Ο πνευμονιόκοκκος αποτελεί ένα συνηθισμένο μικρόβιο που αποικίζει συχνά το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα των ανθρώπων και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πύλη Πληροφοριών Εμβολιασμού, η μετάδοση γίνεται από άτομο σε άτομο μέσω σταγονιδίων κατά τον βήχα, το φτέρνισμα ή την κοντινή επαφή, ενώ οι λοιμώξεις κορυφώνονται συνήθως τον χειμώνα και την αρχή της άνοιξης. Το μικρόβιο πλήττει κυρίως μικρά παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα, χωρίς να αποκλείονται οι υγιείς ενήλικες. Η επιστημονική κοινότητα υπογραμμίζει ότι η έγκαιρη πρόληψη μέσω του εμβολιασμού παραμένει η ισχυρότερη άμυνα ενάντια στη μικροβιακή πνευμονία και άλλες επιπλοκές.
Ο πνευμονιόκοκκος και τα συμπτώματα της νόσου
Τα συμπτώματα που προκαλεί η πνευμονιοκοκκική νόσος εξαρτώνται άμεσα από το σημείο του οργανισμού που έχουν προσβάλει τα βακτήρια. Στις περιπτώσεις ήπιας νόσου, όταν η λοίμωξη περιορίζεται στη μύτη ή στα αυτιά, οι ασθενείς εμφανίζουν πόνο στα αυτιά, πονοκέφαλο, ρινική συμφόρηση, βήχα, πυρετό και απώλεια της όρεξης.
Ωστόσο, εάν το μικρόβιο φτάσει στο αίμα, στον εγκέφαλο ή στην καρδιά, η κατάσταση γίνεται απειλητική για τη ζωή. Τα σοβαρά συμπτώματα περιλαμβάνουν σύγχυση, έντονο θωρακικό άλγος, δυσκολία στην αναπνοή και ευαισθησία στο φως. Επίσης, μπορεί να εμφανιστεί εξάνθημα που δεν υποχωρεί στην πίεση, καθώς και αλλαγή στο χρώμα του δέρματος ή των χειλιών, τα οποία αποκτούν ωχρή, κυανή ή γκρίζα όψη.
Οι σοβαρές επιπλοκές και οι κίνδυνοι για την υγεία
Η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες επιπλοκές ανάλογα με το σημείο εστίασης. Στις κυριότερες περιλαμβάνονται η μηνιγγίτιδα, η σηψαιμία, η πνευμονία, η οστεομυελίτιδα και η σηπτική αρθρίτιδα. Πάντως, σε σπάνιες περιπτώσεις, η μηνιγγίτιδα και η σηψαιμία μπορεί να προκαλέσουν μόνιμες αναπηρίες, όπως κώφωση ή εγκεφαλική βλάβη, ενώ σε εξαιρετικά σοβαρά περιστατικά μπορεί να καταστεί αναγκαίος ακόμη και ο ακρωτηριασμός άκρων.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι ασθενείς που δεν διαθέτουν λειτουργικό σπλήνα, καθώς σε αυτούς η νόσος αρχίζει συχνά αιφνίδια και συνοδεύεται από υψηλά ποσοστά θνητότητας. Η πνευμονιοκοκκική πνευμονία παραμένει μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου για τον πληθυσμό των ηλικιωμένων, γεγονός που καθιστά την ιατρική παρακολούθηση επιβεβλημένη.
Οι δύο τύποι εμβολίων και το πρόγραμμα εμβολιασμού
Η ευρεία χρήση των εμβολίων έχει μειώσει σημαντικά τη συχνότητα και τη θνησιμότητα της νόσου σε παιδιά και ενήλικες. Σήμερα υπάρχουν δύο διαθέσιμοι τύποι εμβολίου. Το πρώτο είναι το συζευγμένο 13-δύναμο εμβόλιο (PCV13), το οποίο χορηγείται σε βρέφη από την ηλικία των δύο μηνών σε τρεις ή τέσσερις δόσεις. Για τους ενήλικες απαιτείται μόνο μία δόση, η οποία εξασφαλίζει μακροχρόνια ανοσία.
Ο δεύτερος τύπος είναι το 23-δύναμο πολυσακχαριδικό εμβόλιο (PPSV-23), το οποίο προορίζεται αποκλειστικά για ενήλικες. Ενδείκνυται για όλα τα άτομα άνω των 65 ετών, αλλά και για νεότερους ασθενείς με χρόνια νοσήματα όπως άσθμα, διαβήτη, καρδιαγγειακά προβλήματα ή ανοσοκαταστολή. Στις ηλικίες 19 έως 64 ετών συνιστάται επανεμβολιασμός πέντε χρόνια μετά την αρχική δόση.
Χρόνος χορήγησης και θεραπευτική αντιμετώπιση
Για τους ασθενείς που πρέπει να λάβουν και τα δύο εμβόλια, η διαδικασία αρχίζει με το συζευγμένο εμβόλιο (PCV13). Το πολυσακχαριδικό εμβόλιο (PPSV23) ακολουθεί τουλάχιστον δύο μήνες αργότερα. Σε περίπτωση που ένας ασθενής έχει ήδη εμβολιαστεί με το PPSV23, το συζευγμένο εμβόλιο πρέπει να χορηγηθεί μετά από τουλάχιστον έναν χρόνο.
Η θεραπεία της πνευμονιοκοκκικής νόσου βασίζεται στη χορήγηση αντιβιοτικών για την εξόντωση του μικροβίου. Η επιλογή της υπόλοιπης θεραπευτικής αγωγής εξαρτάται από το σημείο της λοίμωξης και τις επιπλοκές που έχουν παρουσιαστεί. Παράλληλα με τον εμβολιασμό, η τήρηση των κανόνων υγιεινής και η αποφυγή επαφής με άτομα που νοσούν συμβάλλουν στην προστασία του πληθυσμού.
