Κι αυτό γιατί τις παγκόσμιες αγορές -με την ευρύτερη έννοια- επισκέφθηκαν πρώιμα… τρεις «Μάγοι». Λίγο πριν από τα Χριστούγεννα και σε εποχές αβεβαιότητας παγκοσμίως αναδύθηκαν με… μαγικά εντυπωσιακό τρόπο τρεις τομείς ανάμεσα στα safe haven assets που έκαναν ένα μάλλον πρωτοφανές ράλι: είναι ο χρυσός, ο οποίος ήδη κάνει ιστορικό ράλι, τα κρυπτονομίσματα, τα οποία οδεύουν προς ιστορικό υψηλό, και οι μετοχές των εταιρειών ΑΙ, οι οποίες έχουν αρχίσει να αποδίδουν… χρυσάφι. Γιατί όμως οι επενδυτές, ισχυροί και μη, στρέφουν εκεί την εμπιστοσύνη και τα χρήματά τους; Γιατί προτιμούν τα «ασφαλή καταφύγια» και μέχρι πότε αυτά θα χαρίζουν κέρδη;

Τα safe haven assets

Τα safe haven assets ή ελληνιστί «ασφαλή επενδυτικά καταφύγια» προτιμώνται από τους επενδυτές που στρέφονται σε αυτά τα ασφαλή περιουσιακά στοιχεία επιχειρώντας να προστατεύσουν τις περιουσίες τους από τις διακυμάνσεις των αγορών. Τέτοια περιουσιακά στοιχεία, τα οποία παρέχουν «εγγύηση» -βάσει των καταγεγραμμένων ιστορικών τους- διατήρησης της τιμής τους, γίνονται πολύ δημοφιλή σε περιόδους κρίσεων.

Γεωπολιτικές εντάσεις, χρηματοπιστωτικές κρίσεις, διαταραχές του παγκόσμιου εμπορίου και άλλοι παράγοντες που θέτουν σε κίνδυνο την κανονικότητα συνήθως ωθούν τους επενδυτές σε τέτοια «καταφύγια». Και επειδή το απρόσμενο πάντα υπάρχει, ενώ οι αγορές κάνουν πάντα τους κύκλους και τις διορθώσεις τους, οι διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων (asset managers) φροντίζουν να διαφοροποιούν τα χαρτοφυλάκια που αναλαμβάνουν, επιλέγοντας να τοποθετούν ένα μέρος τους σε safe haven assets. Ποιος θέλει άλλωστε να ρισκάρει το σύνολο της περιουσίας του σε εποχές αβεβαιότητας και μεταβλητότητας ενώ έχει τη δυνατότητα να προστατευτεί;

Την παρούσα εποχή, τα… άστρα μοιάζουν να έχουν ευθυγραμμιστεί σε αυτόν τον τύπο επενδυτικών περιουσιακών στοιχείων. Οι λόγοι; Εν πρώτοις, είναι ο επίμονος πληθωρισμός. Στη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη, την αμερικανική, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα Fed έχει αναγκαστεί να προβεί σε μια σειρά αύξησης επιτοκίων για να τον ελέγξει, με τον στόχο του 2% που έχει θέσει ωστόσο να μην έχει «πιαστεί». Με τους αναλυτές να αναμένουν ότι ο πληθωρισμός θα συνεχίσει να παραμένει πάνω από αυτό το σημείο για ένα μεγάλο μέρος του 2024, δεν αναμένεται τόσο η Fed όσο και άλλες κεντρικές τράπεζες να προχωρήσουν σε χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής και μειώσεις επιτοκίων.

