Την ανάγκη ενίσχυσης της διεθνούς συνεργασίας για την προστασία και την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών ανέδειξε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη σε παράλληλη δράση της Εβδομάδας Υψηλού Επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Η εκδήλωση, με συμμετοχή της Ελλάδας, της Ιταλίας και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Δημοσίου Δικαίου, συνδέθηκε και με το ελληνικό αίτημα για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα.
Η κ. Μενδώνη υπογράμμισε ότι η πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί ζήτημα διεθνούς νομιμότητας, ασφάλειας, δικαιοσύνης και σεβασμού στην ιστορική μνήμη των λαών. Όπως ανέφερε, η παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών συνιστά διεθνή απειλή και μπορεί να συνδέεται με οργανωμένο έγκλημα και χρηματοδότηση ένοπλων ή τρομοκρατικών οργανώσεων, ιδιαίτερα σε περιόδους ένοπλων συγκρούσεων.
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, έθεσε ως προϋπόθεση τον συντονισμό πολιτιστικών, αστυνομικών, τελωνειακών και δικαστικών αρχών, σε συνεργασία με την UNESCO, την INTERPOL, την Europol και τη Eurojust. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη χρησιμότητα των «Κόκκινων Λιστών», οι οποίες ενημερώνουν τις αρμόδιες υπηρεσίες και την κοινωνία για κατηγορίες αντικειμένων που είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην παράνομη διακίνηση. Η Ελλάδα, όπως σημείωσε, ήταν η πρώτη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση που απέκτησε δική της «Κόκκινη Λίστα».
Οι επιστροφές ως βάση συνεργασίας
Ως παραδείγματα διεθνούς συνεννόησης παρουσιάστηκαν η συνεργασία Ελλάδας και Ιταλίας για την επιστροφή του θραύσματος Fagan του Παρθενώνα, καθώς και η επιστροφή έξι πολιτιστικών αγαθών από την Ελλάδα στην Αίγυπτο. Η υπουργός τόνισε επίσης τη σημασία της συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την επιστροφή ελληνικών αρχαιοτήτων.
Σε ό,τι αφορά τα Γλυπτά του Παρθενώνα, υποστήριξε ότι δημιουργήθηκαν ως ενιαίο αρχιτεκτονικό, καλλιτεχνικό και εννοιολογικό σύνολο. Η επανένωσή τους στην Αθήνα, σύμφωνα με την ελληνική θέση, αφορά την αποκατάσταση της ακεραιότητας ενός μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Η Διακυβερνητική Επιτροπή της UNESCO παρέχει το πλαίσιο για διάλογο καλής πίστης μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένου Βασιλείου, με στόχο μια δίκαιη και αμοιβαία αποδεκτή λύση.
Η κ. Μενδώνη ανέφερε τέλος ότι οι νέες τεχνολογίες, οι διαλειτουργικές βάσεις δεδομένων και τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να ενισχύσουν την προστασία των πολιτιστικών αγαθών, σε συνδυασμό με την ανθρώπινη τεχνογνωσία. Παράλληλα, χαρακτήρισε τις επιστροφές αφετηρία για κοινή έρευνα, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και ανάπτυξη νέων σχέσεων πολιτιστικής διπλωματίας.
