Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα και τα μηνύματα για άμυνα και ενέργεια
Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα ανέδειξε τον ρόλο της Ελλάδας στην ασφάλεια, την άμυνα και την ενεργειακή διασύνδεση της ευρύτερης περιοχής. Μιλώντας από την Πνύκα, ο κ. Ρούμπιο χαρακτήρισε την Ελλάδα «model ally», δηλαδή «υπόδειγμα συμμάχου», ενώ οι συζητήσεις με την ελληνική πλευρά περιλάμβαναν εξοπλιστικά προγράμματα, ενεργειακά έργα και συνεργασία στον τομέα των εφέδρων.
Τη σημασία της επίσκεψης ανέλυσε ο πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας Αλκιβιάδης Στεφανής, ο οποίος εκτίμησε ότι η επιλογή της Πνύκας και η εικόνα του Αμερικανού υπουργού με φόντο τον Παρθενώνα έστειλαν μηνύματα με πολλαπλούς αποδέκτες, στην Ελλάδα, την Τουρκία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όπως σημείωσε, η αναφορά στην Ελλάδα ως «υποδειγματικό σύμμαχο» δεν παραπέμπει σε μια χώρα που θεωρείται δεδομένη, αλλά σε έναν σύμμαχο που έχει οικοδομήσει τη θέση του μέσα από τη στάση του τα τελευταία χρόνια. Κατά τον ίδιο, η Ελλάδα λειτουργεί ως πυλώνας σταθερότητας σε μια περιοχή αστάθειας, επιδιώκοντας έναν διαχρονικό στρατηγικό στόχο.
Τα εξοπλιστικά και το πρόγραμμα των 4 δισ. δολαρίων
Στο αμυντικό σκέλος των επαφών τέθηκε η εν συνεχεία υποστήριξη των οπλικών συστημάτων, ώστε να διασφαλίζονται η συντήρηση και η επιχειρησιακή αξιοποίησή τους τα επόμενα χρόνια. Παράλληλα, συζητήθηκαν τα όπλα που θα φέρουν τα ελληνικά F-16 και F-35, καθώς και η αναβάθμιση των υπόλοιπων F-16 στο επίπεδο Viper.
Στην ατζέντα περιλαμβάνεται επίσης η προμήθεια τεθωρακισμένων οχημάτων Stryker, τα οποία διαθέτουν τέσσερις άξονες και οκτώ τροχούς. Σύμφωνα με τον κ. Στεφανή, τα οχήματα αυτά μπορούν να ενισχύσουν τις δυνάμεις του Πεζικού, οι οποίες έχουν πολλά χρόνια να αποκτήσουν νέο υλικό.
Το κοινό ανακοινωθέν Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών αναφέρεται σε πωλήσεις στρατιωτικού υλικού μέσω του προγράμματος FMS, συνολικού ύψους 4 δισ. δολαρίων. Το ποσό, σύμφωνα με την ανάλυση του πρώην υπουργού, δεν αφορά άμεσες αγορές, αλλά το σύνολο του προγραμματισμού που συνδέεται με την υλοποίηση του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος Αμυντικών Εξοπλισμών έως το 2035.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη συνεργασία των ελληνικών εφεδρικών δυνάμεων με την Εθνοφυλακή της Φλόριντα. Η συνεργασία αυτή, όπως εκτιμήθηκε, μπορεί να επηρεάσει τη φιλοσοφία εκπαίδευσης των Ελλήνων εφέδρων και εθνοφυλάκων.
Ενέργεια, F-35 και οι S-400
Στον ενεργειακό τομέα, η Ελλάδα παρουσιάστηκε ως κόμβος αλλά και ως πύλη εισόδου. Στο επίκεντρο βρέθηκαν ο Κάθετος Διάδρομος και οι σχεδιαζόμενες διασυνδέσεις Ελλάδας, Ισραήλ και ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, ο κ. Στεφανής εκτίμησε ότι ο Μάρκο Ρούμπιο απέφυγε άμεση αντιπαράθεση με την Τουρκία, χωρίς όμως να αποκλείσει την αμερικανική συμβολή στην αντιμετώπιση των εμποδίων, ακόμη και μέσω παρασκηνιακών κινήσεων.
Σε ό,τι αφορά τα ελληνικά F-35, δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμη το οπλικό τους φορτίο. Το πρώτο αεροσκάφος αναμένεται να παραληφθεί το 2028 και, έως τότε, θα εξελίσσονται τα διαθέσιμα συστήματα. Για την Τουρκία, το βασικό εμπόδιο στην επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει η κατοχή των ρωσικών S-400. Η μεταβίβαση των αμερικανικών αεροσκαφών δεν θεωρείται νομικά δυνατή όσο το ζήτημα δεν έχει διευθετηθεί, ενώ οποιαδήποτε μεταφορά των S-400 σε τρίτη χώρα θα απαιτούσε και τη συναίνεση της Ρωσίας.
Ο πρώην υπουργός απέδωσε τον τουρκικό εκνευρισμό τόσο στην απουσία της Άγκυρας από την περιοδεία του Αμερικανού υπουργού όσο και στις θετικές αναφορές του για την Ελλάδα. Παράλληλα, συνέστησε ψυχραιμία, υπογραμμίζοντας ότι οι ισορροπίες στην εξωτερική πολιτική και την άμυνα μπορούν να μεταβληθούν και ότι βασική προτεραιότητα πρέπει να παραμένει το ελληνικό συμφέρον.