Εκτός από την ευρύτερη οικονομική αβεβαιότητα, την κατάσταση επιτείνουν και οι αυξανόμενες σε αριθμό και ένταση γεωπολιτικές κρίσεις. Ο πόλεμος της Ουκρανίας και η απομόνωση από τη Δύση της Ρωσίας που εισέβαλε στη γειτονική της χώρα συνεχίζεται και έχει ήδη διαταράξει το εμπόριο και την εφοδιαστική αλυσίδα. Η διαφορά είναι ότι τώρα προστέθηκε ένα ακόμα ενεργό μέτωπο, αυτό του Ισραήλ με τη Χαμάς, το οποίο προκαλεί ανησυχίες για εξάπλωσή του λόγω της «εύφλεκτης» περιοχής στην οποία βρίσκεται.

Είτε στη Μέση Ανατολή είτε με την πρόσθεση και άλλων μετώπων (μην ξεχνάμε πως υπάρχουν και άλλες επικίνδυνες περιοχές, όπως για παράδειγμα της Ταϊβάν), ένας ανεξέλεγκτος και εκτεταμένος πόλεμος θα μπορούσε να διαταράξει τις παγκόσμιες αγορές και την εφοδιαστική αλυσίδα και, κατά συνέπεια, να οδηγήσει τους επενδυτές σε μαζική στροφή σε «ασφαλή καταφύγια».

Εάν υπάρχει ένα περιουσιακό στοιχείο το οποίο αποτελεί τον ορισμό του ασφαλούς επενδυτικού καταφυγίου, αυτό δεν μπορεί να είναι άλλο από τον χρυσό. Την αξία του την έχει αποδείξει πολλάκις στη διάρκεια αμέτρητων κρίσεων κάθε είδους, κατά τις οποίες γίνεται πολύ δημοφιλής και, κατά συνέπεια, εκτοξεύεται. Αποδεικνύοντας επίσης πως ό,τι λάμπει είναι χρυσός, αφού η τιμή του δεν είναι συνδεδεμένη με τις πιο συνηθισμένες επενδύσεις, όπως είναι οι μετοχές και τα ομόλογα.

Το πολύτιμο μέταλλο είναι διαχρονικά ένα δημοφιλές μέσο αποθήκευσης αξίας και, εκτός από διαφοροποιητή επενδυτικών φυλακίων, αποτελεί το κυριότερο ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο.

Στη σημερινή εποχή, κατά την οποία ο πληθωρισμός δείχνει να επιμένει περισσότερο και απ’ όσο περίμεναν οι επικεφαλής των κεντρικών τραπεζών, ο χρυσός είναι δημοφιλής σε όλους τους επενδυτές, θεσμικούς και retail. Είναι τόσο δημοφιλής που η αμερικανική αλυσίδα σούπερ μάρκετ Costco άρχισε να πουλά ράβδους χρυσού. Οι μπάρες, βάρους μια ουγγιάς, ξεπούλησαν σε μερικές ώρες, επανεμφανίστηκαν σε πώληση ακριβότερες (στα 1.949 δολάρια) και… ξαναξεπούλησαν.

Με την αβεβαιότητα να χτυπά κόκκινο, οι επενδυτές έχουν οδηγήσει τον χρυσό σε ένα ιστορικό ράλι, με την τιμή του να ανέρχεται στα 2.070 δολάρια η ουγγιά από 1.850 τον Σεπτέμβριο. Και ενώ οι αναλυτές έλεγαν ότι «ενδέχεται να ξεπεράσει τα 2.100 και να φτάσει τα 2.200 δολάρια την ουγγιά το 2024», στις αρχές του Δεκέμβρη η τιμή του εκτινάχθηκε στα 2.111,39 δολάρια, εκπλήσσοντάς τους και δείχνοντας ότι η τάση είναι μεγαλύτερη από την αναμενόμενη.

Ιστορικά, ο χρυσός έπιασε την υψηλότερη τιμή του το 1980, έπειτα από μια πολυετή πληθωριστική κρίση. Τότε, είχε φτάσει τα 850 δολάρια ανά ουγγιά, τιμή η οποία αν προσαρμοστεί στα πληθωριστικά δεδομένα θα μεταφραστεί σε 3.200 δολάρια σημερινής αξίας.

