Νέο πλαίσιο για το κληρονομικό δίκαιο ισχύει από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, με αλλαγές που επηρεάζουν την ευθύνη των κληρονόμων για τα χρέη, τη δυνατότητα προγραμματισμού της διαδοχής και τον τρόπο άσκησης της νόμιμης μοίρας. Οι νέες ρυθμίσεις εφαρμόζονται σε κληρονομικές σχέσεις που προκύπτουν από θανάτους από την ημερομηνία αυτή και μετά.
Περιορίζεται η ευθύνη για τα χρέη
Κεντρική αλλαγή είναι ότι ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται καταρχήν με την προσωπική του περιουσία για τις υποχρεώσεις του αποβιώσαντος. Η ευθύνη του περιορίζεται στην περιουσία που περιλαμβάνεται στην κληρονομιά, ώστε τα χρέη προς τράπεζες ή το Δημόσιο να μην μεταφέρονται αυτομάτως στην ατομική του περιουσία.
Όπως εξήγησε ο Αντώνης Καραμπατζός, καθηγητής στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, η ρύθμιση αντιμετωπίζει ένα σημαντικό πρόβλημα που μπορούσε να οδηγήσει έναν κληρονόμο, από τη μία ημέρα στην άλλη, να βρεθεί αντιμέτωπος με οφειλές του αποβιώσαντος. Η προστασία ισχύει ως βασικός κανόνας, με την επιφύλαξη άλλων περιπτώσεων που προβλέπονται στο νέο πλαίσιο.
Κληρονομικές συμβάσεις και νόμιμη μοίρα
Στο ελληνικό δίκαιο εισάγεται επίσης ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων. Μέσω συμφωνίας, ένα πρόσωπο μπορεί εν ζωή να οργανώσει την εγκατάσταση κληρονόμων και να προβλέψει επιμέρους ρυθμίσεις για τη μελλοντική διαδοχή.
Η δυνατότητα αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί σε οικογένειες με παιδιά από διαφορετικούς γάμους ή προηγούμενες οικογενειακές σχέσεις, αλλά και στη διαδοχή οικογενειακών επιχειρήσεων. Η περιουσία ή η επιχείρηση μπορεί να οργανωθεί με τρόπο που να διευκολύνει τη μετάβασή της στην επόμενη γενιά, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές επιλογές και δυνατότητες των παιδιών.
Παράλληλα, η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται από εμπράγματη συμμετοχή σε χρηματική αξίωση. Έτσι, αντί να αφορά οριζόντια κάθε κινητό και ακίνητο στοιχείο της κληρονομιάς, θα εκφράζεται ως απαίτηση χρηματικής καταβολής.
