Φωτιά στη Δυτική Αττική: Η ανάλυση των δεδομένων για τα έργα AntiNERO
Η πυρκαγιά που ξεκίνησε από την Ξηρονoμή Βοιωτίας στις 31 Ιουλίου 2026 και επεκτάθηκε στο Πόρτο Γερμενό και τη Δυτική Αττική διήρκεσε 91 ώρες, έως το πρωί της 4ης Αυγούστου. Σύμφωνα με την τελική δορυφορική εκτίμηση του Copernicus, κάηκαν συνολικά 144.243 στρέμματα σε Βοιωτία και Δυτική Αττική, εκ των οποίων περίπου 113.000 στην περιοχή του Πόρτο Γερμενού και τις γύρω εκτάσεις.
Η αποτελεσματικότητα των έργων AntiNERO, συνολικής αξίας 20 εκατ. ευρώ στη Δυτική Αττική, βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Τα έργα περιλαμβάνουν καθαρισμούς δασών, απομάκρυνση ξερών κλαδιών και πεσμένων δέντρων, διάνοιξη και συντήρηση δασικών δρόμων, αντιπυρικές ζώνες και άλλες παρεμβάσεις πρόληψης.
Το WWF Ελλάς, η πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και το παρατηρητήριο FireWatch δημιούργησαν έναν διαδραστικό χάρτη για τη χωροχρονική διερεύνηση της συμπεριφοράς της φωτιάς σε σχέση με τις παρεμβάσεις. Στην ανάλυση συμμετείχαν οι Ηλίας Τζηρίτης, Νίκος Γεωργιάδης, Θοδωρής Μ. Γιάνναρος, Γιώργος Παπαβασιλείου και Θανάσης Τρομπούκης.
Τι δείχνουν τα διαθέσιμα στοιχεία
Ο χάρτης συνδυάζει την τελική περίμετρο της καμένης έκτασης, τη δριμύτητα της καύσης μέσω του δείκτη dNBR, τις δορυφορικές ανιχνεύσεις της πυρκαγιάς από MTG-FCI/EUMETSAT και NASA FIRMS, την ένταση και την κατεύθυνση των ανέμων, τις ριπές, την υπέργεια βιομάζα, τις πυρκαγιές της τελευταίας 20ετίας και τη χωρική αποτύπωση των έργων AntiNERO.
Η προκαταρκτική ανάγνωση δείχνει ότι οι παρεμβάσεις στην «πρώτη γραμμή άμυνας» μετά το Πόρτο Γερμενό δεν λειτούργησαν ως απόλυτες γραμμές ανάσχεσης. Σε αρκετά σημεία η φωτιά διέσχισε ζώνες έργων και συνέχισε την εξάπλωσή της, ενώ καταγράφηκε υψηλό Fire Radiative Power, δηλαδή ένδειξη εκλυόμενης θερμότητας, μέσα ή κοντά σε περιοχές με παρεμβάσεις.
Οι συντάκτες της ανάλυσης επισημαίνουν, ωστόσο, ότι αυτό δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη αποτυχίας. Ο σκοπός των έργων είναι να μειώνουν τη συνέχεια και τη διαθεσιμότητα της καύσιμης ύλης, να τροποποιούν τοπικά τη συμπεριφορά της φωτιάς και να δημιουργούν ασφαλέστερες συνθήκες για την επέμβαση των πυροσβεστικών δυνάμεων.
Σε ορισμένα σημεία, κυρίως κατά την τρίτη ημέρα, όταν οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες βελτιώθηκαν, παρατηρείται πιθανή τοπική διαφοροποίηση του FRP και επιβράδυνση της εξάπλωσης. Οι ενδείξεις εμφανίζονται προς τον Άγιο Νεκτάριο και πιο καθαρά στον νότιο τομέα, στην ευρύτερη ζώνη Ψάθας–Αλεποχωρίου, όπου υπάρχει πυκνή παρουσία έργων AntiNERO.
Η εικόνα αυτή είναι περισσότερο συμβατή με παρεμβάσεις που ενδέχεται να συνέβαλαν στη δημιουργία ευνοϊκότερων συνθηκών για τον έλεγχο της πυρκαγιάς, παρά με έργα που σταμάτησαν αυτόνομα το μέτωπο. Παράλληλα, σε ορισμένες περιοχές με έργα καταγράφεται χαμηλότερο τελικό dNBR σε σχέση με γειτονικές εκτάσεις, όμως η δριμύτητα της καύσης δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την ένταση ή την ταχύτητα εξάπλωσης της φωτιάς.
Οι περιορισμοί και τα επόμενα βήματα
Η αξιολόγηση επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η ποσότητα και η δομή της καύσιμης ύλης, οι μεταβολές του ανέμου, η τοπογραφία, η κατάσταση της βλάστησης πριν από την πυρκαγιά και η χωρική ανάλυση των δορυφορικών δεδομένων. Επιπλέον, ο χάρτης δεν περιλαμβάνει στοιχεία για τις επιχειρήσεις καταστολής, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να διαχωρίσει την επίδραση των έργων από την αξιοποίησή τους ως σημείων προσβολής από επίγειες ή εναέριες δυνάμεις.
Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της πυρκαγιάς φαίνεται ότι έπαιξαν και οι μακρινές κηλιδώσεις. Στις 31 Ιουλίου, στην περιοχή Προσήλι, καταγράφηκε αρχική εκτίμηση κηλίδωσης 500–550 μέτρων, ενώ τα ξημερώματα της 1ης Αυγούστου εκτιμήθηκε κηλίδωση περίπου 3.250 μέτρων, με άνεμο που έφτανε περίπου τα 95 km/h στα 10 μέτρα.
Οι ερευνητικές ομάδες υπογραμμίζουν ότι ασφαλέστερη αξιολόγηση απαιτεί συνδυασμό επιτόπιων μετρήσεων, εκτίμηση της ταχύτητας εξάπλωσης, δεδομένα για την καύσιμη ύλη και την υγρασία της, καθώς και σύγκριση με τα πραγματικά επιχειρησιακά δεδομένα της Πυροσβεστικής και της Δασικής Υπηρεσίας. Ο διαδραστικός χάρτης μπορεί να αποτελέσει βάση για συγκρίσεις μεταξύ τμημάτων του ίδιου μετώπου με και χωρίς παρεμβάσεις, χωρίς όμως να τεκμηριώνει από μόνος του αιτιώδη σχέση ή συνολική αποτελεσματικότητα των έργων AntiNERO.