Ως «απόνερο» του ράλι, η χρυσή λίρα φλερτάρει με την υψηλότερη τιμή των τελευταίων 14 ετών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, η τιμή αγοράς της χρυσής λίρας διαμορφώθηκε τον φετινό Δεκέμβριο στα 425,93 ευρώ/τεμάχιο, αποτελώντας την 6η υψηλότερη τιμή από το 2009, ενώ λόγω της εκτίναξης της τιμής του χρυσού η τιμή εκποίησης μιας χρυσής λίρας έφτασε τα 431,38 ευρώ.

Το ερώτημα είναι εάν αυτό το ράλι θα συνεχιστεί και το 2024. Οι αναλυτές, σχεδόν με μια φωνή, απαντούν θετικά. Ο Χενγκ Κουν Χάου της UOB εκτιμά ότι οι τιμές του πολύτιμου μετάλλου μπορούν να φτάσουν έως και τα 2.200 δολάρια μέχρι το τέλος του 2024, καθώς «η αναμενόμενη υποχώρηση τόσο του δολαρίου όσο και των επιτοκίων σε όλη τη διάρκεια του 2024 είναι βασικοί θετικοί παράγοντες για τον χρυσό». Από την πλευρά του, ο Νίκι Σιλς της MKS PAMP θεωρεί ότι η μικρή μόχλευση στον χρυσό θα τον οδηγήσει να «περάσει τις τιμές από τα 2.100 δολάρια και θα θέσει σε προοπτική τα 2.200 δολάρια/ουγγιά».

Ο επικεφαλής strategist εμπορευμάτων της TD Securities, Μπαρτ Μέλεκ, δίνει μια διαφορετική εξήγηση στην εκτίμησή του ότι οι τιμές του χρυσού θα διαμορφωθούν κατά μέσο όρο στα 2.100 δολάρια το δεύτερο τρίμηνο του 2024. Πρόκειται για τις ισχυρές αγορές των κεντρικών τραπεζών, καθώς, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Χρυσού, το 24% όλων των κεντρικών τραπεζών σκοπεύουν να αυξήσουν τα αποθέματά τους σε χρυσό τους επόμενους 12 μήνες, αφού γίνονται όλο και πιο απαισιόδοξες για το δολάριο ΗΠΑ ως αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο. «Αυτό σημαίνει δυνητικά υψηλότερη ζήτηση από τον επίσημο τομέα τα επόμενα χρόνια», εξηγεί ο Μέλεκ.

Και παρότι στα ισχυρά πορτοφόλια αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η επένδυση σε χρυσό θα είναι… χρυσοφόρα, η ιστορία δεν είναι ίδια στους retail επενδυτές. Οπως εξηγούν αναλυτές, ο retail επενδυτής θα πρέπει να έχει στον νου του ότι θα πληρώσει τουλάχιστον 5% πρίμιουμ στην αγορά και θα «χρεωθεί» άλλο ένα 5% κατά την πώλησή του. Για να το κατανοήσουμε αυτό, θα πρέπει να δούμε ότι σήμερα η ΤτΕ πουλάει τη χρυσή λίρα σε ιδιώτες με spread 20% περίπου σε σχέση με την τιμή αγοράς. Δηλαδή, θα πρέπει να δώσει κανείς 513,25 ευρώ για να αγοράσει μια χρυσή λίρα που θα πουλήσει, στην καλύτερη περίπτωση, για 431,38 ευρώ.

Επιπλέον, ενώ ιστορικά έχει αυξήσει την αξία του, σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο μπορεί να παρουσιάσει μεγάλη μεταβλητότητα, κάνοντας πολύ δύσκολο το να επιλέξει κανείς το σωστό timing τοποθέτησης. Για παράδειγμα, στα τέλη Σεπτεμβρίου η τιμή του ξεπερνούσε τα 1.900 δολάρια την ουγγιά, ενώ στις αρχές Οκτωβρίου βούτηξε στα 1.800 δολάρια, συνεχίζοντας τις διακυμάνσεις ανάλογα και με την αξία του δολαρίου.

