Στις 24 Οκτωβρίου 1963, ο Γιώργος Σεφέρης έγινε ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Η Σουηδική Ακαδημία ξεχώρισε την ποιητική του γραφή και τη σύνδεσή της με τον ελληνικό πολιτισμό, αναγνωρίζοντας παράλληλα τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία σε διεθνές επίπεδο. Έξι χρόνια αργότερα, το 1979, το βραβείο απονεμήθηκε και στον Οδυσσέα Ελύτη.
Ο Σεφέρης ήταν 63 ετών και είχε επιστρέψει στην Αθήνα τον Αύγουστο του 1962, ύστερα από 36 χρόνια στη διπλωματική υπηρεσία. Η είδηση τον βρήκε στο σπίτι του, στην οδό Άγρας 20, στο Παγκράτι. Στην τελική επιλογή είχαν απομείνει επίσης ο W. H. Auden και ο Pablo Neruda, ενώ η πρόταση υπέρ του Σεφέρη ήταν ομόφωνη.
Από τη Σμύρνη στη διπλωματική υπηρεσία
Γεννημένος στις 13 Μαρτίου 1900 ως Γιώργος Σεφεριάδης, μεγάλωσε στη Σμύρνη, στην Αθήνα και στο Παρίσι. Για τον τόπο γέννησής του υπάρχουν διαφορετικές αναφορές: η Σουηδική Ακαδημία και το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας σημειώνουν τη Σμύρνη, ενώ άλλες πηγές τα Βουρλά, κοντά στην πόλη. Σπούδασε Νομική στο Παρίσι και επέστρεψε στην Ελλάδα το 1925.
Έναν χρόνο αργότερα διορίστηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών. Η υπηρεσιακή του πορεία τον οδήγησε, μεταξύ άλλων, στο Λονδίνο, στην Κορυτσά, στην Άγκυρα και στη Βηρυτό. Υπηρέτησε ως πρέσβης στο Λονδίνο από το 1957 έως το 1962, ενώ το 1964 αποσύρθηκε επίσημα από το διπλωματικό σώμα.
Η πρώτη ποιητική συλλογή του, η «Στροφή», κυκλοφόρησε το 1931. Ακολούθησαν, μεταξύ άλλων, το «Μυθιστόρημα», με ποιήματα που συνομιλούν με τους μύθους της Οδύσσειας, και τα «Ημερολόγια Καταστρώματος». Η Κύπρος, την οποία επισκέφθηκε για πρώτη φορά το 1953, του θύμισε τη Σκάλα των Βουρλών. Από τα ταξίδια του στο νησί προέκυψε το «Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ΄».
Η ποίηση, η μουσική και η δημόσια στάση του
Ο Σεφέρης μετέφρασε έργα του T. S. Eliot, ανάμεσά τους την «Έρημη Χώρα». Ποιήματά του μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης. Η «Άρνηση», που ηχογραφήθηκε με τη φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση, έγινε γνωστή και ως «Στο περιγιάλι το κρυφό». Στην πρώτη ηχογράφηση δεν αποδόθηκε η παύση που είχε ζητήσει ο ποιητής πριν από τη λέξη «λάθος»· η συγκεκριμένη εκδοχή, ωστόσο, καθιερώθηκε.
Στις 28 Μαρτίου 1969, μέσα στη δικτατορία, ο Σεφέρης έκανε δήλωση κατά του καθεστώτος μέσω του BBC. Ως απάντηση, του αφαιρέθηκαν ο τίτλος του επίτιμου πρέσβη και το διπλωματικό διαβατήριο.
Πέθανε στην Αθήνα στις 20 Σεπτεμβρίου 1971, σε ηλικία 71 ετών. Στην κηδεία του, δύο ημέρες αργότερα, πλήθος κόσμου ακολούθησε το φέρετρο τραγουδώντας την «Άρνηση», η οποία τότε ήταν απαγορευμένη.
Η σχέση του με τη φωτογραφία άφησε ένα αρχείο περίπου 2.500 αρνητικών, που φυλάσσεται στο Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης. Το χρυσό μετάλλιο και το δίπλωμα του Νόμπελ δωρίστηκαν από τη Μαρώ Σεφέρη στο Μουσείο Μπενάκη. Στην πρώην πρεσβευτική κατοικία του στο Λονδίνο λειτουργεί από το 2023 μόνιμη έκθεση αφιερωμένη στον ποιητή και διπλωμάτη.
