να χρησιμοποιείται έως τη μεταφορά των μεταναστών σε κλειστές δομές στην ενδοχώρα. Η συζήτηση για την τοποθεσία εκκρεμεί εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο και έχει περάσει από το παλιό στρατόπεδο στο Τυμπάκι, χώρο στον δήμο Μίνωα-Πεδιάδας, το παλιό ΚΤΕΟ Ηρακλείου, τις Μαλάδες και, zuletzt, ένα παλιό ελαιοτριβείο στη βιομηχανική ζώνη των Μοιρών.
Η τοπική αυτοδιοίκηση δεν υπέδειξε εναλλακτικό χώρο μετά το περιθώριο ενός μήνα που έδωσε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης. Την ίδια ώρα, η εταιρεία διαχείρισης του λιμένα Ηρακλείου έχει προσφύγει με ασφαλιστικά μέτρα κατά της χρήσης του «Παλιού Ψυγείου».
Στην Κρήτη λειτουργεί αδειοδοτημένη δομή μόνο στην Αγιά Χανίων. Εκεί μεταφέρονται σε μεγάλο βαθμό όσοι φτάνουν στην Ιεράπετρα. Σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο Πολιτικής Προστασίας Ιεράπετρας Γιώργο Κουγιουμουτζάκη, δύο ομάδες, αποτελούμενες από 120 και 60 άτομα, αναχώρησαν με λεωφορεία για την Αγιά. Παράλληλα, έχει ναυλωθεί πλοίο του υπουργείου Μετανάστευσης για τη μεταφορά μεταναστών από την Κρήτη στην κλειστή δομή της Μαλακάσας.
Πίεση στις υπηρεσίες και αντιπαράθεση για το άσυλο
Το Λιμενικό αναφέρει ότι επιχειρεί με περιορισμένο προσωπικό, ακόμη και σε απόσταση 70 μιλίων από τις ακτές. Στο Κεντρικό Λιμεναρχείο Ηρακλείου προστέθηκαν εννέα άτομα και στην Ιεράπετρα πέντε, κυρίως με εκ περιτροπής αποσπάσεις. Οι μικρές φουσκωτές λέμβοι που χρησιμοποιούνται σήμερα μεταφέρουν συνήθως 35 έως 70 άτομα, ενώ τα προηγούμενα χρόνια καταγράφονταν και μεγαλύτερα αλιευτικά με έως 500 επιβαίνοντες.
Η Ένωση Αστυνομικών Υπαλλήλων Λασιθίου υποστηρίζει ότι η Ιεράπετρα και συνολικά το Λασίθι έχουν φτάσει στα όρια των δυνατοτήτων τους και ζητά άμεσο συντονισμό των αρμόδιων υπουργείων και αποσυμφόρηση της περιοχής. Οι κάτοικοι, από την πλευρά τους, εκφράζουν τον φόβο ότι μια προσωρινή δομή μπορεί να μετατραπεί σε μόνιμη, ενώ διατυπώνονται και ανησυχίες για πιθανή ενίσχυση της δράσης των διακινητών.
Το ζήτημα συνδέεται και με τη γενικότερη κυβερνητική πολιτική για το άσυλο. Ο διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες Λευτέρης Παπαγιαννάκης εκτιμά ότι η Ελλάδα επιδιώκει έναν μηχανισμό που θα επιτρέπει την αναστολή των διαδικασιών ασύλου σε έκτακτες περιόδους. Υπενθυμίζει ότι από τις 14 Ιουλίου έως τις 14 Οκτωβρίου 2025 είχε ανασταλεί για τρεις μήνες η υποβολή αιτήσεων ασύλου από μετανάστες προερχόμενους από τη Βόρεια Αφρική.
Οι συνθήκες στη θάλασσα παραμένουν επικίνδυνες. Σύμφωνα με μαρτυρία λιμενικού, πριν από περίπου έξι μήνες έφτασε στην Ιεράπετρα σκάφος που είχε σχεδόν βυθιστεί μετά από τετραήμερη κακοκαιρία, ενώ στο εσωτερικό του εντοπίστηκαν 17 νεκροί από ασιτία.
