Επιτυχημένες δοκιμές οπτικής επικοινωνίας ανάμεσα στον ελληνικό μικροδορυφόρο ERMIS-3 και επίγειο σταθμό του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στον Χολομώντα Χαλκιδικής πραγματοποιήθηκαν στις 2 και 4 Οκτωβρίου. Οι συνδέσεις με λέιζερ έδειξαν ότι μπορούν να μεταφέρονται δορυφορικά δεδομένα με υψηλή ταχύτητα, δυνατότητα που στο μέλλον θα μπορούσε να συμβάλει στην έγκαιρη αξιοποίηση πληροφοριών για φυσικές καταστροφές, το περιβάλλον και κρίσιμες υποδομές.
Οι δοκιμές του ERMIS-3 στον Χολομώντα
Ο ERMIS-3 αναπτύχθηκε από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και εκτοξεύθηκε στις 30 Μαρτίου 2026. Για τις δοκιμές χρησιμοποιήθηκε τεχνολογία της ευρωπαϊκής εταιρείας Astrolight, ενώ ο επίγειος οπτικός σταθμός ανήκει στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Η σύνδεση απαιτεί ακριβή στόχευση: ο σταθμός πρέπει να εντοπίσει τον μικρό δορυφόρο καθώς κινείται με ταχύτητα χιλιάδων χιλιομέτρων την ώρα και να παραμείνει ευθυγραμμισμένος μαζί του όσο βρίσκεται εντός εμβέλειας. Στις δοκιμές, το σύστημα εντόπισε το σήμα και παρακολούθησε αυτόματα τον ERMIS-3. Σε μία περίπτωση η επικοινωνία κράτησε περίπου τρεισήμισι λεπτά, παρά τη μερική νέφωση, ενώ μεταδόθηκαν και δεδομένα υψηλής ταχύτητας, σύμφωνα με τα στοιχεία της Astrolight.
Οι οπτικές επικοινωνίες χρησιμοποιούν στενές δέσμες λέιζερ αντί για ραδιοκύματα και μπορούν να υποστηρίξουν υψηλότερες ταχύτητες μετάδοσης. Έτσι, θα μπορούσαν να μεταφέρουν περισσότερες δορυφορικές εικόνες και μετρήσεις σε μικρότερο χρόνο, υποστηρίζοντας εφαρμογές όπως η παρακολούθηση πυρκαγιών και πλημμυρών, η γεωργία ακριβείας και η ναυτιλία. Η στενή δέσμη δυσκολεύει την υποκλοπή ή την παρεμβολή, χωρίς να εξαλείφει την ανάγκη για κρυπτογράφηση. Νέφη και ατμοσφαιρικές συνθήκες, ωστόσο, μπορούν να επηρεάσουν τη σύνδεση· γι’ αυτό η τεχνολογία αναπτύσσεται συμπληρωματικά προς τα υφιστάμενα συστήματα.
Από τη Χαλκιδική στις διαπλανητικές επικοινωνίες
Η ελληνική συμμετοχή περιλαμβάνει και δοκιμές σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις. Το καλοκαίρι του 2025, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος χρησιμοποίησε εγκαταστάσεις των αστεροσκοπείων στο Κρυονέρι και στον Χελμό για οπτικές επικοινωνίες με το διαστημόπλοιο Psyche της NASA. Στην πρώτη δοκιμή, το σκάφος απείχε περίπου 265 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη, ενώ επόμενες συνδέσεις πραγματοποιήθηκαν σε αποστάσεις άνω των 300 εκατομμυρίων χιλιομέτρων.
Οι επικοινωνίες με δορυφόρους σε τροχιά γύρω από τη Γη και οι συνδέσεις με διαστημικές αποστολές σε διαπλανητικές αποστάσεις είναι διαφορετικές εφαρμογές, αλλά βασίζονται στη μετάδοση οπτικών σημάτων. Οι δοκιμές δεν σημαίνουν ότι οι νέες δυνατότητες είναι ήδη διαθέσιμες ως υπηρεσίες για τους πολίτες ή τις αρχές.
Στην ανάπτυξη του ERMIS-3 συνεργάστηκαν το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και η Astrolight, με υποστήριξη από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και τη Γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων. Οι προσπάθειες εντάσσονται στην ανάπτυξη ελληνικών διαστημικών και επίγειων υποδομών μέσω του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων και του HELLAS Space II, με στόχο την ενίσχυση της εγχώριας τεχνογνωσίας και της συμμετοχής της χώρας στα ευρωπαϊκά δίκτυα επικοινωνιών.
