Οι πρώτοι νανόκυκνοι του φετινού χειμώνα έφτασαν στις αρχές Νοεμβρίου στο Δέλτα του Έβρου. Αφήνουν την αρκτική τούντρα και διανύουν χιλιάδες χιλιόμετρα για να περάσουν εκεί τους κρύους μήνες, σε έναν από τους σημαντικότερους ευρωπαϊκούς υγροτόπους για τη διαχείμαση του είδους.
Ο νανόκυκνος είναι ο μικρότερος από τους τρεις κύκνους που ζουν στην Ευρώπη. Ενώ πριν από περίπου 30 χρόνια ήταν σπάνιος στην Ελλάδα, σήμερα χιλιάδες άτομα καταγράφονται κάθε χειμώνα στον Έβρο.
Από σπάνιος επισκέπτης, σταθερή παρουσία στον Έβρο
Μέχρι το 1997 είχαν καταγραφεί συνολικά στην Ελλάδα μόλις 21 νανόκυκνοι. Τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς μετρήθηκαν 25 στη λιμνοθάλασσα Παλούκια και από τότε το είδος εμφανίζεται κάθε χειμώνα στην περιοχή.
Οι καταμετρήσεις έδειξαν σημαντική αύξηση τα επόμενα χρόνια: περίπου 2.250 πουλιά το 2010 και περισσότερα από 11.000 το 2022. Στις 17 Δεκεμβρίου 2024, κατά τη διεθνή καταμέτρηση υδρόβιων πουλιών, καταγράφηκαν στο Δέλτα πάνω από 8.300 νανόκυκνοι.
Για τα μέσα της δεκαετίας του 2000 υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις. Αναφορές κάνουν λόγο για περίπου 30 πουλιά το 2005, ενώ καταγραφή για τον χειμώνα 2005-2006 αναφέρει σχεδόν 500. Οι αριθμοί προέρχονται από διαφορετικές καταμετρήσεις και δεν συμφωνούν μεταξύ τους.
Τροφή στους ορυζώνες, ασφάλεια στο Δέλτα
Την ημέρα οι νανόκυκνοι βρίσκουν τροφή στα υπολείμματα ρυζιού στους ορυζώνες της τουρκικής πλευράς. Το βράδυ επιστρέφουν στην προστατευμένη ελληνική πλευρά για να κουρνιάσουν. Η επάρκεια τροφής, η ασφάλεια και οι καλές κλιματικές συνθήκες είναι παράγοντες που εξηγούν την προτίμησή τους για την περιοχή.
Τα πουλιά αναπαράγονται στην τούντρα της βόρειας Ρωσίας. Ένας νανόκυκνος που παρατηρήθηκε στον Έβρο, με δακτύλιο στον λαιμό, είχε καταγραφεί αρχικά στο δέλτα του ποταμού Πετσόρα, σε απόσταση 3.558 χιλιομέτρων.
Η αύξηση στον Έβρο δεν αποτυπώνει την εικόνα σε όλη την Ευρώπη. Στη βορειοδυτική Ευρώπη, ο πληθυσμός μειώθηκε από 29.780 πουλιά το 1995 σε 18.057 το 2010, πτώση περίπου 38%. Το είδος χαρακτηρίζεται απειλούμενο στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο Πουλιών του 2015 και έχει σχέδιο δράσης στο πλαίσιο της AEWA από το 2012. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ωστόσο, η IUCN το κατατάσσει στα είδη ελάχιστης ανησυχίας. Οι κύκνοι του Έβρου ακολουθούν σε μεγάλο βαθμό διαφορετική μεταναστευτική οδό, μέσω Κασπίας και Μαύρης Θάλασσας προς την ανατολική Μεσόγειο.
Στο Δέλτα ξεχειμωνιάζουν επίσης αγριόκυκνοι και βουβόκυκνοι, καθώς και είδη όπως η κοκκινόχηνα, η νανόχηνα και ο αργυροπελεκάνος. Ο υγρότοπος προστατεύεται από τη Σύμβαση Ramsar από το 1975, είναι Εθνικό Πάρκο και ανήκει στο δίκτυο Natura 2000. Καθώς μεγάλο μέρος του βρίσκεται σε στρατιωτική ζώνη, η πρόσβαση στο εσωτερικό γίνεται με άδεια ή με ξενάγηση από το Κέντρο Πληροφόρησης στα Λουτρά Τραϊανούπολης.