Κρυπτονομίσματα:
Είναι «χρυσάφι» το bitcoin;

Στο Καπιτώλιο, κατά τη διάρκεια ακρόασής του στην Επιτροπή Τραπεζών της Γερουσίας, ο διευθύνων σύμβουλος της JP Morgan Chase, Τζέιμι Ντάιμον, ρωτήθηκε για τα κρυπτονομίσματα. Και τότε ήταν που ο επικεφαλής της μεγαλύτερης, βάσει ενεργητικού, αμερικανικής τράπεζας άστραψε και βρόντηξε: «Πάντα ήμουν βαθιά αντίθετος με τα κρυπτονομίσματα, το bitcoin κ.λπ.», είπε. «Η μόνη πραγματική περίπτωση χρήσης του είναι οι εγκληματίες, οι έμποροι ναρκωτικών… το ξέπλυμα χρήματος, η φοροαποφυγή. Αν ήμουν η κυβέρνηση, θα το έκλεινα».

Η άποψη του μεγαλοτραπεζίτη συμφωνεί, εν πολλοίς, με αυτό που λένε τα περισσότερα στελέχη χρηματοοικονομικών ομίλων ή κυβερνήσεων. Οτι οι Ρυθμιστικές Αρχές ανά τον κόσμο, και ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, θα πρέπει να ελέγχουν τις εταιρείες κρυπτογράφησης και τα κρυπτονομίσματα με τους ίδιους όρους και κανονισμούς κατά του ξεπλύματος μαύρου χρήματος και της απάτης.

Εναν από τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό και που η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έχει κηρύξει «πόλεμο» στους ισχυρότερους παράγοντες του οικοσυστήματος των cryptos, τον βίωσαν στο πετσί τους εκατομμύρια άνθρωποι, στη συντριπτική τους πλειονότητα retail επενδυτές. Πρόκειται για ανθρώπους που θαμπώθηκαν από τα ράλι ανόδου που έκαναν τα ψηφιακά assets και επένδυσαν τα πάντα σε αυτά, προσδοκώντας να γίνουν δισεκατομμυριούχοι (ή έστω εκατομμυριούχοι) εν μια νυκτί, όπως έγιναν πολλοί ακόμα.
Ομως δεν είχαν δει τον… δράκο του παραμυθιού.

Το «σκάσιμο» ενός stablecoin, του Terra (το οποίο ήταν συνδεδεμένο με την τιμή του δολαρίου, αλλά έχασε το 99% της αξίας του εν μια νυκτί), αποκάλυψε μια σειρά από απάτες και προκάλεσε ένα τρομακτικό ντόμινο καταρρεύσεων εταιρειών του χώρου που ονομάστηκε «κρυπτοχειμώνας». Με τις τιμές του μεγαλύτερου σε όγκο, διακίνηση και αξία κρυπτονομίσματος, bitcoin και των άλλων cryptos να καταρρέουν, οι επενδυτές είδαν τα λεφτά τους να εξαφανίζονται. Συνολικά, από την αγορά αυτή χάθηκαν περισσότερα από 1 τρισ. δολάρια.

Σήμερα, ωστόσο, τα πράγματα δείχνουν να έχουν αλλάξει. Ο δισεκατομμυριούχος ιδρυτής και επικεφαλής του μεγαλύτερου ανταλλακτηρίου του πλανήτη, του FTX και της Alameda Research, Σαμ Μπάνκμαν-Φριντ, βρίσκεται στη φυλακή με ποινή που μπορεί να φτάσει και τα 100 χρόνια κάθειρξη. Ο κύριος αντίπαλός του, ο Τσάνπενγκ Ζάο της Binance, δήλωσε ένοχος για κακούργημα, παραιτήθηκε και το ανταλλακτήριο οδηγήθηκε σε συμβιβασμό με πρόστιμο 4 δισ. δολαρίων για ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Οι Ρυθμιστικές Αρχές των ΗΠΑ φαίνεται να κερδίζουν τον «πόλεμο» και να προχωρούν το «ξεκαθάρισμα» στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, γεγονός το οποίο ευνοεί στη δημιουργία κλίματος ασφαλείας.

