Ο Έλληνας επιστήμονας Νικόλαος Δασκαλάκης, καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Boston University, τιμήθηκε το 2026 στη Ρώμη με το Ειδικό Βραβείο Ιατρικής Έρευνας των Διεθνών Βραβείων «Vexillum Giuseppe Sciacca». Η διάκριση αναγνωρίζει τη συμβολή του στη μελέτη του τρόπου με τον οποίο το στρες επηρεάζει τον εγκέφαλο, με ιδιαίτερη έμφαση στη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD).
Η απονομή πραγματοποιήθηκε στο Palazzo della Cancelleria, κατά την 24η τελετή του θεσμού. Το βραβείο στον Έλληνα ερευνητή παρέδωσε η πριγκίπισσα Giacinta Ruspoli.
Από την Αθήνα στη διεθνή έρευνα
Ο Νικόλαος Δασκαλάκης ολοκλήρωσε τις σπουδές Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε με διδακτορικό στη νευροψυχοφαρμακολογία στο Leiden University της Ολλανδίας. Στη συνέχεια συμμετείχε σε μεταδιδακτορική έρευνα στην κλινική νευροενδοκρινολογία, στο Leiden University Medical Center, και στη βιολογία συστημάτων, στην Icahn School of Medicine at Mount Sinai στη Νέα Υόρκη.
Σήμερα είναι καθηγητής Φαρμακολογίας, Φυσιολογίας και Βιοφυσικής στη Chobanian & Avedisian School of Medicine του Boston University. Παράλληλα, διευθύνει το Εργαστήριο Νευρογονιδιωματικής και Μεταφραστικής Βιοπληροφορικής, διδάσκει Ψυχιατρική στο McLean Hospital και στο Harvard Medical School και είναι συνεργαζόμενο μέλος του Broad Institute.
Γονίδια, κύτταρα και PTSD
Η ερευνητική του ομάδα χρησιμοποιεί γονιδιωματικές μεθόδους για να μελετήσει επιγενετικούς μηχανισμούς και γενετικές περιοχές που συνδέονται με ψυχικές διαταραχές σχετικές με το στρες. Η επιγενετική αφορά αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των γονιδίων χωρίς να μεταβάλλεται η ίδια η αλληλουχία του DNA.
Τα ευρήματα εξετάζονται σε κύτταρα και πειραματικά μοντέλα, ενώ η επεξεργασία των δεδομένων περιλαμβάνει και μεθόδους μηχανικής μάθησης. Ο Δασκαλάκης ηγείται επίσης της ομάδας εργασίας βιολογίας συστημάτων για το PTSD στο Psychiatric Genomics Consortium και του προγράμματος PTSD BrainOmics της κοινοπραξίας PsychENCODE.
Στο επίκεντρο της δουλειάς του βρίσκονται και οι μοριακοί βιοδείκτες που ενδέχεται να συμβάλουν σε πιο εξατομικευμένη αντιμετώπιση των ψυχιατρικών διαταραχών. Οι σχετικές μελέτες αξιοποιούν γενετικά δεδομένα από περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους, όπως αναφέρεται στο υλικό για τη βράβευση.
Το 2024, ομάδα με επικεφαλής τον ίδιο και τον Kerry Ressler του McLean Hospital δημοσίευσε στο περιοδικό Science μελέτη που συνέκρινε το PTSD και τη μείζονα κατάθλιψη σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου, σε τύπους κυττάρων και στο αίμα. Η εργασία συμπεριλήφθηκε στα σημαντικότερα επιστημονικά επιτεύγματα της χρονιάς που ξεχώρισε ο διευθυντής των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ.
Στην ίδια τελετή, το Απόλυτο Βραβείο απονεμήθηκε στον Ιταλό Giuseppe Bungaro για την έρευνά του στην καρδιαγγειακή ιατρική. Τιμήθηκαν ακόμη ο ογκολόγος Giuseppe Curigliano και ο Giacomo Bonomi στην κατηγορία των νέων επιστημόνων.
