Νέο θεσμικό πλαίσιο για την ελληνική αλιεία τέθηκε σε ισχύ μετά την ψήφισή του από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με αλλαγές που αφορούν την οργάνωση, την ψηφιακή παρακολούθηση, τους ελέγχους, τις άδειες και τις κυρώσεις. Οι ρυθμίσεις εφαρμόζονται σε έναν κλάδο με έντονη παρουσία στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, όπου καταγράφονται 11.457 αλιευτικά σκάφη και απασχολούνται περισσότεροι από 15.000 εργαζόμενοι.
Η μεταρρύθμιση έρχεται 56 χρόνια μετά τον Αλιευτικό Κώδικα του 1970 και επιχειρεί να προσαρμόσει τη λειτουργία του κλάδου στις σημερινές τεχνολογικές και ελεγκτικές ανάγκες. Το 94% του ελληνικού αλιευτικού στόλου αποτελείται από σκάφη μήκους κάτω των 12 μέτρων.
Ενιαία ψηφιακή παρακολούθηση και αυστηρότεροι έλεγχοι
Κεντρικό εργαλείο του νέου συστήματος είναι το αναβαθμισμένο Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας, γνωστό ως ΟΣΠΑ. Σε αυτό συγκεντρώνονται δεδομένα που μέχρι σήμερα βρίσκονταν σε διαφορετικά πληροφοριακά περιβάλλοντα, όπως το Εθνικό Αλιευτικό Μητρώο, οι άδειες αλίευσης, η καταγραφή των σκαφών, η εμπορία και η ιχνηλασιμότητα των προϊόντων.
Στο ίδιο σύστημα εντάσσονται το Μητρώο Αλιευτικών Παραβάσεων και το Μητρώο Επιθεωρητών Αλιείας, ενώ προβλέπεται σύνδεση με τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα κράτη-μέλη και τις αρμόδιες περιφερειακές οργανώσεις. Στόχος είναι οι αρμόδιες αρχές να έχουν ταχύτερη εικόνα από την αλιευτική δραστηριότητα και την κίνηση ενός σκάφους έως την εμπορία των αλιευμάτων.
Οι ελεγκτικές αρχές αποκτούν τη δυνατότητα να διακόπτουν αλιευτική δραστηριότητα, να οδηγούν σκάφη σε λιμένα για έλεγχο, να αναστέλλουν άδειες και να δεσμεύουν παράνομα αλιευτικά εργαλεία. Οι παραβάσεις κατηγοριοποιούνται πλέον σε ήσσονος σημασίας, κοινές και σοβαρές, ώστε οι κυρώσεις να είναι περισσότερο ανάλογες με τη βαρύτητα κάθε περίπτωσης. Παράλληλα, δημιουργείται ειδικό ψηφιακό μητρώο παραβάσεων.
Λιγότερη γραφειοκρατία και αλλαγές στην εκπροσώπηση
Για τους επαγγελματίες αλιείς καταργούνται 17 ξεχωριστές διαδικασίες αδειοδότησης, ενώ 19 υφιστάμενες ψηφιακές διαδικασίες ενοποιούνται σε δύο. Η αλλαγή αποσκοπεί στη μείωση των διοικητικών βαρών και στην απλούστευση των συναλλαγών με τη διοίκηση.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης συλλόγους ανά κατηγορία αλιευτικών εργαλείων σε επίπεδο δήμου, Ομοσπονδίες σε περιφερειακό επίπεδο και Συνομοσπονδίες σε πανελλαδικό επίπεδο. Με αυτόν τον τρόπο θεσμοθετείται διαφορετική δομή εκπροσώπησης των επαγγελματιών.
Η χρήση της βιντζότρατας παραμένει απαγορευμένη. Η σχετική αναφορά αφαιρείται από τις επαγγελματικές άδειες και από τα ενεργά εργαλεία του Εθνικού Αλιευτικού Μητρώου, ενώ τα σκάφη που διέθεταν το συγκεκριμένο εργαλείο μπορούν να συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται με τα υπόλοιπα εργαλεία της άδειάς τους.
Οι ρυθμίσεις επεκτείνονται στις υδατοκαλλιέργειες, με αλλαγές στο Εθνικό Συμβούλιο Υδατοκαλλιεργειών, στις μισθώσεις και μετατοπίσεις μονάδων και στη λειτουργία των Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών. Παράλληλα, προβλέπονται ψηφιακή κάρτα αγρότη, διασύνδεση του Μητρώου Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων με το myAGRO/ΟΣΔΕ και δημιουργία της πλατφόρμας e-honey για την ιχνηλασιμότητα του ελληνικού και εισαγόμενου μελιού.