Οι αναλυτές

Σε αυτό, αν προστεθούν και οι συνθήκες ρίσκου που υπάρχουν στη διεθνή οικονομία με την πληθωριστική κρίση, η αναμονή του Bitcoin ETF (και μιας σειρά ακόμα ETF), αλλά και του halving που έχει προγραμματιστεί για τον Μάιο του 2024, εξηγείται το γεγονός ότι το bitcoin οδεύει προς το τέλος του έτους με ένα ράλι το οποίο ξεπερνά το 150% σε ετήσια βάση, με την τιμή του να ξεπερνά τα 40.000 δολάρια. Κι αυτό γιατί -εκτιμούν οι αναλυτές- το κύριο επιχείρημα των κρυπτο-ευαγγελιστών ότι το bitcoin αποτελεί ένα εναλλακτικό safe haven asset και «ψηφιακό χρυσό», ίσως τώρα να βρίσκει μεγαλύτερη βάση. Θα συνεχιστεί αυτό ή θα βυθιστεί ξανά;

Οι αναλυτές δίνουν ένα κλίμα αισιοδοξίας τώρα, με κάποιους από αυτούς να προβλέπουν ότι το ράλι του bitcoin θα συνεχιστεί, εκτιμώντας ότι θα φτάσει ή και θα ξεπεράσει ακόμα και τα 125.000 δολάρια μέσα στο 2024! Ηδη σπάει το ένα μετά το άλλο τα ρεκόρ έτους, φτάνοντας έως και τα 44.000 δολάρια, σταθεροποιούμενο στα 42.000.

Η εστιασμένη στα ψηφιακά assets εταιρεία αναλύσεων Matrixport, σε σημείωμά της προς τους επενδυτές προβλέπει ότι το bitcoin θα μπορούσε να φτάσει τις 63.140 δολάρια έως τον ερχόμενο Απρίλιο κα τις 125.000 δολάρια έως το τέλος του 2024. Οπως αναφέρει, «βάσει του μοντέλου μας για τον πληθωρισμό, το μακροοικονομικό περιβάλλον αναμένεται να συνεχίσει να αποτελεί μια ισχυρή ώθηση για τα crypto.

Αναμένεται νέα μείωση του πληθωρισμού, γεγονός που θα ωθήσει την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ να ξεκινήσει πιθανότατα μειώσεις επιτοκίων. Σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές διασταυρώσεις, αυτή η υγιής δόση νομισματικής στήριξης θα πρέπει να ωθήσει το bitcoin σε νέα υψηλά το 2024».

Ομοίως, η Standard Chartered προβλέπει σε νέα της έκθεση ότι το bitcoin θα μπορούσε να φτάσει τις 100.000 δολάρια έως το τέλος του ερχόμενου έτους, αποδίδοντας αυτή την πιθανότητα στην έγκριση μιας σειράς από ETFs. Η λεπτομέρεια, ωστόσο, είναι ότι ο συγκεκριμένος οίκος δεν… έχει παρασυρθεί από το γενικότερο κλίμα, αλλά ότι διατύπωνε αυτή την πρόβλεψη και τον περασμένο Απρίλιο, όταν το bitcoin ήταν βυθισμένο κάτω από τις 26.000 δολάρια.

