Η Λατινική Αμερική φαίνεται πως κινδυνεύει να βυθιστεί σε μια νέα «χαμένη δεκαετία». Οι δασμοί που έχει επιβάλει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, οι υψηλότεροι από τη δεκαετία του ’30, επιβαρύνουν τις ήδη εύθραυστες οικονομίες της περιοχής και απειλούν να ακυρώσουν την όποια δυναμική ανάκαμψης. Ήδη, η Cepal (Οικονομική Επιτροπή για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική) προειδοποιεί ότι η περιοχή θα αναπτυχθεί μόλις κατά 2,2% το 2025, χαμηλότερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο (2,9%) και αισθητά χαμηλότερα σε σχέση με άλλες αναδυόμενες περιοχές, όπως η Ασία.
Το σενάριο της νέας κρίσης θα είναι το τρίτο μέσα σε μισό αιώνα, μετά το πλήγμα της δεκαετίας του ’80 λόγω του χρέους, και την περίοδο 2015-2024, όταν η πανδημία και οι γεωπολιτικές εντάσεις κράτησαν την ανάπτυξη κοντά στο 1%. Σήμερα, πέρα από τις διαρθρωτικές αδυναμίες –υψηλή ανισότητα, πολιτική πόλωση, αδύναμοι θεσμοί και ευάλωτες αγορές εργασίας–, οι εξωτερικοί κραδασμοί οξύνουν την κατάσταση.
Ο «λαστίχος» δασμών που επέβαλε η Ουάσιγκτον έχει ανισομερή επίδραση:
Αργεντινή: δασμοί μόλις 10%, με τον Χαβιέρ Μιλέι να αξιοποιεί την πολιτική του εγγύτητα στον Τραμπ.
Βραζιλία: δασμοί έως και 50% σε πολλές εξαγωγές, τιμωρητικά για την πολιτική Λούλα.
Μεξικό: 25% στα αυτοκίνητα και 50% σε χάλυβα, αλουμίνιο και χαλκό, με τις δύο πλευρές να παζαρεύουν ακόμη.
Χιλή: δασμοί 10-20% αλλά με τον χαλκό στο απυρόβλητο, καθώς θεωρείται κρίσιμος για την αμερικανική τεχνολογία.
Κολομβία: ο καφές πλήττεται με 50%, ενώ το πετρέλαιο εξαιρείται.
Περού: παραμένει στη χαμηλή κλίμακα (10%).
Οι παθογένειες παραμένουν
Τα αποτελέσματα είναι εμφανή: η ανάπτυξη της Βραζιλίας θα πέσει στο 2,3% (από 3,4% το 2024), το Μεξικό αγγίζει τη στασιμότητα με μόλις 0,3%, ενώ Χιλή και Περού κινούνται γύρω στο 2,4%-3,1%. Αντίθετα, η Κολομβία αναμένεται να επιταχύνει στο 2,5%, ενώ η Αργεντινή προβλέπεται να εκτιναχθεί στο 5%, χάρη στο πρόγραμμα σταθεροποίησης της κυβέρνησης Μιλέι και την εντυπωσιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.
Παράλληλα, οι χρόνιες παθογένειες παραμένουν: εξαιρετικά υψηλή φοροδιαφυγή (433 δισ. δολάρια ετησίως), ανεπάρκεια δημοσίων επενδύσεων, αδύναμες εργασιακές συνθήκες (23 στους 50 εργαζόμενους χωρίς συμβάσεις), καθώς και διαρκή προβλήματα διακυβέρνησης. Σ’ αυτά προστίθενται η κλιματική κρίση και η διεθνής γεωπολιτική αστάθεια, που καθιστούν ακόμη πιο δυσχερή την προοπτική εξόδου από τον φαύλο κύκλο.
Η Cepal καλεί τις χώρες να κινητοποιήσουν εσωτερικούς και εξωτερικούς πόρους για να αποφύγουν μια τρίτη χαμένη δεκαετία. Χωρίς όμως πολιτική βούληση για μεταρρυθμίσεις και διεθνή στήριξη, η Λατινική Αμερική κινδυνεύει να βυθιστεί ξανά σε χρόνια στασιμότητα, τη στιγμή που άλλες αναδυόμενες περιοχές επιταχύνουν το βηματισμό τους.