Μη βιαστείτε όμως να πανηγυρίσετε. Ούτε να… επενδύσετε, αν δεν θέλετε να βρεθείτε κι εσείς «κάτω από το νερό», όπως ονομάζονται όσοι επένδυσαν χρήματα σε ένα asset το οποίο σήμερα έχει αρκετά μικρότερη αξία από το ποσό στο οποίο τοποθετήθηκαν. Οπως είναι για παράδειγμα όσοι επένδυσαν τέτοιες μέρες του 2021, οι οποίοι επένδυσαν στο bitcoin αναμένοντας ότι το ράλι που το είχε στείλει στα 69.000 δολάρια θα συνεχιζόταν. Και αυτό επειδή υπάρχουν κάποια ερωτήματα που δεν έχουν απαντηθεί. Για παράδειγμα, οι αγορές περιμένουν το spot bitcoin ETF τον Ιανουάριο, ή έστω μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2024, όμως κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι όντως η SEC θα το εγκρίνει. Αλλά ακόμα και αν το κάνει, πάλι κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι αυτό θα ωθήσει την τιμή των κρυπτονομισμάτων – και δη του bitcoin.

Από την άλλη, ένα άλλο ερώτημα είναι το ποιοι σπεύδουν να τοποθετηθούν σήμερα στο bitcoin. Είναι οι επενδυτές που «αγοράζουν με τη φήμη και πουλάνε με τις ειδήσεις»; Εάν το ράλι οφείλεται στις βιαστικές τοποθετήσεις retail επενδυτών που σπεύδουν εν όψει μιας πιθανής έγκρισης της SEC, εξηγεί ο συνιδρυτής και CEO της εταιρείας Nexo, Αντονι Τρέντσεφ, τότε υπάρχει ο κίνδυνος οι επενδυτές αυτοί να «σπεύσουν προς την έξοδο όταν συμβεί». Κάτι τέτοιο θα σημάνει κατάρρευση των τιμών. Υπάρχει άλλωστε και προηγούμενο, το φθινόπωρο του 2021, όταν εγκρίθηκε το πρώτο ETF για futures bitcoin και λίγο αργότερα η τιμή του μειώθηκε κατά 87%.

Αλλωστε, κατά τον Τρέντσεφ, το bitcoin συνηθίζει να υποχωρεί όταν περνά βασικά σημεία στήριξης. «Δύο εβδομάδες αφότου το bitcoin πέρασε τα 40.000 δολάρια για πρώτη φορά, κατά τη διάρκεια της τελευταίας bull market το 2021 βυθίστηκε κάτω από τα 30.000 δολάρια». Επιπλέον, πάει ένα τρίμηνο που δεν έχουμε δει διόρθωση στην αγορά cryptos…
Το 2023 ήταν πραγματικά η χρονιά της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η βιομηχανία ΑΙ πήρε σάρκα και οστά με την εμφάνιση και τον αντίκτυπο του ChatGPT, αλλά και την ευρεία υιοθέτηση στη συνέχεια χρήσιμων λύσεων Τεχνητής Νοημοσύνης, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα τεράστια κέρδη για πολλές μετοχές του χώρου.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της εισηγμένης στην αμερικανική χρηματαγορά Symbotic. Μόνο στο τρέχον έτος, η μετοχή της εξειδικευμένης σε λύσεις ΑΙ εταιρείας έχει καταγράψει άνοδο η οποία ξεπερνά -κρατηθείτε- το 340%! Μόνο σε μία εβδομάδα, την τελευταία του Νοεμβρίου, μετά τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων του δ’ τριμήνου, η μετοχή της Sumbotic ανέβηκε κατά 38%. Κατά 170% αυξήθηκε στη διάρκεια του 2023 η τιμή της μετοχής της C3.ai, κατά 35% της βασισμένης στην Τεχνητή Νοημοσύνη ασφαλιστικής Lemonade και η λίστα συνεχίζεται με πολλούς ακόμα «πρωταθλητές», οι οποίοι δείχνουν στους αναλυτές ικανοί να πολλαπλασιάσουν τα κέρδη τους το επόμενο έτος. Το ερώτημα όμως είναι, μπορεί να συνεχιστεί αυτό το εντυπωσιακό ράλι και το 2024;